Autorzy:
Cabała Monika
Szyszka Katarzyna
Bala Joanna
Giese-Szczap Klaudia
Kiepiela-Koperek Aneta
Miękina-Pindur Jadwiga
Młynarska Iwona
Pilch Alicja
Szczęśniak Sylwia
W niniejszej publikacji pragniemy przedstawić specjalistom, nauczycielom, rodzicom oraz wszystkim osobom zainteresowanym problematyką mutyzmu wybiórczego nasze doświadczenia i różne podejścia do tego zaburzenia. Uważamy, że każde dziecko dotknięte mutyzmem – choć zachowuje się podobnie jak inne dzieci niemówiące – wymaga odpowiednio dobranych metod i technik terapeutycznych, działań, które nazywamy „terapią szytą na miarę dziecka”. Należy pamiętać, że brak mowy w różnych sytuacjach społecznych jest tylko jednym z objawów mutyzmu, a jego kluczową przyczyną są zaburzenia lękowe. Ważne, aby w trakcie terapii uwzględnić inne aspekty funkcjonowania dziecka, przepracować z nim umiejętność radzenia sobie z lękiem w różnych sytuacjach, także tych, które nie zawsze są bezpośrednio związane z mówieniem.
W książce przedstawiamy doświadczenia terapeutów dotyczące zarówno pracy indywidualnej, jak i grupowej. Dzielimy się również naszymi wątpliwościami i rozważaniami, które często towarzyszą naszej pracy w gabinecie, szkole czy przedszkolu.
Jako pierwszy został opisany przypadek dziecka uczęszczającego do żłobka, chociaż mutyzm wybiórczy diagnozuje się z reguły u starszych dzieci. Autorka pokazuje, że przez działania prewencyjne można nie dopuścić do sytuacji, aby niepokojące zachowania rozwinęły się w późniejszym okresie w mutyzm wybiórczy. Następnie przedstawiono przypadek chłopca w wieku przedszkolnym. Aneta Kiepiela-Koperek śledzi w swoim studium zmiany w zachowaniu dziecka oraz pokazuje korzyści płynące ze współpracy z rodziną i środowiskiem. Nieco odmienny przykład prezentuje Alicja Pilch, opisując swoje doświadczenia terapeutyczne z okresu pracy za granicą. Autorka podkreśla nie tylko rolę współdziałań, lecz także wdrożenie programu terapeutycznego. Odmienną, główną formę pomocy, którą jest terapia grupowa, prezentują Joanna Bala i Jadwiga Miękina-Pindur. Według autorek dobór różnorodnych metod pracy, a także współpraca na linii rodzic – terapeuta – nauczyciel przynoszą znakomite efekty. Katarzyna Szyszka przedstawia moment, w którym mutyzm wybiórczy ujawnia się w okresie dojrzewania. Iwona Młynarska będąca nauczycielką nauczania wczesnoszkolnego pomaga dziecku wspólnie z zaangażowaniem klasy. Natomiast opowieść Sylwii Szczęśniak ukazuje postępy syna przy wsparciu wychowawcy i terapeuty na odległość.
Jako ostatnia swoje doświadczenia opisuje Klaudia Giese-Szczap, która zwraca uwagę na fakt, jak istotna jest cierpliwość w pracy terapeutycznej – to równocześnie autorka bajki pomagajki. Optymistyczna historia Marysi i jej niecodziennego spotkania może być doskonałym punktem wyjścia do rozmowy o mutyzmie wybiórczym.
Bajka terapeutyczna, która została napisana przez jedną z współautorek (psychologa klinicznego) i przedstawiona na końcu publikacji, może pomóc dziecku z mutyzmem w zrozumieniu swoich trudności i ograniczeń oraz podjęciu kroków w kierunku zmian na lepsze.
Autorki
Publikacja uzyskała rekomendację Polskiego Związku Logopedów:
„Autorki […] podkreślają istotę szerokiego spojrzenia na indywidualne podejście terapeutyczne oraz stworzenie z wielu metod terapeutycznych tej jednej indywidualnej dla konkretnego dziecka z problemem mutyzmu wybiórczego".
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii pedagogika
Dla kogo przeznaczona jest ta publikacja o mutyzmie wybiórczym?
Książka stanowi kompleksowe wsparcie dla logopedów, psychologów, pedagogów oraz rodziców szukających praktycznych metod pracy z dzieckiem. Publikacja łączy wiedzę teoretyczną z bogatym doświadczeniem specjalistów z różnych ośrodków terapeutycznych w Polsce. Treść pomaga zrozumieć lękowe podłoże zaburzenia i wskazuje, jak budować indywidualne programy wsparcia dostosowane do potrzeb. Czytelnik znajdzie tu gotowe inspiracje do pracy w gabinecie, szkole oraz w środowisku domowym, co czyni ją narzędziem uniwersalnym.
Jakie konkretne przypadki terapeutyczne są opisane w tej książce?
Autorzy analizują szerokie spektrum wiekowe pacjentów, od dwuletnich dzieci w żłobku po młodzież w wieku gimnazjalnym. Szczegółowe studia przypadków pozwalają prześledzić dynamikę zmian zachodzących pod wpływem terapii indywidualnej oraz grupowej w różnych środowiskach. Przedstawiono tu również sytuacje specyficzne, takie jak ujawnienie się mutyzmu w okresie dojrzewania czy praca z dzieckiem polskojęzycznym za granicą. Dzięki temu terapeuta może dopasować strategię do konkretnego etapu rozwojowego swojego podopiecznego, korzystając z gotowych wzorców postępowania.
Na czym polega podejście terapii szytej na miarę w kontekście mutyzmu?
Podejście to zakłada rezygnację ze sztywnych schematów na rzecz elastycznego dobierania metod do indywidualnych potrzeb i lęków konkretnego dziecka. Specjaliści podkreślają konieczność tworzenia własnego warsztatu pracy opartego na integracji wielu technik terapeutycznych opisanych w publikacji. Kluczowym elementem jest tutaj ścisła współpraca na linii rodzic - terapeuta - nauczyciel, która warunkuje skuteczność wszelkich podejmowanych oddziaływań. Całość skupia się na przepracowaniu lęku w różnych sytuacjach społecznych, a nie tylko na samym mechanicznym wywoływaniu mowy u pacjenta.
Czy książka "Mutyzm wybiórczy w praktyce terapeutycznej" zastępuje diagnozę lekarską?
Publikacja ma charakter edukacyjno-metodyczny i nie może zastąpić profesjonalnej diagnozy klinicznej przeprowadzonej przez zespół specjalistów. Choć zawiera cenne wskazówki diagnostyczne i opisy symptomów, służy przede wszystkim jako wsparcie w procesie planowania i prowadzenia już zdiagnozowanej terapii. Nie jest to podręcznik dla osób szukających szybkich rozwiązań bez aktywnego zaangażowania całego otoczenia dziecka w długofalowy proces zmian. Pozycja ta nie będzie również odpowiednia dla czytelników poszukujących wyłącznie teoretycznych rozważań akademickich bez żadnych odniesień do praktyki klinicznej.
Czy w książce "Mutyzm wybiórczy w praktyce terapeutycznej Terapie szyte na miarę" znajdę materiały do pracy z dzieckiem?
Tak, publikacja zawiera unikatową bajkę terapeutyczną napisaną przez psychologa klinicznego, która ułatwia dziecku zrozumienie własnych trudności i lęków. Historia Marysi i jej niecodziennego spotkania stanowi doskonałe narzędzie do rozpoczęcia rozmowy o emocjach i barierach komunikacyjnych w bezpieczny sposób. Oprócz bajki czytelnik otrzymuje propozycje konkretnych oddziaływań prewencyjnych i wspomagających, które można wdrożyć bezpośrednio w pracy z pacjentem. Jest to praktyczne uzupełnienie części analitycznej, pozwalające na natychmiastowe wykorzystanie zdobytej wiedzy w codziennym kontakcie z dzieckiem. Dzięki takiej formie przekazu specjalista może łatwiej nawiązać relację z małym pacjentem i wspólnie z nim pracować nad pokonywaniem ograniczeń.
