Moje pierwsze boje

Kult marszałka Piłsudskiego jest w moim domu wielopokoleniową tradycją. Przeczytałam bodaj wszystko, co o nim dobrego i złego napisano. Z wielką ciekawością sięgnęłam także po wspomnienia Komendanta z roku 1914, które ukazały się nakładem Wydawnictwa SBM, w książce pt. „Moje pierwsze boje”.

Spisane podczas pobytu w twierdzy magdeburskiej reminiscencje Piłsudskiego z czasów krwawych walk toczonych przez żołnierzy I Brygady z Rosjanami, prowadzą czytelnika przez pola bitew od Nowego Korczyna, przez Opatów, Ulinę Małą, aż do Marcinkowic. Sukcesy i porażki Polaków ukazane z perspektywy ich dowódcy to interesująca propozycja dla wszystkich zafascynowanych historią wojskowości i losami słynnej I Brygady Legionów Polskich w czasie Wielkiej Wojny.

Dzięki tej pamiętnikarskiej narracji pióra Józefa Piłsudskiego mogłam podążać śladem podległych mu żołnierzy i obserwować ich w działaniu. Przekonałam się, jak wybitnym strategiem był sam Komendant i prześledziłam najważniejsze starcia z jego udziałem, obserwując, jak zachowuje zimną krew w nawet najtrudniejszych sytuacjach. I choć jego wspomnienia nie są laurką wystawioną samemu sobie, to czyta się je z zapartym tchem, nie wychodząc z podziwu nad tym, jak wiele kosztowała Marszałka ta osobliwa służba dla znajdującej się pod zaborami ojczyzny.

Mimo tego, że opowieści Piłsudskiego z pól bitewnych przepełnione są wojskowym słownictwem i z racji perspektywy narracyjnej mogą być dalekie od obiektywizmu, czyta się je jak najlepszą literaturę historyczną, która pokazuje Komendanta w działaniu, w żywiole wojny i pośród oddanych mu kompanów.

Biorąc pod uwagę fakt, że materiał do tej książki powstał w 1917 i to w więziennych warunkach, godna podziwu wydaje się zdolność umysłowa ich narratora, która pozwoliła mu w sposób plastyczny i z niebywałą precyzją odtworzyć kolejne działania zbrojne sprzed kilku lat. Dzięki nim, pamięć o dzielnych Polakach w służbie austriackiej na froncie wschodnim I wojny światowej nie zaginie.

Piękne wydanie tej książki, z autografem Piłsudskiego i jego przedmową zwraca uwagę i zdecydowanie zachęca do lektury, którą serdecznie Wam polecam!

Kiedy studiowałem historię, zdobycie wspomnień Józefa Piłsudskiego graniczyło cudem. Czytaliśmy je, spotykając się w grupach, by być przygotowanym na zajęcia. To były czasy przełomu, ale wciąż najgorszym był dostęp do lektur awansowanych w minionym okresie do miana "półkownik". Dzisiaj studenci mogą sięgnąć po taką książkę bez problemu i mieć ją nawet we własnej biblioteczce. To chyba największy sukces w obecnych czasów, kiedy książki nie są więzione jak Józef Piłsudski w magdeburskiej twierdzy.

"Moje pierwsze boje" to właśnie wspomnienia z lat 1917-1918 kiedy Józef Piłsudski spisywał je w trakcie odosobnienia w Magdeburgu. Opowiada w nich o najcięższych i istotnych bitwach z roku 1914. Toczyła je I Brygada Legionów Polskich pod jego komendą. Opowieść nie tylko dotyczy kunsztu dowódczego i przebiegu bitew, ale tego, czego doświadczała "szara piechota", czyli życia pod gołym niebem, zimna, braków w sprzęcie, amunicji oraz jedzeniu. Głód i niepewność jutra była czymś, co było chlebem powszednim Brygady.

W treści wspomnień jest też sporo humorystycznych kawałków, a także wspomnienia o ukochanej Kasztance Piłsudskiego: "Obudziła mnie Kasztanka, która, nagle chrapiąc, zaczęła zwijać się pode mną i przysiadać na zadzie. Z wielkim hałasem

i dudnieniem szedł naprzeciw nas automobil ciężarowy, Kasztanka, wychowanica wolnej wsi, protestowała przeciw takiemu monstrum. A ja dumny i szczęśliwy, głaszcząc ją po błyskającej złotem w słońcu szyi, uspokajałem ją słowami:

- Głupia, w twoich Czaplach nic byłaś, ale za to jesteś w Krakowie, gdzie żłonierz polski, z honorem umrzeć może, rozumiesz? Ty istoto! Na tobie wjadę, głuptasku, do Wilna!

Kasztanka cudów Krakowa przy samochodach zrozumieć nie chciała i drżała jeszcze na całym ciele, choć automobil dawno nas minął".

Przyjemnej lektury