Między ustami, a brzegiem pucharu

Jak już kiedyś wspomniałam, ten rok to powroty, a końcówka wakacji to zdecydowanie dla mnie powrót do Marii Rodziewiczówny. Bo jest coś takiego w tej autorce, że nie potrafię się oprzeć jej słowom. A Między ustami a brzegiem pucharu zdecydowanie należy do moich ulubionych spod jej pióra.

Jest coś takiego w romansach sprzed wieku, że człowiek się czerwieni, a kolana miękną. Coś takiego jest w powieści Rodziewiczówny. Może to urok epoki. A może to właśnie ta odległość między ustami a brzegiem pucharu, niewielka i dynamicznie zmieniająca się, odzwierciedlająca ulotną chwilę, niezwykle krótki czas, w którym jednak może zdarzyć się bardzo wiele. Takiego samego znaczenia nabiera owo sformułowanie w powieści Marii Rodziewiczówny. To jedno uderzenie serca, mrugnięcie powiek, pełne napięcia, które może odmienić nasze życie zupełnie. Ta odległość, pozornie niewielka, może być całą przepaścią pełną pogardy, nienawiści i uprzedzeń. Lub miłości, bo nigdy nie da się przewidzieć cóż się wydarzy. I tak jak niewielka jest ta przestrzeń, tak niewielkich rozmiarów jest ta książka, a jednak kryje jedną z najpiękniejszych historii w polskiej literaturze. Historię polskiego społeczeństwa, historię poszukiwania własnej tożsamości narodowej, a przede wszystkim historię miłości. Bo dla miłości można zrobić wiele, można zmienić wiele, zrewidować swoje zasady i wartości. Bo nie od dziś wiadomo, że ona czyni cuda. Uwielbiam tę historię, tak zwyczajnie. Za jej subtelność, piękno, za to jak zniewala. Jak pozwala się powoli odkrywać, jak oczarowuje delikatnym uśmiechem, przypadkowym dotykiem, ukradkowym spojrzeniem. Jest aksamitna, nienachalna i zbliża się do serca powoli, a gdy już tam trafi.. to nie ma ucieczki. Nie potrafię wyrazić jak wyjątkowa jest dla mnie ta powieść, jak styl autorki raz po raz mnie uwodzi, jak mocno się w niej zatracam. Bo tylko ona tak potrafi pokazać, że w chwilach, w których nie może zaistnieć nic więcej poza nienawiścią, rodzi się coś wyjątkowego.

„I tylko księżyc ich widział, i tylko ich słyszały słowiki ...”

Zachęcona pierwszą powieścią Marii Rodziewiczówny, którą miałam odwagę przeczytać, idąc za głosem serca, sięgnęłam po kolejną, Między ustami a brzegiem pucharu. Jakie są moje odczucia po kolejnej lekturze, czy byłam zadowolona czy też czas z nią spędzony uważam za stracony, przekonajcie się sami …

Opowiedziana historia dzieje się w Berlinie, na przełomie XIX i XX wieku. Poznajemy młodego hrabiego Wentzela Croy-Dülmena. Pewny siebie, chwilami arogancki i zadufany w sobie, czas spędza na podrywaniu panien, brylowaniu na salonach, uciechach cielesnych. Bawi się, korzysta z życie i niczym się nie przejmuje. Nie przyznaje się do swojego pochodzenia, a w części jest naszych rodakiem. Naśmiewa się z Polaków i gardzi nimi. Ale do czasu. W jego zachowaniu następuje ogromna przemiana. Dlaczego? A to oczywiście dzięki kobiecie. Jedna chwila, jedno przypadkowe spotkanie z nieznajomą zmienia hrabiego. Porzuca dotychczasowe frywolne życie i przenosi się do babki, gdzie również jest kobieta, pod wpływem której się zmienił, Jadwiga Chrząstkowska. Jego przemiana wydaje nie mało wiarygodna, ale jest prawdziwa. Z mężczyzny, żyjącego dniem bieżącym, zmienił się w gospodarza dbającego o swoje dobra, sprawnie i z efektami zarządzającego swoim majątkiem. Również zmieniło się jego podejście do rodaków, pochodzenia i płci pięknej. Zaczął darzyć kobiety należnym im szacunkiem, a szczególnie tą jedną, która zawróciła mu w głowie … Już nie jest taki jak wcześniej. Zaczął myśleć poważnie o przyszłości i założeniu rodziny. Czy jednak możliwa jest taka nagła zmiana zachowania i postrzegania otoczenia? Czy to tylko chwilowe zauroczenie i zabawa płcią przeciwną?

Warto pochylić się chwilę nad powieścią Między ustami a brzegiem pucharu. To znakomity obraz nieoczekiwanej przemiany młodego człowieka, zmiany hierarchii wartości i zasad. A wszystko dzięki miłego zauroczeniu, zafascynowaniu się piękną i skromną kobietą. Dzięki miłości. Przecież nie od dziś wiadomo, że ona czyni cuda. Czyli można śmiało powiedzieć, że nic odkrywczego tak naprawdę nie wniosła do naszego życia, potwierdziła tylko znane od lat tezy. Ale piękno i subtelność, z jaką autorka przedstawiła nam tę historię, mogą oczarować i zniewolić. Miłość jest odkrywana powoli i dyskretnie, ukradkowe spojrzenia, delikatne uśmiechy, przypadkowe muśnięcia dłoni … Z tej powieści możemy się nauczyć, jak należy zdobywać tą jedyną, jak ją zauroczyć i przekonać do siebie, jak delikatnie i bez nachalności się do niej zbliżyć i zdobyć jej serce …

„Dlaczego nagle poczuł się tak biedny, tak sam, tak sierocy wśród swych bogactw, sławy i uwielbienia? - Sam nie umiał wyjaśnić sobie powodu tych uczuć. To tylko stało się dla niego jasne, że między nim a tym trojgiem ludzi, wśród których bawił, była przepaść, a w nią trzeba było rzucić i podeptać, żeby się zrównać, i ową sławę, i uwielbienie, i pychę, i klub, i przyjaciół, i kochanki – całe dwadzieścia siedem lat wieku – wszystko”.

Na jeszcze jeden aspekt warto zwrócić uwagę, na zmianę nastawienia do pochodzenia, do swojego kraju i rodaków. Będąc pod wpływem określonym osób bohater się przełamuje i z honorem mianuje się Polakiem, jest z tego dumny. Odkrył w sobie patriotyzm i umiłowanie kraju, z którym łączyły go więzy krwi.

I na uznanie zasługuje styl, w jakim autorka opowiedziała historię tej miłości. W charakterystyczny dla siebie sposób, subtelnie i wnikliwie, w języku, którego już dzisiaj raczej nie spotkamy. Sporo w tej lekturze słów trudnych i niezrozumiałych, ale one znakomicie oddają atmosferę tamtych, odległych nam czasów i sprawiają, że wczuwamy się w fabułę i przenikamy do niej. Co do bohaterów, to warto wspomnieć, że są naszkicowani bardzo realnie i rzeczywiście, mimo że dzieli nas od nich nich setki lat. Warto bliżej się przyjrzeć hrabiemu, jego efektywnej przemianie, oczywiście na lepsze. W jego cieniu pozostaje jego ukochana, jej postać nie jest zbytnio wyeksponowana, jest tłem dla głównego bohatera. Ale odgrywa ważną i istotną rolę w całej opowieści.

Z przyjemnością polecam tę lekturę, miła i przyjemna, delikatna w całej okazałości. Skłania do refleksji i zmian w swoim życiu. Jest wielką inspiracją i natchnieniem do zmian na lepsze, światełkiem rozświetlającym drogę ku prawdziwemu szczęściu.

Czytając literaturę współczesną, czasami warto powrócić do klasyki. Nowe, piękne wydanie powieści „Między ustami a brzegiem pucharu” jest ku temu najlepszą okazją. Przyznaję, że twórczość Marii Rodziewiczówny była mi obca, a wspomniana książka jest pierwszą jej autorstwa, po którą sięgnąłem. I bardzo dobrze się stało, że ukazało się wznowienie w pięknej twardej oprawie. Wydawnictwo Bukowy Las zadbało o to, aby powieść autorki pojawiła się w wyjątkowym wydaniu. Jak na dzieło klasyki przystało.

„Między ustami a brzegiem pucharu” to nie tylko ciekawa historia. To przede wszystkim historia pięknie opowiedziana. W jakże innym stylu, który dotychczas znałem zaczytując się w książkach współczesnych autorek i autorów. Maria Rodziewiczówna ujęła moje czytelnicze serce pięknem wyrazu, opisami, które w mej wyobraźni rysowały wyjątkowe obrazy. A ten klimat jest nie do skopiowania – wręcz jedyny w swoim rodzaju.

Nie ukrywam, że powieść ta skradła moje serce. Przeniosła mnie do świata, do którego często powracać będę we wspomnieniach. Również wspominać będę bohaterów, jakże wyrazistych.

Maria Rodziewiczówna zaprasza nas do Berlina przełomu XIX i XX wieku. Poznajemy historię Wentzela Croya-Dulmena – młodego i przystojnego hrabiego. Nie stroni on od towarzystwa pięknych kobiet. Mimo iż jest w połowie Polakiem, a w drugiej Niemcem, nie przyznaje się do swojego polskiego pochodzenia. Co więcej, gardzi wszystkim, co z Polską związane. Nie utrzymuje nawet kontaktu z własną matką – Polką.

Przełomowym momentem w jego życiu okazuje się śmierć matki i wyjazd na jej pogrzeb. Początkowo hrabia ze względu na konieczność wyjazdu do Polski był niechętny, aby uczestniczyć w pogrzebie. Tutaj poznaje piękną młodą kobietę. Jak się okazuje Jadwiga Chrząstkowska wiele zmienia w jego nastawieniu do polskości. Jak wiele? Czy polskie korzenie będą już dla niego powodem do dumy? Czy może jednak będzie grał, aby zdobyć serce pięknej Jadwigi?

Bez wątpienia „Między ustami a brzegiem pucharu” to powieść o przemianie. Przemianie młodego człowieka. To historia o tym, aby nie wstydzić się swojego pochodzenia, swoich korzeni, swojej przynależności. Nie możemy skrywać jej w obawie przed opinią innych ludzi. Ważne, jest to, aby pamiętać, kim się jest, to fundament naszego JA.

Maria Rodziewiczówna w tej jakże niezwykle pięknej historii daje nam głębokie przesłanie. Pamiętajmy o tym kim jesteśmy. I warto, sięgając po książki pamiętać, aby co jakiś czas czytać klasykę polskiej literatury. To wyjątkowa okazja, aby poznać styl pisarzy naszych przodków. Styl ciekawy, jakże odmienny, ale przede wszystkim magiczny.

Powieść „Między ustami a brzegiem pucharu” ukazała się nakładem Wydawnictwa Bukowy Las

Na początku ciężko mi się czytało, ponieważ powieść pochodzi z końca XIX w. i jest napisana starodawnym językiem. Dość szybko jednak się przyzwyczaiłem. Dzięki temu miałem okazję zanurzyć się w fascynujący, przewrotny i pełen emocji świat przedstawiony. To jeden z najlepszych romansów, jakie czytałem. Warto sięgać po klasykę, żeby odpocząć od współczesnych, często wulgarnych i pornograficznych czytadeł. „Między ustami a brzegiem pucharu” to zupełnie inna estetyka. Prawdziwa literacka uczta. Można się wyciszyć, uduchowić i rozmarzyć. Ach!

Maria Rodziewiczówna to klasa sama w sobie. Uwielbiam jej książki, mają niepowtarzalny klimat minionej epoki. "Między ustami a brzegiem pucharu" to piękna historia mocno osadzona w realiach przełomu XIX i XX wieku. Nie jest książką "tylko o miłości". Dotyka wielu problemów społecznych, które nadal są aktualne. Pokazuje również, jak wielki wpływ może mieć spotkanie drugiej osoby na całe życie człowieka. Zdecydowanie polecam, książka w żaden sposób się nie "zestarzała" i nadal warto po nią sięgać.