Mechaniczny. Wojny alchemiczne. Tom 1

Jestem czymś więcej niż sumą moich części!

Gdyby służyły nam roboty, ale nie takie wyjęte z przyszłości, super nowoczesne. Raczej mechaniczne istoty przypominające manekiny. Tak przynajmniej ja wyobrażam sobie klakierów. Istoty z duszą, zmuszone do wykonywania niewolniczej pracy. Bez możliwości sprzeciwu. Przypieczętowane palącymi geas. Właśnie taką wycieczkę zafundował swoim czytelnikom Ian Tregillis. Wraz z otwarciem pierwszego tomu "Wojny Alchemicznej" przenosimy się do dziewiętnastowiecznej Holandii, gdzie za służbę robią mechaniczni. Są od wszystkiego. Nikt się nie przejmuje czy coś czują, myślą po prostu zostali stworzeni do wykonywania pracy. Są przecież tylko maszynami. Nie mogę nic czuć. A jednak jest inaczej.

Niesubordynowani klakierzy pojawiali się jedynie w bajeczkach opowiadanych przez matki niegrzecznym dzieciom na dobranoc. Legendą, którą szeptem przekazywali sobie zniewoleni, chcąc pocieszyć jeden, drugiego po nastaniu milczących godzin nocnych, podczas gdy ich panowie z krwi i kości spali, szlochali lub czynili inny użytek ze swoich ciał.

Jax jest klakierem, służy swojemu panu i dzielnie znosi nałożone na niego geas. Nawet nie myśli o buncie, bo którzy by śmiał. Palące geas zabiłyby go swoim bólem za wątłą chęć sprzeciwienia się. Nawet widok egzekucji zbuntowanego klakiera nie daje mu nadzieii.

Żar przymusu już rozgrzewał geas, które stawały się niczym rozpalone ostrza, co skutkowało nieprzerwaną fantomową agonią duszę mechanicznego, póki nie pełnił żądań swojego pana. "

Klakierzy to dla mnie niewolnicy pracujący kiedyś na plantacjach. Wykorzystywani, okrutnie traktowani. Dla swoich panów byli zwykłymi przedmiotami.

W tej historii mamy nie tylko obraz niewolnictwa. Są też dworskie intrygi, szpiegostwo, zdrady, brakuje tylko pojedynków na miecze. Są też nowe technologie, bo klakierzy jak każda inna maszyna się rozwijają.

Jedyną wadą, jak dla mnie, są ciągnące się opisy. Długie i nużące, szczególnie na początku. Pierwsze sto stron było dla mnie męczarnią. Ale przebrnęłam i strasznie się cieszę, bo dalej książka jest naprawdę świetna. Może nie ma w niej aż tak dużo akcji i powoli się rozkręca, ale każda historia musi mieć swój początek. Jakoś trzeba poznać ten świat, a jest ON dosyć skomplikowany. Chyba najbardziej z tych wszystkich postaci polubiłam Vissera. Ma swoją misję, która jest trudna do wykonania, załamuje się jak każdy człowiek, ale dąży do celu. Koniecznie muszę dowiedzieć się jak rozwinie jego postać.

Ten kto wymyślił tę okładkę jest po protu geniuszem. To mechaniczne serce jest arcydziełem. Zakochałam się i mogę patrzeć na tę książkę godzinami. A jakby była wydana w twardej okładce to byłabym w moim książkowym niebie. No nic... Wszystkiego mieć nie można.

Po tej książce czuję wielki niedosyt. Chcę więcej i już nie mogę się doczekać kiedy sięgnę po drugą część. Mam nadzieję, że będzie jeszcze lepsza niż pierwsza.

[Adres usunięty]

Sztuczna inteligencja, potężna siła, nakręcana dusza, nieśmiertelność - to wszystko posiadają klakierzy, czyli mechaniczni ludzie wykonani z mosiądzu i napędzani mocą alchemii. Jedyną rzeczą jaką ich jednak pozbawiono jest Wolna Wola... Wszystko zaczęło się gdy wybitny naukowiec i zegarmistrz Christiaan Huygens zmienił historię ludzkości tworząc w XVII wieku pierwszego klakiera. Niedługo potem za sprawą mechanicznych Holandia wygrała wojnę i stała się supermocarstwem dzierżącym niepodzielną władzę w Europie. Trzy wieki później klakierzy są podstawową częścią codziennego życia w królestwie Niderlandów. Stanowią grupę niewolników związanych ze swoimi ludzkimi panami za pomocą geas (przysięgi), które cierpieniem zmuszają klakierów do wykonania powierzonego im zadania. Jedynie Francja uważa, że każdy powinien mieć prawo do własnego wyboru, niezależnie czy zbudowany jest z ciała, czy z mosiądzu. W końcu po dziesięcioleciach wojen między Holandią a zawzięcie broniącą swoich przekonań Francją nastaje bardzo kruchy rozejm, który w każdej chwili może się załamać... Wśród mechanicznych pojawia się mała iskierka nadziei na uzyskanie Wolnej Woli. Wszystko zapoczątkowała egzekucja zbuntowanego klakiera Adama, po której wśród mechanicznych zaczęły rozchodzić się plotki. Czy to możliwe, że klakierzy są czymś więcej niż tylko posłusznym wytworem rąk ludzkich? Świadkiem właśnie tej egzekucji był zuchwały klakier o imieniu Jax, który już dłużej nie może znieść niewolniczych geas. Na własne oczy widział, że Adam w niewiadomy sposób je pokonał, a jego ostatnie słowa, które brzmiały: "Zegarmistrzowie kłamią" powodują, że klakier postanawia sięgnąć po wolność, a konsekwencje jego ucieczki bez wątpienia zatrząsną fundamentami Mosiężnego Tronu. Nie da się ukryć, że "Mechaniczny" to idealny przykład clockpunku, czyli odmiany science-fiction, (która wyewoluowała z steampunku) gdzie technika opiera się przede wszystkim na sprężynach, podstawowej mechanice i wynalazkach. Ostatnio rzadko sięgałam po książki z tej kategorii, dlatego postanowiłam, że muszę to zmienić. O wydarzeniach dowiadujemy się za pomocą narracji trzecioosobowej. Występuje tam troje głównych bohaterów. Wcześniej już wspomniany Jax, czyli klakier, który nie może ani dnia dłużej znieść geas i pragnie się ich pozbyć; Berenice Charlotte de Mornay-Périgord, wicehrabina de Laval, członkini Królewskiej Rady Nowej Francji, która w tajemnicy bada części klakierów i próbuje jak najwięcej się o nich dowiedzieć oraz pastor Luuk Visser - szpieg Francji, żyjący już od kilku lat we wrogim kraju, posiada ON przedmiot, który na zawsze może odmienić los mechanicznych. Tych z pozoru całkowicie różnych od siebie bohaterów, popychanych do działania różnymi motywacjami łączy jeden cel: obalić potęgę Holendrów i uwolnić klakierów od niewolniczych geas. Z początku trudno było mi się wkręcić w tę historię, ale gdy akcja zaczęła się bardziej rozwijać z każdą stroną było co raz lepiej. Ian Tregillis w doskonały sposób wprowadza nas w świat konfliktu, gdzie z jednej strony mamy Holandię posiadającą armię mechanicznych ludzi, którzy doskonale są przygotowani do walki, a z drugiej Francję, która nie ma najmniejszego pojęcia o funkcjonowaniu klakierów. Jedynym sposobem na zwyciężenie walki jest użycie szybkoschnącej żywicy, która okrywa ciało mechanicznego tworząc skorupę uniemożliwiającą jego poruszanie. Nie jest jednak łatwo unieruchomić żołnierza, dlatego Francuzi muszą szybko znaleźć sposób, aby pozbyć się geas. Pierwszy tom Wojen Alchemicznych to nie tylko konflikt, mechaniczni ludzie i zróżnicowane poglądy, ale także humor. Tworzy go przede wszystkim główna bohaterka, czyli Berenice Charlotte de Mornay-Périgord. To pełna energii Francuzka bardzo związana ze swoim krajem, która zrobi dosłownie wszytko, aby uzyskać to, czego chce, a na dodatek potrafi rozśmieszyć czytelnika w najbardziej nieoczekiwanym momencie. Jestem pod wrażeniem również wydania tej książki. Bardzo podoba mi się to mechaniczne serce na okładce oraz graficzne wykończenie w środku. Po przeczytaniu muszę stwierdzić, że doskonale nawiązuje do treści, bo chociaż klakierzy zostali pozbawieni Wolnej Woli, to jednak serce jest miejscem, gdzie znajdują się wszystkie ich uczucia, z którymi muszą się zmagać podczas geas. Podsumowując "Mechaniczny" to książka, przy której bardzo miło spędziłam czas. Zarówno bohaterowie, jak i świat jest bardzo dobrze dopracowany. Historia Jaxa, Berenice i Vissera bardzo mnie zaciekawiła. Z wielkim zainteresowaniem śledziłam dalsze losy bohaterów. Mimo tego, że początek szedł mi dość opornie uważam, że pierwszy tom Wojen Alchemicznych to niesamowita książka z oryginalnym pomysłem i interesującą wizją świata targanym przez wojny. Polecam "Mechanicznego" dosłownie każdemu, bo uważam, że ta książka spodoba się nie tylko fanom fantastyki.

Mechaniczni ludzie?

Tak! Nie wydaje się to być niczym niezwykłym. Stworzenie mechanicznej armii to tylko kwestia czasu. Nie zaskakuje nas to, nie szokuje. Gdzieś w podświadomości, po prostu na to czekamy. Jednak, czy potrafimy odpowiedzieć sobie na pytanie, co by było, gdyby roboty miały duszę? Czy taki robot był by odrębną, funkcjonalną jednostką, czy raczej mechanicznym niewolnikiem człowieka?

Zapraszam Was, do świata Iana Tregillisa, autora powieści „Mechaniczny. Wojny alchemiczne”, opisującego nietypową, oryginalną, ale bardzo prawdopodobną wizję świata. Świata dalekiego od broni laserowej, lawirujących pojazdów, czy zachipowanych ludzi. Ian Taegillis stworzył niepowtarzalny krajobraz Francji i Holandii, gdzie człowiekowi służą pozbawieni Wolnej Woli Mechaniczni ludzie. Akcja powieści, osadzona jest w XVII wieku, kiedy to powstał pierwszy na świecie klakier. Nie zniechęcające się, gwarantuję, że im dalej, tym jest ciekawiej!

Nie jestem fanką sci-fi, jednak ta książka, klimat i język w jakim została napisana, sprawił, że trudno było się od niej oderwać. To zupełnie inny świat, bardzo szczegółowo opisany, z niewielką ilością dialogów, co nie umniejsza treści, a gwarantuje niewyobrażalną wizję tego „nowego” świata. Mamy tu trzy różne historie, trójki bohaterów, którzy są tak bardzo różni, a jednak tak bardzo bliscy sobie.

Moje serce skradła Berenice Charlotte de Mornay-Perigord. Kobieta, która wykorzystując swój wdzięk i atuty, wspina się po kolejnych szczeblach na drabinie sukcesu. Nie czeka na mężczyznę, który poprowadzi ją przez życie, sama prze do przodu, podejmując często spontaniczne decyzje, nieprzemyślane, lecz licząc się z ich konsekwencjami. Czytając, gdzieś podświadomie się z nią utożsamiałam, być może właśnie dlatego wydała mi się taka ciekawa. Jest też „mechaniczny” Jax, który jako buntownicza maszyna, wyrwał się spod jarzma pana. W ogóle, koncepcja istnienia klakierów jest bardzo interesująca. Mechanicznych natura, mechaniczne pragnienia i obowiązki, wypełnione obowiązkowością i bólem życie. Iana wiarygodnie opisuje cierpienie klakierów spowodowane odwlekaniem wykonywania poleceń, iż można poczuć autentyczne współczucie. Współczucie do maszyny…maszyny uduchowionej, czującej wewnętrzny ból i smutek. To bardzo zastanawiające, rodzące wiele pytań. Jest też wątek pastora Luuka Vissera – księdza, który w Holandii szpieguje dla Francji, i który znalazł się w sytuacji nie do pozazdroszczenia, kiedy jego siatka szpiegowska zostaje rozbita.

Ian Tregillis włożył sporo pracy w swoje dzieło. Choć powieść jest fantastyką, to jednak nie brak w niej wielu realnych, teraźniejszych i trudnych tematów, które autor przedstawił w bardzo nietypowy, przez co oryginalny sposób. Książka dopracowana jest w najdrobniejszych szczegółach, a świat przedstawiony i panujące w nim zasady wydają się bardzo przemyślane. Powieść jest niekiedy bardzo brutalna, a język bywa dosyć wulgarny, jednak w moim mniemaniu, to dodaje książce autentyczności i wyjątkowej oprawy.

Czytając tą recenzję, zapewne cały czas pali Wam się w głowie lampka fantastyki, ale powieść ta, to także konflikty na tle politycznym, dworskie intrygi czy dylematy moralne. Dla mnie, kluczowym, ważnym tematem tej książki jest problem niewolnictwa i rozważania na temat wolnej woli. To przecież dotyczy także naszych czasów, dziś, tu i teraz. Na całym świecie borykamy się z tym problemem niewolnictwa ludzi, handlu nimi, pozbawiania ich prawa do głosu, własnej woli i swobodnych wyborów. To ważny temat i głównie z tego powodu, polecam Wam pochylić się nad tą powieścią.

Czy bunt pierwszego mechanicznego zapoczątkuje falę buntu i odzyskanie przez wszystkich Wolnej Woli?

„Była to pierwsza publiczna egzekucja od paru ładnych lat i dlatego, mimo zimnej mżawki, na rozległych przestrzeniach Binnenhofu tłoczyło się mnóstwo gapiów".

Jax jest klakierem. Oznacza to, że w świecie pełnym obowiązków odgrywa jednoznaczną rolę: zastępuje człowieka wszędzie tam, gdzie potrzebna jest fizyczna tężyzna, niezwykła szybkość lub umiejętność sprytnej konsolidacji zadań. Jax to po prostu maszyna, pełna śrubek i skomplikowanych mechanizmów, rozciągliwych sprężynek oraz precyzyjnie działających trybików. Taka jest oficjalna wersja Gildii dotycząca zarówno jego, jak i każdej skonstruowanej w odmętach Kuźni maszyny. Lecz gdzieś we francuskich podziemiach znajdują się ludzie, którzy wierzą, że pod zimną, twardą stalą mechanicznych znajduje się prawdziwa, ludzka dusza.

Przez wiele dziesięcioleci powtarzano, że Wolna Wola nie jest w stanie objawić się w żadnym skonstruowanym z metalowych części umyśle. Wszelkie przejawy buntu (które niemal się nie zdarzały) tłumaczono zepsutym mechanizmem lub wadą fabryczną. Dlatego gdy pojawia się plotka, że na placu Huygensa zostanie stracony zbuntowany klakier, tłumy – zarówno mechanicznych, jak i ludzi – zbierają się, by zobaczyć niecodzienne widowisko. Wśród zebranych znajduje się Jax, który zaczyna odczuwać niewytłumaczalną jedność z przywleczonym na plac straceńcem. Nie wie, że już wkrótce sam poczuje, jak to jest być wolnym.

„Zegarmistrzowie kłamią"

Setki mil dalej Berenice Charlotte de Mornay-Périgord poświęca się badaniom nad sekretnym wnętrzem stworzonych ludzką ręką maszyn. Wprawdzie zawarty z Holandią pokój nie pozwala na podobne eksperymenty, wierzy jednak, że jej działania przyniosą Francji zwycięstwo. Także związany z francuską konspiracją pastor Visser ma przeświadczenie, że pod stalową skorupą kryje się zdolne do odczuwania istnienie. Dowiedziawszy się o mordzie na towarzyszach, postanawia przybrać rolę cierpiętnika i nie zwlekać dłużej z ujawnieniem prawdziwej tożsamości. Jest gotowy na śmierć, lecz przebiegła tuinier Bell ma dla niego inne zadanie...

„Zbiegły zbuntowany klakier krążył po domu tych, którzy go stworzyli".

Pierwszy tom „Wojen alchemicznych" należy do tego typu książek, które stają się ciekawsze z każdą kolejną stroną. Przerażająca maszyneria, zdrajcy, skazani na niełaskę fundamentaliści oraz wierni ideom apologeci – w „Mechanicznym" czytelnik spotyka tak cudną różnorodność spierających się ze sobą postaw, że momentami można odnieść wrażenie, iż historia Jaxa wydarzyła się naprawdę. Odwieczni wrogowie – Królestwo Niderlandów oraz Francja – reprezentują dwie całkowicie odmienne ideologie, każda jest jednak dobrze uzasadniona i bazuje na naturalnych koncepcjach, dzięki czemu zawarte w książce przemyślenia na temat artyficjalnej inteligencji są szczere i niewymuszone. Na uwagę zasługuje finezyjny język autora, który sprawnie odwzorowuje wszelkie niuanse społeczne, uwydatniając hierarchię i charaktery postaci. Niekiedy opisy aparatury lub jakieś skomplikowanego urządzenia są nieco przydługie i nużące, lecz to jedyna wada stworzonego przez Taegillisa świata. Wszystko inne, łącznie z deskrypcją bohaterów, porywającymi dialogami, a przede wszystkim niezwykle oryginalną fabułą – zasługuje na czytelniczą uwagę każdego mola książkowego, który choć trochę lubi fantastykę i steampunkowe klimaty. Pozycja obowiązkowa!

Po lekturze opisu książki naszły mnie dwa sprzeczne uczucia - jedno podpowiadało, że oto przede mną historia w klimacie steampunku, gatunku, który uwielbiam, ale rzadko spotykam; drugie ostudzało nieco entuzjazm i zwracało uwagę na ostatnie zdania z okładki. Niewolnik, którego bunt wywoła rewolucję? Czy to przypadkiem nie przygotowuje nas na kolejną powieść niczym niewyróżniającą się od setek innych? Czy w tym temacie w ogóle można wnieść jakikolwiek powiew świeżości? Otóż okazuje się, że można.

Przede wszystkim naszym buntownikiem staje się klakier, w skrócie: mechaniczny niewolnik, najniższy szczebel w hierarchii społecznej zaprogramowany do służenia swemu panu poprzez pewnego rodzaju więź, opartą głównie na bólu. Owa więź, zwana geas, nie pozwala nawet stanąć na dłużej w bezruchu, by obejrzeć egzekucję swego pobratymca, jeśli nie był to jednoznaczny rozkaz, a co tu mówić o wolności. Sama nazwa twórców klakierów jest znamienna - Gildia Zegarmistrzowska. Bo czy nie każdy z nas posiada na co dzień swojego własnego niewolnika w postaci zegarka? Służy nam, pokazuje godzinę niezależnie od wszystkich innych czynników aż do całkowitego zepsucia mechanizmu. Możemy nim rzucać, zniszczyć, jeśli mamy ochotę, choć trochę powstrzymuje nas wizja wydanych na niego pieniędzy - dokładnie takie samo podejście mają ludzie w stosunku do klakierów.

Czy ktoś kiedyś uskarżał się na dziwne trajkotanie zegarów? Może się okazać, że tak naprawdę porozumiewają się między sobą; przynajmniej jest nam to wiadome w przypadku klakierów. Komunikują się, myślą, marzą. Wyobraźcie sobie, że taka wiadomość zostaje opublikowana w naszym świecie - jak nic zbierze się komisja obrony praw zegarów, zakazująca wyzysku tych drobnych urządzeń. Niestety, w Holandii Tregillisa prawda ta jest znana zaledwie garstce, a co za tym idzie: ściśle skrywana, do tego stopnia, że kontakt z nią bywa śmiertelny. Dopiero teraz można sobie uświadomić, z czym tak naprawdę miał do czynienia Jax, klakier, któremu przez przypadek udało się uzyskać Wolną Wolę - gdzie uciec, do kogo się zwrócić z pomocą, jeśli nikt, poza Gildią, nie wierzy w jego człowieczeństwo? Na samą myśl czuć dreszcze.

Jax dzieli scenę z dwoma postaciami - z jednej strony pojawia się Berenice, twarda babka, niedająca sobie w kaszę dmuchać, bystra i sprytna, naukowiec z Francji, jedynego kraju niekorzystającego z usług mechanicznych służących, badająca mechanizmy klakierów. Z drugiej, zza kulis wychyla się holenderski pastor Visser we francuskim wywiadzie. Nie ukrywam, że samą przyjemnością było śledzić ich losy, które nieuchronnie dążyły do skrzyżowania się z pozostałymi; a gdy już do tego dochodzi, tworzy się mieszanka wybuchowa. Bowiem macki Gildii są długie... Trzeba też przyznać, że z bohaterami nie sposób się nie polubić; może czasem irytują, może naiwnie pakują się wprost w paszczę lwa - ale w dalszym ciągu wywołują sympatię i cichutko życzymy im, by wszystko szło po ich myśli: nawet, jeśli ma to oznaczać brnięcie w schemat.

Tym, czym Tregillis całkowicie mnie do siebie przekonał, były małe drobne fakty, na które większość nie zwróciłaby pewnie uwagi. Pastor niesie pod pachą działa Kartezjusza, przypadkowo wydrążonego w Pasjach duszy i Opisie ciała ludzkiego, Berenice wspomina o szyszynce, a samo jestestwo klakierów okazuje się znajdować w ich głowach, nie sercu. Cholera, czyżby ktoś w końcu podjął się porządnego researchu? Czyżby ktoś wreszcie niezwykły kryształ zawiadujący wolą klakiera umieścił w szyszynce, tym samym narządzie, który Kartezjusz określił siedzibą duszy? Chylę pokłony.

Historia niezaprzeczalnie wciąga i ledwo zauważyłam, gdy nagle dotarłam do końca, tym samym uświadamiając sobie, że na kolejny tom trzeba będzie jeszcze trochę poczekać. Powieść napisana lekkim piórem, bez zbędnego patosu (który, chcąc, nie chcąc, i tak zostałby zadeptany kunsztownymi przekleństwami Berenice), choć nie można tu mówić o literackim arcydziele. Książka jest dobra, nawet bardzo. Ale do ideału jej daleko. Mimo wszystko, przeczytać jak najbardziej warto, polecam!

Klakierem być

Wyobrażaliśmy sobie świat opanowany przez maszyny. Ludzi sprowadzonych do miana służących. Jednak nigdy nie dopuściliśmy do siebie myśli, że machina obdarzona inteligencją może zostać spętana. Nikomu nigdy nie przyszło na myśl, że władza wciąż może pozostać w naszych dłoniach, tym większa, że poparta mechaniczną siłą.

Jax jest klakierem - służącym, którego funkcja ogranicza się do usługiwaniu swoim właścicielom. Geas powstałe wraz z wydaniem rozkazu wywołują u niego początkowo dyskomfort, następnie ból, a w końcowym etapie czystą agonię. Oprócz geas istnieją również metageas, czyli warunkowania najważniejsze w egzystencji klakiera. Nie może ich zignorować, stoją hierarchicznie wyżej niż podstawowe geas nakładane przez właścicieli.

Jax jest niewolnikiem jak wielu mu podobnych. Całe zastępy mechanicznych są na usługach kolejno Królowej, Państwa, ludu i właścicieli. Do czasu...

Luuk Visser jest szpiegiem. W obcym mu świecie przyjął rolę pastora, podczas gdy wiele lat temu ucałował papieski pierścień. Pragnie wolności, wierzy, że Wolna Wola nie jest przypisana jedynie ludziom. Posiada przedmiot okryty legendą, tajemniczy element, który może odmienić losy całego świata. Przekona się o tym Jalyksegethistrovantus,którego bunt zmieni bieg historii. Lecz walka Ojca podszyta jest desperacją, okryta płaszczykiem męczeństwa, naznaczona ludzką słabością i brakiem wprawy, dlatego popełnia błąd.

Zgubny krok poprowadzi go ku zagładzie, która zachwieje jego najgłębszymi przekonaniami.

Berenice - Talleyrand Nowej Francji, członkini Królewskiej Rady monarchy Sébastiena. Kobieta walcząca o wolność, równość i braterstwo (przynajmniej tak głosi pałacowa plotka). Manipuluje królem, oddaje swoje ciało w zastaw za poparcie, uczy się mowy Mechanicznych i ich wnętrza. Na kawałki rozkłada ich ciała i dusze. Otwiera temat tabu. Jest gotowa na wszystko, by zdobyć przewagę w tej cichej, podjazdowej wojnie. Jednak nie jest gotowa na zdradę, a ta właśnie nadeszła pomiędzy szeregi francuskich popleczników.

Postacie wykreowane przez Tregillisa są nadzwyczaj ludzcy, mimo występujących czasami metalowych części. Podbitka z alchemii, wojny i maszyn nie odbiera autentyzmu przedstawianym sytuacjom.

"Cherubinom już dawno jednak zasłonięto oczy, a ich szelmowskie uszy zalano woskiem: Gildia zazdrośnie strzegła bowiem swoich tajemnic, nawet przed samym Niebem."

Wojny alchemiczne

Wszystko zaczęło się o Christiaana Huygensa, który w XVII wieku powołał do życia pierwszego klakiera. Nie trzeba było długo czekać, by Holandia stworzyła mechaniczną armię - silną, nieodczuwającą bólu, znającą jednego przywódcę. Niepowstrzymaną. Wkrótce ruszyła ona na Westminster. Po bitwach, w których nieprzerwanie upadali ludzie, powstało supermocarstwo dzierżące niepodzielną władzę w Europie.

Naprzeciw Mechanicznym stoi Francja - kolebka chemii, która zapewniła istnienie monarchy i garstki poddanych.

Kruchy pokój jest jedynie ułudą. Przeciwnicy przygotowują się do ostatecznej rozgrywki.

Słabość nie będzie tolerowana. Fundamenty upadną. Mechaniczni wystąpią przeciw Panom. Mosiężny Tron utraci stabilność i siłę.

Autor podjął się niebezpiecznego zadania tworząc świat, o którym czytelnik nic nie wie. Właśnie to jest przewagą książek obyczajowych - realiów nie trzeba opisywać, nic nie trzeba wyjaśniać, ale "Mechaniczny" wyszedł z tego obronną, naoliwioną ręką.

Pierwsze sto stron to wprowadzenie do rzeczywistości, z którą stykamy się po raz pierwszy, ale nie jest to ani nieudolne, ani nudne, chociaż nie ukrywam, że trzeba być wytrwałym maniakiem gatunku, by już od pierwszych stron ulec fascynacji. Ja jestem, więc przepadłam.

Zapiszczałam z uciechy, gdy rozpoczęło się prawdziwe knucie, ucieczki, walka o Wolną Wolę.

Tregillis ma wielki talent, który pozwolił mu na stworzenie czegoś niespotykanego. Budowa tak złożonego świata, pełnych ekspresji bohaterów i zgranie ich z fabułą jest nie lada wyzwaniem, któremu autor, dzięki Bogu!, podołał.

Kiedy wkroczymy już w klikający świat obracających się zębątek nie trudno pozwolić, by porwała nas akcja. Fabuła jest bardzo rozbudowana, a na rozgrywające się wypadki możemy spoglądać ze strony trzech postaci - Jaxa, Vissera i Berenice. Daje to szeroki obraz, pełen żywych barw, pędu wiatru na twarzy i tajemnic.

Zębatki

Prócz świetnie skonstruowanego świata przedstawionego, porywającej fabuły i plastycznych bohaterów, autor nie szczędzi też autentyzmów językowych.

Zależnie od sytuacji podkreśla status postaci, ale nie ogranicza się do górnolotnych słów lub ulicznego żargonu. Operuje słowem na tyle sprawnie, że uświadamia czytelnikowi fakt, iż w krytycznych sytuacjach jesteśmy wszyscy tacy sami. Może i rozgraniczają nas funkcje, które pełnimy w społeczeństwie, ale pod wpływem adrenaliny, nasze osobowości zazębiają się jak w zegarku. Każdy reaguje tak samo, niezależnie od klasy.

Trudno też pominąć fakt, że przekleństwa autora są tak kolorowe i wymyślne, że chwilami jęknęłam pod nosem, ponieważ nawet ja miałabym problem, by stworzyć coś tak...nieszablonowego.

"Mechaniczny" ma w sobie walkę o władze, krwawe potyczki, zawirowania uczuć, poświęcenie i mimowolnego bohatera, a wszystko otoczone steampunkowym klimatem. Ta książka prawdziwie porywa! By czytać z prawdziwą pasją i oddaniem musimy jednak niepodzielnie kochać fantastykę.

NAKRĘCANA DUSZA

Sztuczna inteligencja, która się buntuje to motyw znany w literaturze (a więc przy okazji w kinie, komiksie i innych mediach) od dawna, czy można więc napisać w jego ramach jeszcze coś intrygującego? Ian Tregililis postanowił podejść do tej kwestii z innej nieco strony, zabierając nas do świata, w którym clockwork punk zbiega się z filozofującą opowieścią z gatunku alternate history.

Historia ludzkości potoczyła się zupełnie inaczej, kiedy w XVII wieku Christian Huygens, holenderski naukowiec i zegarmistrz, wynalazł coś, co zyskało nazwę klakiera. Czymże ów twór był? Wyprodukowany z mosiądzu, napędzanym siłą mechanizmów zegarowych i alchemii pomocnikiem. Myślącym bytem mechanicznym, który miał służyć człowiekowi. Za sprawą klakierów Holandia zwyciężyła wyścig zbrojeń, stając się supermocarstwem i krajem rządzącym Europą.

Trzy wieki po tych wydarzeniach klakierzy są nieodzowną częścią codziennego życia w Królestwie Niderlandów. Właściwie stanowią swoistą społeczność niewolników, związanych ze swymi panami za pomocą geas, które wykonywanie rozkazów wymusza cierpieniem pojawiającym się w chwili choćby zwlekania w obowiązkach. Jednakże pośród mechanicznych „ludzi” krążą plotki, krążą opowieści. Czy możliwe jest by klakierzy byli czymś więcej, niż tylko mechanizmami? Czy, jak uważa Francja, która jako jedyna buntuje się przeciw Królestwu, wbrew stworzeniu przez człowieka, mogą być istotami żywymi, które powinny mieć swoje prawa? Pewnego dnia jeden z klakierów, Jax, staje się świadkiem publicznej egzekucji zbuntowanego klakiera, który – na co wszystko wskazuje – uzyskał wolność i możliwość decydowania o sobie. Czy tak jest w rzeczywistości, czy też może stał się jedynie narzędziem wroga, jak przekonują władcy? Ostatnie słowa zabijanego są bardzo wymowne: „Zegarmistrzowie kłamią”. Od tej chwili Jax wkracza na niebezpieczną ścieżkę…

Pierwszy tom „Wojen alchemicznych” to kawał znakomitej lektury dla fanów niegłupiej fantastyki i steampunkowych klimatów. Pomysł wyjściowy nie jest może zbyt odkrywczy, eksploatowany był w końcu od wieków przez pisarzy – zaczynając od dawnych legend (choćby Golem) przez „Frankensteina” po powieści Asimova – nie mniej dobra jakość wykonania i ciekawe poprowadzenie akcji gwarantują czytelnikom dobrą zabawę. Co tutaj się znajduje, domyślić się łatwo. Dużo akcji, filozoficzne pytania o naturę człowieka i to, co o człowieczeństwie decyduje, intrygujące zagadki i walka jednostki z ciemiężycielem. Uniwersalna walka o tożsamość, wolność i władzę nad samym sobą. W powieści pobrzmiewają także echa polityczno-historyczne, ale nie bójcie się, każdy, kto chciałby sięgnąć po „Mechanicznego” jako po książkę stricte rozrywkową także się nie zawiedzie – filozofia nie jest tutaj nachalna, a dynamika akcji i struktura całości dodają powieści lekkości.

Mniej lekki jest jednak styl. Ian Tregillis zagłębia się w techniczne (i quasi techniczne) szczegóły i nazewnictwo (w tym wypadku trzeba docenić pracę tłumacza, bo wybrnął z tego trudnego zadania znakomicie), a w jego pisarstwie nie brak ozdobników i porównań. Ale taki styl pasuje właśnie do tej historii.

Omawiając jednak „Wojny alchemiczne” nie można nie wspomnieć także o wydaniu. Rewelacyjna ilustracja na okładce, oprawa bardzo przyjemna w dotyku, wnętrze również pokazuje się od świetnej strony, bo i dobry papier, i miłe dla oka ozdobniki na stronach. Trzeba przyznać, że SQN stara się pod tym względem, a pozycje wydawane pod szyldem Imaginatio prezentują się bardzo ciekawie.

Polecam i czekam na kolejne podobne publikacje.

Steampunk zyskuje ostatnimi czasy ogromną popularność i właśnie z niego narodził się Clockpunk. Jest to gatunek w którym technika w bardzo dużej mierze opiera się na sprężynach, mechanicznych przekładniach, czy zębatkach. Nie bez powodu gatunek ten swoją nazwę zaczerpnął od zegarka (ang. clock – zegar). Chociaż akcja utworów rozgrywa się przeważnie w erze preindustrialnej, to rozmach z jakim jest stosowana technologia sugeruje często co innego. Osobiście kojarzę jedynie grę komputerową Syberia, która mocno nawiązuje do tego gatunku, dlatego też bardzo ucieszyłem się, że Wydawnictwo SQN wyda książką Iana Tregillisa Mechaniczny, która jest idealnym przykładem clockpunku.

W XVII wieku holenderski naukowiec i zegarmistrz Christian Huygens tworzy pierwszego Klakiera - mechaniczną istotę, która jest posłuszna woli właściciela i wykonuje każde jego polecenie. Jest przy tym praktycznie niewrażliwa na obrażenia - w końcu jest zbudowana z różnych stopów metali. Nie trzeba zatem było długo czekać, aż Holandia powołała do życia mechaniczną armię, która pomaszerowała na Westminster. Królestwo Niderlandów stało się supermocarstwem dzierżącym niepodzielną władzę w Europie. Po trzech stuleciach jedynie Francja jest przeciwwagą dla Holandii i zawzięcie broni swoich przekonań, że każdy powinien mieć prawo do wolności, zarówno ludzie, jak i mechaniczni. Po długiej i wyniszczającej wojnie trwających ostatnie dziesięciolecia, następuje kruchy rozejm, który w każdej chwili może się załamać...

Mechaniczny to niesamowita książka, która urzeka już od pierwszych stron. Zdecydowanie brakowało na polskim rynku pozycji z gatunku clockpunk a Mechaniczny doskonale uzupełnia tę lukę. Czymś niezwykłym było dla mnie poznawanie kolejnych informacji o funkcjonowaniu i działaniu Klakierów. Zafascynowany jak rzadko kiedy czytałem kolejne opisy ich budowy, wydawanych dźwięków, czy szczegółów ich tworzenia. Nie są to bynajmniej bezrozumne maszyny, które ślepo wykonują wolę właściciela. Wbrew temu, co mówią Holendrzy, są to istoty nie tylko myślące jak prawdziwy człowiek, lecz także posiadające własne myśli i uczucia. To czyni z Klakierów element książki, który fascynuje i sprawia, że nie sposób oderwać się od lektury. Jednak najbardziej autor kupił mnie tym, że nie tylko stworzył pasjonującą lekturę, ale wkomponował w nią także niezwykle błyskotliwe i rzeczowe rozważania na temat natury Klakierów podczas jednej z dłuższych rozmów - czy są to mechaniczni ludzie, czy tylko nieco bardziej rozbudowane zegarki potrafiące mówić?

W Mechanicznym występuje troje głównych bohaterów. Klakier Jax, który z każdym dniem coraz bardziej nie może znieść niewolniczych więzi ze swoimi panami, tzw. geas; Berenice Charlotte de Mornay-Périgord, wicehrabina de Laval, która w największej tajemnicy bada Klakierów i części pozostawione na polu bitwy, ryzykując zerwanie kruchego rozejmu oraz pastor Luuk Visser - agent Francji, żyjący przez wiele lat we wrogim kraju, który jest w posiadaniu tajemniczej rzeczy, którą na zawsze może zmienić oblicze konfliktu. Trzy różne osoby, trzy różne motywacje pchające ich do działania, lecz jeden wspólny cel: znaleźć sposób, aby pokonać potęgę Holendrów i zyskać powszechną wolność dla ludzi, jak i Klakierów. Przedstawienie akcji z punktu widzenia trzech, tak różnych postaci pozwala bardzo dobrze zapoznać się zarówno z wykreowanym światem, jak i samym pomysłem na fabułę. Bowiem każda z nich ma swój punkt widzenia, swoje cele i nieco inną hierarchię wartości, zwraca więc uwagę na inne rzeczy, niż pozostali. Dzięki temu, każdego z tych trojga bohaterów mamy okazję bardzo dobrze poznać, a wręcz z żyć się z nimi. Podobnie jest z bohaterami pobocznymi - nie ma ich jakoś przesadnie dużo, ich ilość zdecydowanie nie przytłacza i jest odpowiednio wyważona. Uważam to za duży plus, ponieważ nie raz czytałem już książki w których autorzy zasypują czytelnika taką ilością bohaterów, że nie sposób ich wszystkich spamiętać.

Niemniej ciekawy jest sam konflikt pomiędzy Francją a Holandią. Chociaż zakończył się tuż przed opisanymi wydarzeniami w książce, to o jego szczegółach dowiemy się bardzo dużo, ponieważ dopiero co nastąpiło zawieszenie broni. W tym konflikcie mamy z jednej strony armię mechanicznych żołnierzy, którzy zostali specjalnie przystosowani do walki - posiadają wzmocniony pancerz w porównaniu do zwykłych Klakierów oraz ostrza, które czynią z nich śmiertelnie groźnych zabójców. A z drugiej strony mamy Francję, która nie posiada prawie żadnej wiedzy o funkcjonowaniu mechanicznych ludzi. Rekompensują to bardzo dobrą znajomością chemii. Walczą z Klakierami przy pomocy szybkoschnących żywic, które szczelnie pokrywają ciała mechanicznych i zastyga w formie bardzo twardej skorupy, uniemożliwiającej dalsze poruszanie. Jest to jednak środek dość mocno kłopotliwy w użyciu a żołnierze bardzo szybko się poruszają i potrafią unikać takich bomb. Dlatego Francuzi rozpaczliwie pragną poznać, jak można uwolnić mechanicznych od ich geas, bądź też uszkodzić je w dużo prostszy sposób, niż całkowita destrukcja.

Mechaniczny to bardzo udana książka z gatunku clockpunk. Jest to przede wszystkim oryginalna i spójna wizja świata, który od trzech stuleci targany jest wojną Holandii i jej mechanicznych sług z Francja i jej rozwiniętą chemią. To także opowieść o tym, że istoty takie jak Klakierzy posiadają własne myśli i uczucia, a wiążące ich geas jest zbrodnią przeciwko posiadaniu własnej woli. Polecam Mechanicznego każdemu - nie tylko fanom fantasy, czy science-fiction, ponieważ książka Tregillisa niesamowicie urzeka i niecierpliwie czekam na kolejne tomy!

Za możliwość przeczytania książki serdecznie dziękuję Wydawnictwu Sine Qua Non!

[Adres usunięty]

Poznałam powieść bardzo kontrowersyjną, "Mechaniczny" Iana Tregillisa opowiada o maszynie, niewolniku który postanowił się zbuntować. Powieść to fantastyka ale opowiada o temacie wiele razy pojawiającym się w literaturze czyli niewolnictwo.

Książka opisuje konflikt między Holandią która chce maszyny wykorzystywać do wojen i pojedynków a Francją która uważa że maszyna też ma swoje prawa i nie można jej nakazać co ma robić. Spór trwa trzysta lat i nadal jest nierozstrzygnięty. Głównym wątkiem są losy klakiera Jaxa ale przewijają się też wątki pastora Luuki Vissera który zna nie jeden mroczny sekret oraz wicehrabiny Berenice która jest specjalistą od mechanicznych klakierów. W jaki sposób połączą się losy tych bohaterów? To wszystko w książce.

Przez książkę przebrnełam z trudem za dużo nudnych wątków politycznych, wiele niezrozumiałych słów, sporo razy niektóre części musiałam czytać dwa razy żeby zrozumieć co tam pisze, do tego przeplatające się wątki trzech postaci które dopiero puźniej łączą się w spójną całość w niczym nie pomagają. Kiedy zaczoł się wątek zbuntowania Jaxa zrobiło się trochę łatwiej, akcja nabrała tępa i stało się to mniej nudne wątki wszystkich trzech osób jakoś się rozwineły i dobrnełam do końca. Czytania nie ułatwia wojna między protestantami a katolikami oraz elementy szpiegowskie, na prawdę wiele inyrygujących elementów.

Może i książka jest trudna do zrozumienia ale ukazuje nam wpływ technologii na nasze życie, także warto się na niej skupić i brnąć aż do końca a tam już poznamy sens powieści.

Pierwszy tom z serii „Wojny Alchemiczne”.

Przenosimy się do czasów XVII wieku, czasu, kiedy to powstał pierwszy na świecie klakier.

Zwykła maszyna pełniąca rolę służącego trzyma pieczę nad swoimi panami po kres ich śmierci. Złożony z przekładni i różnego rodzaju nakrętek stwarzał wrażenie zimnego metalu. Najlepsze jest jednak to, że na czole miał wydrążoną dziurkę od klucza, a napędzany był przez tajemniczą alchemiczną magię.

Początek fabuły zaczyna się dość drastycznie. Zaraz po tym, jak Holandia otoczona żelaznymi sercami wypowiada wojnę Francji, odbywa się egzekucja na francuskich szpiegach i na żelaznym służącym. Karą dla ludzi jest stryczek, natomiast kara dla żelaznego jest dużo straszniejsza.

Skazany bowiem jest pierwszym, który nazwał się ludzkim imieniem i odzyskał Wolną Wolę. Za to niestety grozi spalenie w Wielkiej Kuźni.

Widzący to wszystko, osiemsetletni Jax, oczarowany pierwszym zbuntowanym bardzo skwapliwie zapisuje to sobie w pamięci.

Nagle od jednego bohatera przenosimy się do drugiego, którym jest pewien pastor, który przemyca ważną rzecz do Francji. Przez groźbę, która nad nim wisi planuje swoją śmierć, ale przeszkadza mu w tym Jax, który przyszedł po list dla swojego pana. Staruszek od zawsze traktował mechanicznych jak ludzi, lecz dopiero wtedy kiedy był u schyłku śmieci przekonał się o tym, że nawet oni posiadają duszę, tylko mocno uśpioną w środku.

Mamy oczywiście jeszcze jednego bohatera, a raczej bohaterkę, którą chyba najbardziej polubiłam. Piękna Francuzka, zasiadająca w królewskiej radzie, pragnąca zgłębić tajniki alchemii i mechanicznych.

Trzej główni bohaterowie, trzy różne historie, a jednak tak do siebie podobne.

Czy bunt pierwszego mechanicznego zapoczątkuje falę buntu i odzyskanie przez wszystkich Wolnej Woli?

Opasłe tomisko, które za jedyny minus ma to, że akcja w fabule bardzo się ciągnie i mało jest dialogów. Lecz są też plusy, takie jak dobrze zarysowany obraz bohaterów, drastyczne opisy pomimo tego, że jest to fantasy i mechaniczni.

Pomimo tego, że nie przepadam za książkami fantasy z elementem mechaniki i ustrojami politycznymi państw, to z ręką na sercu mogę powiedzieć – podobało mi się i czekam na więcej! Dlaczego? Ponieważ pod koniec wynikły pewne niedokończone sprawy i wydarzenia, które powinny mieć miejsce w drugim tomie.

Ocena: 9/10

Polecamy, zespół [Adres usunięty]

Bardzo ciekawa propozycja czytelnicza, inna klimatycznie niż większość czytanych przeze mnie powieści z gatunku fantasy. Intrygująca fabuła osadzona w technicznej otoczce, ciekawa koncepcja świata podzielonego na prawdziwych ludzi, z krwi i kości, oraz na mechanicznych, napędzanych alchemią i pełniących służebne funkcje. Intrygujące postaci alchemików, horologów, nakręcaczy, zegarmistrzów, klakierów. Pojawiają się interesujące i inspirujące do rozmyślań zagadnienia natury duszy, egzystencji, wolnej woli, samostanowienia, możliwości odmowy, wyboru własnej ścieżki, snucia własnych myśli, mówienia własnymi słowami. Również aspekt odbierania empatii, współczucia, tworzenia priorytetów, ustalania hierarchii, nabywania umiejętności oszukiwania i kłamania. Wszystko w odniesieniu do człowieka i maszyn wytwarzanych na jego podobieństwo. Zajmujący świat, napędzany technologicznym wyścigiem, w którym toczy się walka o militarną przewagę, władzę, bogactwo, podzielony na różne narody, idee, religie, warstwy społeczne. Tajemnice, sekrety, skrywana wiedza, tajna technologia, szpiedzy, polityczna gra, elitarne dowództwo, mechaniczna armia, żołnierze, naukowcy i ich eksperymenty. Wszechobecny czas, zegary, odmierzanie, tykanie. Kuźnia, metale, substancje chemiczne. I ściśle określony priorytet geasów wymagających bezwzględnego poddaństwa.

Wolna Wola jako nieobecność przymusu, jego zanik przynoszący wyzwolenie, tak bardzo pożądana przez Jaxa, maszynę sto osiemnaście lat temu wykutą w kuźni przez człowieka, niewolniczo podporządkowaną przydzielonemu panu. Pewnego dnia, za sprawą przypadku, na nie do końca jasnych zasadach, spełnia się jego marzenie wolności, jednak obarczone jest wielkim niebezpieczeństwem. W jakim stopniu można w przypadku maszyn mówić o zagrożeniu życia czy odebraniu osobowości, a może traktować to w kategoriach unicestwienia, rozebrania na drobne części, przetopienia? Komu tak naprawdę służy Jax, Holendrom, którzy powołali do życia mechaniczną armię i stworzyli supermocarstwo, czy też Francuzom, broniącym przekonań o prawie do wolności, zarówno ludzi, jak i maszyn? Drugi wyjątkowo ciekawy bohater powieści to Berenice Charlotte de Mornay, nosząca tytuł Talleyranda, francuska hrabina, za wszelką cenę poszukująca naukowych odpowiedzi na pytania dotyczące sposobu funkcjonowania klakierów, ich mechanizmów i możliwości przeprogramowania. I jeszcze pastor Luuk Visser, niezwykle intrygująca postać, pełna tajemnic, obarczona dramatycznymi doświadczeniami, przechowująca niezwykle cenny przedmiot mogący zmienić bieg historii. Powieść fascynująco wciąga, zaciekawia wykreowanym z dbałością o szczegóły światem, intrygującymi koncepcjami, nietuzinkowymi bohaterami, wielowątkowością, spójną wizją, świetnie budowanym napięciem i dynamiczną akcją. Z niecierpliwością czekam na drugi tom tej steampunkowej przygody.

[Adres usunięty]

Bardzo świeże, choć nie lekkie. Dla każdego miłośnika szeroko pojętego fantasy i każdego, kto szuka czegoś nowego.

A po nieco dłuższą recenzję zapraszam na Nerw Słowa:

[Adres usunięty]

Temat zbuntowanych "maszyn" przewija się nie tylko w książkach już od bardzo dawna, ale ja nie mam nic do takiego zabiegu. Mogłabym opisać tę książkę jako historia o mechanicznym niewolnictwie. Znajdzie się w niej nie tylko właściwą akcję, ale również i spowolnienia jej, gdzie przystajemy na chwilę i dumamy o egzystencjalizmie, czy taka forma niewolnictwa w przypadku Klakierów jest właściwa i gdzie jest granica w postrzeganiu kogoś jako osobę myślącą. Ta książka posiada wiele walorów moralnych i chociaż jest to fikcja, sądzę, że warto się nad nią nieco dłużej zatrzymać.

Wspominałam, że ciężko się w nią wkręcić, bo to prawda, ale potem idzie już z górki. Czytałam ją z niemałym zaciekawieniem i cały ten techniczny świat wydawał się zarazem obcy, ale i bardzo tożsamy z tym co mogliśmy zauważyć na przestrzeni wieków. To, że mamy w niej przedstawione dawne czasy i dodany zostaje wątek techniki, to tylko plus dla całego pomysłu. Myślę, że dla jednych może się to wydawać dość nudna lektura, a dla drugich wręcz będzie mechanicznym skarbem, który będzie się chciało ciągle wprawiać w ruch.