Marina Abramović. Pokonać mur. Wspomnienia

Wyjątkowa lektura. Inspirująca i rozwijająca opowieść o niezwykłej osobie i niezwykłym życiu. Czyta się jednym tchem jak najlepszą powieść, pobudza jednak do refleksji i przemyśleń na życiem, sztuką i metafizycznością. Gorąco polecam.

Niezwykła postać z równie niezwykłą historią. Marina Abramović to artystka w pełnym tego słowa znaczeniu - poświęciła swe życie sztuce performansu, co zainicjowało jej przemianę z zawstydzonej dziewczynki i karnej córki jugosłowiańskich partyzantów w świadomą swej wartości kobietę, która nie zawaha się bronić swojej wolności i niezależności, pozostając zawsze wierną sobie. Polecam zainteresowanym szeroko pojętą kulturą, miłośnikom biografii i wszystkim kobietom, bo jakże ta książka opowiada o każdej z nas...

🧱 Sięgacie po biografie lub autobiografie?

🧱 Lata temu, jeszcze w liceum, w jednym z podręczników zobaczyłam zdjęcie. Była na nim kobieta ubrana w długą, czerwoną sukienkę. Siedziała na krześle po jednej stronie stołu. Po drugiej stronie siedział dojrzały mężczyzna. Oboje patrzyli sobie w oczy. Na ich twarzach widać było cały ogrom emocji. Ich oczy wyrażały jeszcze więcej. Jak się potem okazało była to fotografia z jednego z performansów Mariny Abramović.

🧱 ,,Pokonać mur" to autobiorafia jednej z najwybitniejszych współczesnych artystek. Na kartach książki Marina Abramović obnaża głęboko skrywane tajemnice. Pokazuje co tkwi w zakamarkach jej duszy i umysłu. Poznajemy jej dzieciństwo oraz rodzinę. Obserwujemy złożony proces wzrastania Mariny jako człowieka i jako artystki. Nie da się ukryć tego, że Marina Abramović to kontrowersyjna postać. Jej performamsy są szokujące, wzbudzające odrazę i lęk. Artystka często narażała swoje zdrowie, igrała z własną wytrzymałością i testowała swoje granice. Częściowe wniknięcie w jej umysł, poznanie jej pobudek pozwala choć w pewnym stopniu zrozumieć niektóre jej poczynania. Myślę, że wiele decyzji artystki można uznać za co najmniej wątpliwe, ale przecież nie chodzi o to, żeby ją oceniać. Ta autobiografia jest jak podróż dookoła świata. Dosłownie i w przenośni. Marina zwiedziła wiele niesamowitych miejsc, które natchnęły ją do działania i wpłynęły na jej twórczość. Przez doświadczenia zdobyte podczas podróży miała jeszcze więcej pomysłów na twórcze wyrażenie siebie. Marina Abramović miała też wiele skomplikowanych relacji z innymi ludźmi, szczególnie z mężczyznami. Na pierwszy plan wysuwa się Ulay, który był jej partnerem życiowym i artystycznym. Razem tworzyli sztukę a ich miłość była jedyna w swoim rodzaju i z całą pewnością niewytłumaczalna. Fragment dotyczcy wędrówki po Murze Chińskim dosłownie złamał mi serce. To co tam się zdarzyło wydaje się nieprawdopodobne, ale faktycznie miało miejsce.

🧱 Lektura ,,Pokonać mur" jest wymagająca. Myślę, że tę historię najlepiej przyjmować w mały dawkach. Na kartach książki jest wiele zdjęć z bogatej kariery artystycznej Mariny Abramović. To jedna z najbardziej intrygujących osób jakie miałam okazję poznać. Już po zakończeniu uświadomiłam sobie jedno.

Sztuka to wartość sama w sobie. Nie wymaga oceny ani uznania.

Wielu chętnie podziwia sztukę, w różnych jej formach, ale nie zawsze zdaje sobie sprawę z faktu, że proces twórczy miewa specyficzne oblicza. I czasem ta droga jest ważniejsza od samego efektu, więc to właśnie ją należy doceniać.

Marina Abramović, czyli kobieta, która szokowała mnóstwo razy, lecz przede wszystkim za pomocą sztuki skłaniała do interesujących przemyśleń. Ze swojego ciała uczyniła narzędzie niezbędne do stworzenia porywających interwencji artystycznych, często po prostu zapierających dech w piersiach. Urodzona w Jugosławii, zdobyła międzynarodowy rozgłos i stała się prawdziwą ikoną. Teraz admiratorzy tej niezwykłej postaci mogą odkryć jej punkt widzenia dzięki autobiografii, którą napisała z Jamesem Kaplanem, amerykańskim dziennikarzem i autorem kilku poczytnych książek. Razem z Mariną na nowo przeżywamy jej trudne dzieciństwo, dorastanie u boku apodyktycznej matki, obserwujemy początki przygody ze sztuką, nieudane związki. Wręcz od środka poznajemy etapy przygotowania się do danego występu, jego wady i zalety, reakcje publiczności i samej zainteresowanej. Abramović dowcipnie przytacza wiele anegdotek, potrafi również wzruszyć oraz zadziwić. Jej ekstremalne działania na zawsze wpisały się w historię sztuki współczesnej, a czytanie o nich jest równie fascynujące, co ich oglądanie.

Chyba każdy z nas ma w życiu kanon znanych postaci, które inspirują, są siłą napędową do rozmaitych działań. Jedną z takich osób jest dla mnie właśnie Marina Abramović. Natrafiłam na nią dość dawno temu, bodajże przed ośmioma laty, gdy media obiegło nagranie jej spotkania z Ulayem, byłym partnerem. Od czasu rozstania rozmawiali głównie poprzez prawników, więc ten moment spoglądania na siebie z perspektywy dojrzalszego wieku zrobił ogromne wrażenie. To był zapalnik do mojego bliższego zapoznania z Mariną, sporo o niej czytałam, obejrzałam tyle, ile znalazłam, przez pewien okres rzeczywiście „oddychałam” jej twórczością. Moc tego zaangażowania nieco opadła, ale Abramović nadal zajmuje specjalnie miejsce w moim umyśle. Bardzo ucieszyła mnie informacja o polskim wydaniu autobiografii artystki, trochę czekałam na tę chwilę. W końcu książka wylądowała w mych rękach, zdążyłam przerobić ją już dwa razy!

Sądziłam, że dość dużo wiem o Marinie. Jakże się myliłam. Dopiero lektura otworzyła mi oczy na wiele kwestii, pozornie nieistotnych, a realnie mających kluczowy wpływ na występy artystki. Pragnę zaznaczyć, iż całość można pochłonąć w dwa dni, maksymalnie trzy. Czyta się okrutnie szybko, głównie ze względu na poruszaną tematykę, oczywiście, ale publikację skonstruowano w przejrzysty sposób. Myślę tu o zasłudze Jamesa Kaplana, który sprawował pieczę nad techniczną stroną książki. Nic dziwnego, w końcu ma doświadczenie — ma na swoim koncie współtworzenie biografii Jerry’ego Lewisa, Johna McEnroe’a, więc pomoc Marinie musiała być dla niego całkiem łatwa.

Na uznanie zasługuje też samo wydanie, w twardej oprawie z obwolutą, szyte. I coś, na co często zwracam uwagę — zdjęcia! Tym razem nie mam do czego się przyczepić. Jest ich dużo, w świetnej jakości, cudownie zgrywają się z tekstem. Przyjemnie się je przegląda i muszę przyznać, że to dla mnie kompozycja idealna. Łącznie z fotografią znajdującą się na okładce, którą można interpretować na różne sposoby. Niebanalny portret, lecz również złudzenie, jakbyśmy brali udział w wydarzeniu z MoMA, wpatrując prosto w oczy Mariny.

Abstrahując od opisów artystycznej drogi Abramović (naprawdę frapujących), największe wrażenie zrobiła na mnie historia jej dzieciństwa. Chyba nie do końca zdawałam sobie sprawę z faktu, jak ciężkie chwile przechodziła. Ofiara przemocy ze strony matki, obserwująca rozpad rodziców, odejście ukochanego ojca. I to wszystko w murach domu prominentnej rodziny. Zawsze uważała siebie za brzydką, znosiła realne upokorzenia. Od najbliższych. Skupienie na tym uwagi jest zatrważające, acz potrzebne w zrozumieniu wielu zachowań Mariny. Zaintrygowało mnie wplecenie dziejów Jugosławii, rządzonej twardą ręką Tity. Artystka opowiada o swoich dawnych przekonaniach politycznych wpajanych przez rodziców, odrysowuje cechy społeczeństwa tamtych lat, często na przykładzie własnej familii.

Autobiografię Mariny Abramović rekomenduję przede wszystkim miłośnikom jej twórczości. Książka świetnie nada się na prezent dla osób, które ją podziwiają, a chciałyby się dowiedzieć o niej coś więcej, z pierwszej ręki. Jeśli macie wokół siebie takich ludzi, to gwarantuję, że będą zadowoleni z podarunku, a egzemplarz dumnie postawią na półce!