Małą Leelo rozpiera energia, a w główce wciąż rodzą się nowe pomysły. Chodzi z rybakami nad rzekę i śpiewa z nimi rubaszne piosenki, jeździ drezyną w tartaku, często boli ją brzuszek, w nocy moczy się ze strachu na widok czarnych panów, dokazuje z psami, bawi się w deportacje, z wózka dla lalek robi wspaniały wagon bydlęcy, już potrafi czytać pisane litery! I czeka na powrót mamy. Zwyczajne dzieciństwo w stalinowskim reżimie, wśród kochającej rodziny. Autorka: Leelo Tungal (ur. 1947) – estońska pisarka, poetka i publicystka. Wydała kilkadziesiąt powieści dla dzieci i młodzieży oraz tomików wierszy, pisała i tłumaczyła (głównie z języków fińskiego i rosyjskiego) przedstawienia kukiełkowe, słuchowiska, libretta operowe, teksty piosenek, zbiory anegdot, podręczniki. Była dyrektorką w Estońskim Państwowym Teatrze Lalek, redaktorką naczelną czasopisma dla dzieci „Hea Laps”, redaktorką działu kultury dziennika „Eesti Maa”. Laureatka wielu nagród w dziedzinie literatury dziecięcej. W 2005 roku została uhonorowana jednym z najwyższych odznaczeń państwowych Republiki Estońskiej – Orderem Białej Gwiazdy IV klasy. Tłumaczka: Marta Perlikiewicz (ur. 1976) – germanistka, tłumaczka. Współpracowała z Estońskim Centrum Literatury Dziecięcej przy publikacjach o problematyce praw człowieka, projekcie pisarzy i ilustratorów z krajów bałtyckich. Przełożyła sztukę teatralną Rasy Bugavičute-P?ce Miałam kuzyna na międzynarodowy festiwal teatralny Baltic Transfer* Festival. Tłumaczy opowiadania dla portalu kulturalnego Eesti.pl. Mieszka w Tartu.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii powieści i opowiadania
Jaką atmosferę i tematykę porusza książka "Mała towarzyszka i listy"?
Książka przedstawia kontrast między dziecięcą niewinnością a brutalną rzeczywistością stalinowskiego reżimu w Estonii. Autorka opisuje codzienne zabawy małej Leelo, które przeplatają się z lękiem przed funkcjonariuszami i tęsknotą za aresztowaną matką. Lektura łączy w sobie elementy humorystyczne z głęboko poruszającym obrazem historycznym widzianym oczami dziecka. To pozycja obowiązkowa dla czytelników ceniących literaturę faktu ubraną w formę beletrystyczną o wysokim ładunku emocjonalnym.
Czy autorka Leelo Tungal opiera treść powieści na własnych doświadczeniach?
Tak, utwór ma charakter autobiograficzny i bazuje na autentycznych przeżyciach autorki urodzonej w 1947 roku. Leelo Tungal, wybitna estońska pisarka uhonorowana Orderem Białej Gwiazdy, opisuje w nim własne dzieciństwo w powojennej Estonii. Dzięki temu narracja jest niezwykle wiarygodna i bogata w szczegóły obyczajowe charakterystyczne dla tamtej epoki. Doświadczenie autorki jako redaktorki i poetki przekłada się na wyjątkową jakość literacką oraz precyzję w opisie emocji.
Dla kogo ta książka nie będzie odpowiednim wyborem?
Pozycja ta nie jest lekką, beztroską lekturą dla dzieci szukających wyłącznie rozrywki ze względu na trudną tematykę deportacji. Choć główną bohaterką jest dziecko, poruszane wątki polityczne i egzystencjalne wymagają od czytelnika dojrzałości oraz empatii. Osoby unikające literatury o traumach historycznych lub systemach totalitarnych mogą uznać tę treść za zbyt obciążającą emocjonalnie. Książka wymaga skupienia na kontekście historycznym i społecznym, co może zniechęcić czytelników preferujących szybką, liniową akcję.
Kto odpowiada za polskie tłumaczenie tej estońskiej powieści?
Przekładu na język polski dokonała Marta Perlikiewicz, germanistka i tłumaczka stale współpracująca z Estońskim Centrum Literatury Dziecięcej. Jej wieloletnie doświadczenie w pracy z literaturą krajów bałtyckich gwarantuje wierne oddanie specyficznego klimatu oraz niuansów oryginału. Tłumaczka na co dzień mieszka w Tartu, co pozwala jej doskonale rozumieć lokalny kontekst kulturowy, w którym osadzona jest akcja. Dzięki profesjonalnemu przekładowi polski czytelnik otrzymuje tekst płynny, a jednocześnie zachowujący unikalnego, estońskiego ducha opowieści.
Czy "Mała towarzyszka i listy" jest zbiorem opowiadań?
Nie, publikacja ta jest spójną powieścią narracyjną, w którą wpleciono motyw korespondencji i bolesnego oczekiwania na powrót bliskiej osoby. Fabuła koncentruje się na losach małej dziewczynki i jej rodziny, tworząc poruszającą historię dojrzewania w cieniu stalinowskich represji. Struktura tekstu pozwala czytelnikowi na śledzenie rozwoju emocjonalnego bohaterki oraz jej stopniowego odkrywania prawdy o otaczającym ją świecie. Jest to wysokiej klasy literatura piękna, która mimo tragicznego tła, zachowuje dziecięcą świeżość spojrzenia i niezwykłą energię.
