Lot nad kukułczym gniazdem

Zachęcony bardzo pozytywnymi ocenami książki i poleceniami innych czytelników, postanowiłem w końcu przeczytać „Lot nad kukułczym gniazdem” Kena Keseya. I jak się okazało, był to bardzo miło spędzony czas.

Ken Elton Kesey urodził się w 1935 roku w La Junta, Kolorado. Amerykański pisarz związany z beatnikami w latach 50. i hippisami w latach 60. Studiował teatroznawstwo, uprawiał zapasy, następnie zaś uczył się pisarstwa dzięki stypendium na kalifornijskim Uniwersytecie Stanforda. Jego debiut powieściowy z 1962 roku: „Lot nad kukułczym gniazdem” został entuzjastycznie przyjęty zarówno przez czytelników, jak i krytykę, podobnie zresztą jak kolejna powieść „Czasami wielka chętka”. Współzałożyciel komuny hippisowskiej o nazwie Merry Pranksters, do której należeli m.in. członkowie zespołu folk rockowego, Grateful Dead. Ken Kesey znany był ze swojego nonkonformistycznego stylu bycia oraz burzliwej biografii, w której nie zabrakło przygód z substancjami psychodelicznymi oraz konfliktów z prawem. Pod koniec lat 60. pisarz wraz z rodziną przeniósł się do Oregonu, aby od tej pory prowadzić spokojne życie farmera. Zmarł 10 listopada 2001 z powodu raka wątrobowokomórkowego.

Randle McMurphy, szuler, dziwkarz i zabijaka, udaje wariata, żeby wykpić się od odsiadywania wyroku. Pobyt w szpitalu psychiatrycznym wydaje mu się dobrym żartem. Do chwili, gdy dowiaduje się, że nie odzyska wolności, dopóki nie uznają go za wyleczonego. Decyzja należy do Wielkiej Oddziałowej, z pozoru uosobienia słodyczy i dobroci, w rzeczywistości sadystki znęcającej się nad pacjentami. McMurphy, który buntuje przeciwko niej chorych, nagle zdaje sobie sprawę, że jeśli się przed nią nie ukorzy, nie opuści szpitala. Czy da się pokonać bezdusznemu Kombinatowi?

„Lot nad kukułczym gniazdem” to historia przedstawiona z perspektywy jednego z pacjentów – udającego głuchoniemego, pół-Indianina Bromdena. Na samym początku, akcja powieści toczy się bardzo powoli. Poznajemy wtedy wszystkich chorych i personel szpitala. Od chwili, gdy pojawia się McMurphy, a już szczególnie od momentu zawarcia przez niego zakładu z innym pacjentem, książka aż do samego końca staje się bardzo dobrą lekturą. Zakończenie natomiast to najmocniejsza strona „Lotu nad kukułczym gniazdem”. Może i jest dość przewidywalne, ale napisane w taki sposób, że czytelnik może się wzruszyć albo rozzłościć.

Powieść jest oparta na rywalizacji dwóch osobowości. Pierwszą z nich jest Wielka Oddziałowa, czyli siostra Ratched. Ta z pozoru miła kobieta, w rzeczywistości jest terroryzującą współpracowników i znęcającą się nad chorymi sadystką. Momentami bardzo przypominała mi inna postać literacką – Anne z „Misery” Stephena Kinga. Siostra wobec pacjentów stosuje przestarzałe metody, takie jak leczenie elektrowstrząsami i lobotomię. Najważniejszy dla niej jest regulamin, który bez względu na wszystko musi być przestrzegany. Ten z pozoru zdawałoby się idealny świat burzy dopiero przybycie McMurphy’ego. Z jednej strony egoista, z drugiej prowokator do buntu i organizator zbiorowej wycieczki na ryby. Jego sposób bycia, arogancja i pewność siebie spowodowały, że praktycznie od razu bardzo go polubiłem i trzymałem jego stronę w konflikcie z Wielką Oddziałową.

Jedynym minusem książki jest nijakość drugoplanowych bohaterów. Oprócz może Bromdena, nie byłem w stanie zidentyfikować się z którymkolwiek z nich.

Na podstawie książki został nakręcony film w reżyserii Milosa Formana, w którym główne role zagrali Jack Nicholson i Louise Fletcher. Ekranizacja zdobyła oscarowego wielkiego szlema, czyli nagrody w pięciu najważniejszych kategoriach: najlepszy film, najlepszy aktor, najlepsza aktorka, najlepsza reżyseria i najlepszy scenariusz.

Podsumowując, „Lot nad kukułczym gniazdem” to bardzo dobry dramat psychologiczny. Powieść zdecydowanie bardziej podobała mi się niż film, może, dlatego, że sporo scen zostało w nim pozmienianych. Kesey doskonale nakreślił sylwetki głównych bohaterów, a ich rywalizacja sprawiła, że pochłaniałem kolejne strony z ogromną przyjemnością. Gorąco polecam tę książkę wszystkim sympatykom literatury współczesnej i teraz już osobiście mogę powiedzieć, że „Lot nad kukułczym gniazdem” to jedna z tych książek, które trzeba przeczytać.

Opinia pochodzi z mojego bloga: [Adres usunięty]

Tu znowu muszę się przyznać, że do przeczytania tejże książki zacheciła mnie koleżanka. Słyszałam kiedyś o niej, ale głównie z powodu głośnego filmu. Obiecałam sobie, że najpierw przeczytam książkę, a potem go obejrzę. Tak też zrobiłam.

Do rzeczy...

Lot nad kukułczym gniazdem opowiada historię kilku chorych psychicznie pacjentów. Wydarzenia poznajemy z perspektywy Wodza, a tak naprawde Brandena. Jest ON pacjentem tego zakładu.  Wszysycy uważają, że jest głuchy, ale prawda jest zupełnie inna. Dzięki temu często słyszy rozmowy, których nie powinien nikt słyszeć. Pacjenci w zakładzie podzieleni są na okresowych, chroników i rośliny. Pewnego dnia trafia tam nowy pacjent McMurry. Jest inny niż Ci, którzy zwykłe tam trafiają. Ma ON poczucie humoru, uwielbia się śmiać, grać w karty. Zmienia ON całkowicie życie pacjentów. Namawia ich nawet do walki z Wielką Odziałową, która często poniża pacjentów, zwykle nie bezpośrednio, przeprowadza lobotomię czy stosuje terapię elektrowstrząsami. Wszystko to jak mówi dla dobra pacjenta. Wynikają z tego różne sytuację. Niektóre śmieszne inne mniej. Odmienia pacjentów na zawsze.

Co myślę? Książka jest naprawdę lekka. Przyjemnie i szybko się ją czyta. Przy niej naprawdę możemy odpocząć. Jest tak skonstruowana, że stajemy się częścią świata pacjentów z zakładu. Przeżywamy wszystko z nimi, cieszymy się z ich powodzeń, smucimy i złościmy się z nimi. Przynajmniej ja tak miałam. Cudownie się bawiłam przy tej książce. Samo zakończenie było smutne, ale jednocześnie pocieszajace, co jest bardzo rzadkie według mnie w książkach. Zwykle większość kończy się albo źle albo dobrze. ,,Lot nad kukułczym gniazdem" jest inny naprawdę. Smucimy się końcówka, ale mamy wrażenie, że to wszystko było po coś, że coś o czym czytamy w książce nas niejako pociesza.  Jednocześnie też przy zakończeniu czułam dumę z pacjentów, nie powiem Wam dlaczego, bo to już musi zostać tajemnicą do czasu, aż sami nie sięgnięcie po tę książkę.

Ogólem książka mi się podobała, pozwoliła mi też inaczej spojrzeć na osoby z dolegliwościami psychicznymi. Moim zdaniem naprawdę warto po nią sięgnąć. Chyba nie mam się do czego przyczepić. Nie jest to może najlepsza książka na świecie, ale na pewno też nie najgorsza. Nawet mi się podobała. Według mnie całość ratuje ta końcówka, o której wspomniałam. Zdecydowanie warto.