Listonosz

Zwykle, powieści postapokaliptyczne epatują wyłącznie brutalnością świata po katastrofie, pokazują ludzi, którzy usiłują odbudować znany im świat, ale najpierw muszą uporać się z problemami, które pojawiły się już po apokalipsie. Tutaj, autor tworzy historię osadzoną w ruinach po wojnie nuklearnej, ale jej prawdziwym tematem nie jest zagłada, lecz siła symboli i wspólnej wiary w porządek.

To był bardzo prosty, wręcz ironiczny pomysł, by anonimowy włóczęga założył kurtkę zmarłego listonosza. Początkowo tylko po to, by nie zamarznąć, ale z czasem ten mundur zaczął działać na ludzi jak relikt dawnego świata. Bohater odkrywa, że sama idea poczty, państwa i komunikacji daje ocalałym nadzieję. Widać więc jak na dłoni, jak łatwo społeczeństwo rozpada się pod wpływem strachu i przemocy, ale też jak desperacko potrzebuje normalności.

Autor opisuje tu Amerykę po katastrofie jako miejsce dzikie, rozbite i pełne lokalnych tyranów, a jednocześnie pozostawia przestrzeń dla optymizmu. To nie jest nihilistyczna wizja końca świata w stylu wielu współczesnych dystopii, a wręcz przeciwnie, momentami jest niemal idealistyczna. Brin sugeruje, że cywilizacja nie opiera się wyłącznie na sile militarnej czy technologii, lecz przede wszystkim na zaufaniu i wspólnych celach.

Powieść wyróżnia się ciekawym tempem narracji. Z jednej bowiem strony to pełna przygód wędrówka przez postapokaliptyczny świat, a z drugiej filozoficzna refleksja nad naturą państwa, demokracji i odpowiedzialności społecznej. Niektóre fragmenty mogą wydawać się dziś nieco rozwlekłe, a część wizji technologicznych zdradza swoje lata, ale główne przesłanie pozostaje zaskakująco aktualne.

To książka dla czytelników, którzy w science fiction szukają czegoś więcej niż akcji i survivalu.

Wznowienia klasyki, zwłaszcza tej sci-fi i fantastyki potrafią być niezwykle interesujące, bo zdarza się, że zdobyć się ich nie da w starszych wydaniach, e-booków siłą rzeczy po prostu nie ma, a to chyba jedne z niewielu gatunków, gdzie potrafią być bardzo aktualne i czyta się je niczym nowości. Wyobrażacie sobie powieść mającą pięćdziesiąt lat lub więcej, a gdy się ją obecnie czyta, to ma się wrażenie jak by była napisana w czasach obecnych? Fascynujące!

"Listonosz" jest jedną z takich książek, która doczekała się nowego wydania i jest ono po prostu świetne. W twardej oprawie, w świetnej kolorystyce, a jej jedyną wadą jest śnieżnobiały papier. Aczkolwiek, zdecydowanie to może być subiektywne, bo osobiście wolę żółty papier.

A o czym ona jest? Typowe postapo, gdzie świat się rozpadł, a główny bohater jest jednym z ocalałych po wojnie i przemierza świat wymieniając opowieści na chociażby prowiant. I tak, przez przypadek, wkładając mundur zmarłego listonosza uruchamia swego rodzaju machinę i zaczyna budować opowieść o nowym świecie.

Generalnie nie jest to typowe postapo, gdzie pojawiają się jakieś potwory, zombie, mutanty, a świat jest skażony. Tutaj patrzymy bardziej na to, co w sercach i głowach mają ludzie i jak to wszystko tak właściwie odbudować. Przez to akcja dla mnie zdecydowanie była za wolna, zbyt mało pojawiło się akcji, wyścigów, pościgów i strzelanin. Co nie zmienia faktu, że to dobrze napisana powieść, wciąż aktualna mimo swojego wieku, a postać głównego bohatera specyficzna.

Mężczyzna, za którym podążamy wcale nie jest osobą, którą się darzy sympatią. Dlaczego? Bo pojawia się problem taki, że na nim się nie skupiamy. Ważne jest wszystko wokół, a nawet bardziej zmarły listonosz niż właśnie człowiek, który buduje historię świata po paskudnej wojnie. I ja o nim zapomniałam instant, zaraz po zakończeniu lektury, a zostały mi w głowie konkretne elementy, jak to, że mundur ma znaczenie nawet, gdy instytucja już nie iestnieje.

To opowieść, która wzbudza sporo emocji, ale przede wszystkim pokazuje co się mogłoby wydarzyć gdyby świat się rozpadł na kawałki i trzeba by było się do tego nowego świata przystosować. I tutaj pojawia się potrzeba zastanowienia się, zatrzymania nad reakcjami ludzkimi i znaczeniem ról, jakie pełnimy.

Listonosz ukazał się w 1985 roku, więc już ponad 40 lat temu, ale wciąż powieść Davida Brina zapada w pamięci i nie pozwala o sobie zapomnieć. Jak na literaturę postapokaliptyczną powieść zaczyna się dość klasycznie od ogólnego przedstawienia co się stało i jak wygląda teraz nowa rzeczywistość. Akcja rozgrywa się w Stanach Zjednoczonych, na terenie których przetrwały mniejsze lub większe enklawy ludzi, którzy każdego dnia ciężko pracują, aby przeżyć. Trudno mówić o jakiejś większej współpracy pomiędzy ocalałymi, handlu, czy udzielaniu sobie wzajemnej pomocy w obliczu wroga, jakim okazały się bandy fanatycznych surwiwalistów. Z tą brutalną rzeczywistością przyszło mierzyć się głównemu bohaterowi, czyli Gordonowi, który w chwili końca świata był nastolatkiem i pamięta jeszcze jak to było kiedyś. Zrządzeniem losu odnajduje kurtkę listonosza, wymyśla mit o odradzaniu się Stanów Zjednoczonych i rusza w podróż po kolejnych miastach i wsiach.

Efekt wędrówki Gordona jest niesamowity! Z początku ludzie dość sceptycznie patrzą na jego strój, na torbę pełną znalezionych listów, ale kiedy okazuje się, że wciąż żyją adresaci niedostarczonej poczty, coś zaczyna się zmieniać. Z każdą kolejną odwiedzoną wioską i miastem, mit, który wymyślił i wykreował Gordon, zaczyna żyć swoim własnym życiem. Mianowani są kolejni naczelnicy urzędów pocztowych a pocztę dostarcza już nie tylko sam Gordon, ale również inni, chroniąc listy, nawet za cenę życia, niczym największy skarb. Główny bohater staje się posłańcem nadziei odradzającego się świata, namacalnym dowodem, że stary porządek i prawa wciąż istnieją. David Brin pokazuje jak ogromna siła drzemie w ludziach w obliczu wspólnego niebezpieczeństwa, jak pomimo różnic, potrafią się zjednoczyć i walczyć za wspólną sprawę. Listonosz, to także przestroga przed konsekwencjami wojny nuklearnej, która zniszczyłaby świat, jaki znamy, a także krytyka tych, którzy mogą do niej doprowadzić, zaledwie kilkoma rozkazami.

Listonosz to bardzo ciekawa książka z literatury postapokaliptycznej, w której ważną rolę odgrywa tytułowy listonosz. Jest to zdecydowanie warta uwagi powieść!