Książka ta ani nie jest typową monografią o teorii Lacana, ani nie przypomina dotychczasowych komentarzy do licznych i różnorodnych świadectw jej recepcji.
Nie powiela też często powtarzanych historii o podmiotowym wyalienowaniu i powracającej realności. To opowieść o tym, jak Lacan czytał, a zarazem próba czytania samego Lacana korzystająca z jego własnych metod lektury. Zamiast spojrzenia bliskiego filozofii – znanego z wielu opracowań poświęconych bohaterowi tej książki – autorka proponuje przede wszystkim perspektywę literaturoznawstwa, a dokładniej metaliteraturoznawstwa, interesuje ją bowiem nie tyle tekst literacki, ile literaturoznawcza wypowiedź traktowana jako symptom. Dzięki temu przemiany psychoanalizy łączą się z przemianami najważniejszych systemów ideowych humanistyki minionego stulecia.
O książce
Anna Turczyn jest nieustannie obecna w swoim tekście: nie kryje się za żargonem, nie udaje bezosobowego trybu maszyny do pisania, nie produkuje tekstu mechanicznie, co jest powszechną plagą obecnej (post)humanistyki. Jest wyrazistym podmiotem prowadzącym nas przez meandry swojej złożonej relacji z Lacanem, którą można by określić mianem ambiwalentnej fascynacji.
Z recenzji prof. dr hab. Agaty Bielik-Robson
Największym problemem teoretycznym literaturoznawczego podejścia do lektury było przezwyciężenie konfliktu lub choćby pogodzenie komunikacyjnego modelu lektury z podmiotowym, czyli takim, w którym czytelnik nie jest wiązką reguł kompetencyjnych pozwalających rozumieć tekst, ale żywym, konkretnym człowiekiem wplatającym tekst we własną artykulację. Anna Turczyn wykazała, że Lacan oferuje literaturoznawcy wyjście z tego impasu, choć jej praca długo tego nie zapowiada i – niczym najlepszy thriller – potęguje w czytelniku przekonanie, że ta historia nie może się dobrze skończyć.
Z recenzji prof. dr. hab. Ryszarda Koziołka
O autorce
Anna Turczyn – literaturoznawczyni, pracuje w Centrum Studiów Humanistycznych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w roku 2021 obroniła doktorat. Jej zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim teorię i historię psychoanalizy, ze szczególnym uwzględnieniem dorobku Jacques’a Lacana. Inspirowane jego pracami narzędzia i strategie opisu wykorzystuje do metakrytycznej analizy dyskursów literaturoznawczych. Publikowała w tomach zbiorowych i na łamach czasopism (m.in. „Tekstów Drugich”). Tłumaczyła książki Marca Augé, Rolanda Barthes’a, Pascale Casanovy, Maurice’a Godeliera, Julii Kristevej, Paula Ricœura. Stała współpracowniczka Krakowskiego Koła Psychoanalizy Nowej Szkoły Lacanowskiej (Nouvelle École Lacanienne de Psychanalyse).
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literaturoznawstwo lub z serii Hermeneia
Czym wyróżnia się publikacja "Lacan: projekt lektury" na tle innych monografii?
Książka skupia się na metodach czytania tekstów przez francuskiego psychoanalityka, zamiast powielać schematyczne opisy jego biografii czy podstawowych pojęć. Autorka analizuje wypowiedź literaturoznawczą jako symptom, łącząc przemiany psychoanalizy z najważniejszymi systemami ideowymi humanistyki XX wieku. Perspektywa metaliteraturoznawcza pozwala spojrzeć na Lacana nie jako na filozofa, lecz jako na czytelnika i twórcę specyficznych strategii interpretacyjnych. Jest to pozycja obowiązkowa dla osób szukających świeżego, naukowego spojrzenia na pograniczu teorii literatury i psychoanalizy.
Czy książka "Lacan: projekt lektury" jest odpowiednia dla osób początkujących?
Ta publikacja nie jest przeznaczona dla czytelników szukających prostego wprowadzenia do podstaw psychoanalizy od zera. Treść operuje na wysokim poziomie abstrakcji i wymaga od odbiorcy orientacji w terminologii oraz kontekstach akademickich z zakresu teorii literatury. Autorka rezygnuje z hermetycznego żargonu na rzecz autentycznego dialogu, jednak prowadzi zaawansowany wywód naukowy, który może być zbyt wymagający dla laików. Praca najlepiej sprawdzi się w rękach studentów wyższych lat, doktorantów oraz badaczy zajmujących się współczesną humanistyką.
Jakie kompetencje naukowe posiada autorka tej monografii?
Anna Turczyn jest uznaną literaturoznawczynią z Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalizującą się w teorii i historii psychoanalizy lacanowskiej. Jej doświadczenie potwierdza doktorat obroniony w Centrum Studiów Humanistycznych oraz liczne przekłady dzieł wybitnych myślicieli, takich jak Roland Barthes czy Julia Kristeva. Jako stała współpracowniczka Krakowskiego Koła Psychoanalizy, autorka łączy teorię akademicką z żywym dyskursem współczesnych szkół psychoanalitycznych. Gwarantuje to najwyższą rzetelność merytoryczną oraz głębokie osadzenie tekstu w aktualnych badaniach nad metakrytyką.
W jakim stylu napisana jest ta praca naukowa?
Książka charakteryzuje się wyrazistym, podmiotowym stylem, w którym autorka prowadzi czytelnika przez złożoną relację z myślą Lacana. Zamiast suchego, bezosobowego wykładu, odbiorca otrzymuje narrację pełną intelektualnej pasji, co podkreślają w swoich recenzjach profesorowie Bielik-Robson i Koziołek. Wywód jest konstruowany w sposób dynamiczny, co sprawia, że proces odkrywania kolejnych sensów angażuje czytelnika niemal jak struktura thrillera. Takie podejście sprawia, że lektura staje się unikalnym doświadczeniem intelektualnym, a nie tylko biernym przyswajaniem faktów.
Jakie konkretne korzyści przynosi lektura tej książki badaczom literatury?
Dzieło to oferuje precyzyjne narzędzia analityczne, które pozwalają na metakrytyczną analizę współczesnych dyskursów humanistycznych. Czytelnik dowiaduje się, jak skutecznie pogodzić komunikacyjny model lektury z podejściem podmiotowym, w którym tekst splata się z osobistą artykulacją badacza. Publikacja wskazuje drogę wyjścia z impasów teoretycznych, przed którymi staje współczesne literaturoznawstwo w starciu z trudnymi tekstami źródłowymi. Jest to praktyczne studium przypadku pokazujące, jak wykorzystać psychoanalizę do głębszego zrozumienia samej natury wypowiedzi o literaturze.
