Jedna decyzja może zaważyć na całym naszym życiu. Determinuje to, czy i gdzie będziemy szczęśliwi oraz określa nas samych. Czy ucieczka to odważna decyzja o podjęciu nowego życia, czy może zwyczajny strach przed tym, co może nas jeszcze spotkać? "Księga wyjścia" to zapis rozmów Mikołaja Grynberga i jego przemyśleń, powstała we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich Polin oraz Stowarzyszeniem Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
To, co działo się w 1968 roku w różny sposób oddziaływało na polskich Żydów. Autor postanowił zrozumieć całą sytuację i poznać motywy, które sprawiły, że spora część z nich postanowiła wyjechać. Odbył prawie osiemdziesiąt rozmów o tym, dlaczego właśnie tak chcieli rozegrać swe życie. A co najważniejsze: czy ktokolwiek im pomógł? Czy po tych trudnych chwilach były jakiekolwiek uprzejme, pomagające osoby w otoczeniu poszkodowanych?
"Księga wyjścia" to książka dająca do myślenia i ukazująca, że jedno wydarzenie może zostać zinterpretowane na wiele różnych sposób. Dla jednych nie było już szans na to, aby kontynuować życie w Polsce. Dla innych stanowiło to wyłącznie umocnienie w decyzji, ze coby się nie działo, zostają na ziemi, która należy się również i im. Nawet, jeśli nikt nie był skory do pomocy, a nawet bardzo chętnie pogrążyłby ich, gdyby było to możliwe?
Mikołaj Grynberg jest polskim fotografem, pisarzem i psychologiem. Od wielu lat interesuje się i zajmuje historią Żydów w XX wieku.
O czym opowiada reportaż "Księga Wyjścia" Mikołaja Grynberga?
"Księga Wyjścia" to zbiór blisko osiemdziesięciu rozmów z osobami, które zmierzyły się z konsekwencjami Marca 1968 roku. Autor dokumentuje relacje Żydów decydujących się na emigrację oraz tych, którzy postanowili pozostać w Polsce. Publikacja skupia się na emocjach takich jak odrzucenie, żal i poczucie osamotnienia towarzyszące tamtym wydarzeniom. To ważne świadectwo historyczne oparte na bezpośrednich spotkaniach przeprowadzonych w latach 2016-2017.
Jaki charakter mają rozmowy zawarte w tej książce?
Rozmowy mają charakter intymnych, bolesnych i bardzo szczerych wywiadów rzek. Mikołaj Grynberg zadaje pytania o tożsamość, utratę poczucia przynależności oraz rozdzielenie polskości od żydowskości. Każda z przedstawionych historii jest unikalna, mimo że bohaterowie dzielą podobne doświadczenia historyczne. Lektura pozwala zrozumieć osobisty wymiar gwałtu dokonanego na tożsamości całego pokolenia.
Czy książka zawiera komentarz historyczny wyjaśniający tło wydarzeń?
Publikacja została wzbogacona o merytoryczne posłowie autorstwa historyka Piotra Osęki. Dzięki temu czytelnik otrzymuje niezbędny kontekst naukowy do zrozumienia politycznych i społecznych uwarunkowań tamtego okresu. Treść powstała we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich Polin oraz Stowarzyszeniem Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Takie zaplecze gwarantuje rzetelność przedstawionych w książce faktów i relacji.
Dla kogo ta książka może być zbyt trudna w odbiorze?
Książka nie jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej literatury faktu lub wyłącznie politycznych analiz. Ze względu na duży ładunek emocjonalny, opisy odrzucenia i traumy, lektura wymaga od czytelnika dużej wrażliwości i skupienia. Nie jest to również publikacja dla czytelników oczekujących chronologicznego podręcznika historii, lecz raczej zbioru subiektywnych świadectw. Skupienie na osobistym cierpieniu sprawia, że jest to pozycja wymagająca psychicznie.
Z jakimi instytucjami współpracował autor przy tworzeniu tej publikacji?
Mikołaj Grynberg przygotował ten materiał we współpracy z Muzeum Polin i Żydowskim Instytutem Historycznym. Partnerstwo z tymi placówkami badawczymi potwierdza wysoką wartość dokumentalną i edukacyjną zgromadzonych wywiadów. Autor spędził dwa lata na spotkaniach z bohaterami, aby rzetelnie oddać głos osobom dotkniętym antysemicką nagonką. Współpraca z ekspertami pozwoliła na stworzenie kompletnego obrazu losów polskiej diaspory.