Westerplatte

SIEDEM DNI NA WESTERPLATTE

Nie jestem miłośnikiem polskiej literatury, choć znam niejednego autora, którego twórczość w niczym nie ustępuje dziełom autorów światowych bestsellerów. Poza tym nie znoszę literatury wojennej, a jeśli dodacie do tego polskie patriotyczne realia, które ociekają patosem do tego stopnia, że zbiera mi się na mdłości, możecie już domyślić się, jak szerokim łukiem omijam tego typu pozycje. Zdarzają się jednak wyjątki. Jednym z nich był świetny, nastrojowy „Hubal” Jacka Komudy, dlatego nie wahałem się długo z sięgnięciem po jego „Westerplatte”. Czy dostałem to, czego oczekiwałem? Na pewno nie dzieło na miarę „Hubala”, bo objętość tamtej powieści pozwoliła autorowi na zagłębienie się w różne intrygujące kwestie poboczne, ale i tak otrzymałem kawał dobrej książki, którą mogę z czystym sercem polecić wszystkim zainteresowanym tematem, jak i miłośnikom prozy Komudy.

1 września 1939 roku. Zaczyna się druga wojna światowa. Pancernik „Schleswig-Holstein” otwiera ogień w kierunku Westerplatte. To ma być szybka, rutynowa akcja, ostrzał połączony ze szturmem. Polskie siły są niewielkie, morale najprawdopodobniej marne, szczególnie, że z dowódcy wola walki gdzieś się ulotniła, a żołnierze nie są nijak przygotowani do obrony. Walki potrwają najwyżej pół godziny, siły niemieckie zajmą składnicę tranzytową na Westerplatte i wszystko będzie tak, jak wróg sobie zaplanował. Nikt jednak nie spodziewał się tego, co miało się już wkrótce wydarzyć. Garstka żołnierzy polskich, bez rozkazów, staje do walki z przeważającymi siłami wroga. Nie mają szans na wygraną, a jednak pokazują Niemcom na co ich stać. Obrona Westerplatte, która miała złamać się po trzydziestu minutach, ostatecznie trwa siedem wypełnionych walką dni. Co wydarzyło się podczas tego tygodnia? Jakim cudem Polakom udało się wytrwać cały ten czas? I jakie jeszcze tajemnice kryją się w tamtych wydarzeniach?

„Westerplatte” to powieść na wskroś historyczna i nie ma się co oszukiwać, że znajdziecie tu wiele ponad fakty i wojenną rzeczywistość. W tym zresztą Komuda zawsze najlepiej się czuł, nawet jeśli zbaczał w bardziej fantastyczne rejony, i w tym też tkwi siła powieści. Autor, korzystając z najnowszych odkryć historycznych, tworzy szczegółowy i dokładny obraz tego, co wydarzyło się dokładnie osiemdziesiąt lat temu. Nawet więc jeśli sama książka miałaby Was nie kupić, trudno nie docenić ogromu pracy wykonanej przez pisarza.

Ale jednocześnie jest to dobra lektura. Klimatyczna, czasem wręcz klaustrofobiczna, dobrze napisana i potrafiąca wciągnąć. Czy jest tutaj patos? Trochę tak, choć na szczęście da się go przeżyć. Więcej w tym wszystkim jednak szarej, wojennej codzienności, czasem przerażającej, czasem nużącej. I to do mnie przemówiło najmocniej. Szczególnie, że Komuda odwalił tu kawał dobrej, naprawdę rzetelnej roboty.

Czy całość obudziła we mnie patriotyczne uczucia? Zmieniła coś w moim podejściu do tematu wojny i tym podobnych kwestii? Nie. Wciąż przede wszystkim po prostu żal mi ludzi, którzy musieli brać w tym udział i przeżyć to wszystko na własnej skórze. Ale dzięki Komudzie mogłem doświadczyć tego w całkiem dosadny sposób i jeszcze bardziej uświadczyć się w pogardzie do konfliktów zbrojnych. A że jednocześnie była to literacko udana przygoda, polecam miłośnikom tematu i mam tylko nadzieję, że w końcu dla odmiany doczekam się jakiejś lektury, która będzie chwalić tych ludzi, którzy za wszelką cenę unikali konfliktu i zabijania nawet w obronie swoich wartości.

Po milionach słów i tysiącach prac poświęconych Westerplatte rodzi się pytanie o sens kolejnej publikacji. Co jeszcze można dodać, odkryć, analizować? Poza tym, książka Jacka Komudy jest dość obszerna, liczy około 500 stron, niektórych zapewne odstraszających…

Jednak, największe obawy znikają w miarę czytania pierwszych zdań. Pojawia się ciekawy tytuł pierwszego rozdziału, właściwie – rozdzialiku, bowiem autor podzielił całość na krótkie części, co dodatkowo ułatwia lekturę, daje możliwość chłonięcia jej dowolnymi fragmentami w różnych wolnych chwilach. Cząstki te posiadają nagłówki z konkretnymi informacjami – data, godzina, miejsce zdarzenia, a to czyni fabułę bardzo wiarygodną, nawet jeśli mamy świadomość, że nikt przecież do końca nie wie, jakimi słowami prowadzono dialogi i co naprawdę działo się w duszach obrońców.

Czytając kolejne strony, wchodzi się w świat przeżyć prawdziwych ludzi, żołnierzy mówiących codziennym językiem, czujących złość i sympatię, czasem przeżywających strach, ale w potrzebie zrywających się do działania, jakby nawet wbrew sobie dzielnych. Realistycznie i ciekawie zostali ukazani major Henryk Sucharski i kapitan Franciszek Dąbrowski oraz konflikt między nimi w sytuacji, gdy obaj walczą o to samo, a jednak różnice charakterów uniemożliwiają porozumienie. Widać słabości dowódcy, chociaż przerysowane, a także twardość zastępcy, który zaczyna dominować nad całą załogą. Podobnie „po ludzku” ukazane są postacie innych żołnierzy, dzięki czemu opisane sytuacje wydają się wiarygodne.

Warto też zwrócić uwagę na ciekawy zabieg autora – wprowadzenie licznych scen z udziałem Niemców. Narrator wchodzi między agresorów, patrzy ich oczami na Westerplatte i obrońców placówki. Rozmowy między nimi, ukazujące ich stosunek do Polaków, wydają się autentyczne, choć przecież wiadomo, że zostały wymyślone przez autora. Daje to okazję do szerszego spojrzenia na historię całej wojny.

Wbrew początkowym obawom dotyczącym objętości książki, czyta się ją bez znużenia. Język powieści jest żywy, zawiera wiele wyrażeń potocznych i określeń stanów emocjonalnych. Sporo jest wypowiedzi postaci, dzięki czemu akcja staje się wartka i czytanie nie męczy. Wszystko to zachęci, miejmy nadzieję, zwłaszcza młodych czytelników, którzy w epoce elektroniki często nie mają ochoty na opasłe tomy, a przecież powinni poznawać historię własnego kraju.

ZJ

źródło: [Adres usunięty]