Tysi±c Wspania³ych S³oñc

Afganistan.

Zapomniany konflikt. Zapomniana wojna.

A jednak, po tylu latach, od¿ywa na nowo. Znów musi mierzyæ siê z okrucieñstwem i strachem.

Dlaczego?

Nie znajdziemy odpowiedzi na to pytanie w tej ksi±¿ce, ale z pewno¶ci± dziêki niej poznany bli¿ej ten kraj, jego mieszkañców i byæ mo¿e sami przez chwilê zastanowimy siê nad specyfik± sytuacji.



Historia dwóch m³odych dziewcz±t wydanych za m±¿ za du¿o starszych mê¿czyzn na tle codziennego ¿ycia w Kabulu i zmian ustrojowo-politycznych, ukazanych oczami rdzennego Afgañczyka, najlepiej oddaje klimat targanego wojnami kraju.

Przyja¼ñ, zrodzona z buntu przeciw oprawcom, mimo pocz±tkowej niechêci, zbli¿a do siebie bohaterki na ¶mieræ i ¿ycie. W kraju, gdzie losami kobiet rz±dz± zazwyczaj mê¿czy¼ni, gdzie nie ma miejsca na prawdziw± mi³o¶æ, a ka¿de niepos³uszeñstwo, czy to wobec mê¿a, czy te¿ bezwglêdnych Talibów karane jest biciem lub ¶mierci±, dwie bezbronne, zagubione kobiety ka¿dego dnia staraj± siê za wszelk± cenê przetrwaæ i uratowaæ swoje dzieci. Ich po¶wiêcenie nie zna granic.



W naszym kolorowym, u¶miechniêtym, tañcz±cym, ¶piewaj±cym, „wolnym” ¶wiecie nie jeste¶my sobie nawet w stanie wyobraziæ jak silne musza byæ kobiety w ¶wiecie zdominowanym przez fanatycznych mê¿czyzn.



Dzi¶ na nowo te kobiety bêd± musia³y podejmowaæ nierówn± walkê. Wiele z nich przyp³aci to zdrowiem lub nawet ¿yciem. A my, w naszych wymuskanych domach na przedmie¶ciach i luksusowych apartamentach w wielkich miastach bêdziemy spokojnie popijaæ kawkê i narzekaæ jak ciê¿kie mamy ¿ycie...



Wydarzenia opisane w ksi±¿ce rozgrywaj± siê w Afganistanie na przestrzeni oko³o 40 lat. Na pocz±tku poznajemy starsz± z bohaterek - Mariam, któr± od ma³ego dziecka spotyka³y same nieprzyjemno¶ci. By³a harami, czyli nie¶lubnym dzieckiem. Mimo ¿e nie by³a to jej wina, matka obarcza³a j± odpowiedzialno¶ci± za wszystkie krzywdy, których do¶wiadczy³a zachodz±c w ci±¿ê. Ojcem dziewczynki by³ jeden z najbogatszych ludzi w Haremie, który zatrudni³ matkê Mariam do pomocy w domu. Gdy dowiedzia³ siê o ci±¿y swojej gospodyni postanowi³ j± zwolniæ i odes³aæ. Przede wszystkim wp³yw na tê decyzjê mia³y trzy ¿ony D¿alila (z którymi mia³ dziewiêcioro dzieci). Mê¿czyzna kaza³ swoim synom wybudowaæ poza miastem, daleko w polach ma³y i ubogi domek, w którym zamieszka³a Nana i Mariam. Co tydzieñ D¿alil odwiedza³ je i próbowa³ spe³niaæ ojcowskie obowi±zki. Pewnego dnia matka Mariam umiera, a dziewczynka trafia do domu taty. Ten jednak wci±¿ nie umie sprzeciwiæ siê ¿onom i przez ich nacisk nakazuje swojej córce wyj¶æ za m±¿ za kupca Raszida z Kabulu i zamieszkaæ tam z nim.

Drug± wa¿n± postaci± jest Lajla - najm³odsza z dzieci ma³¿eñstwa mieszkaj±cego w Kabulu. Jej dzieciñstwo jest do¶æ radosne, pe³ne zabaw i lekcji ze swoim ojcem profesorem. Ma kole¿anki oraz przyjaciela - Tarigha, którego zaczyna darzyæ pewnym uczuciem... Niestety, wojna odebra³a Lajli dwóch starszych braci, przez co jej matka za³ama³a siê. Gdy Tarigh wyje¿d¿a z rodzicami z miasta, Lajla nie mo¿e siê z tym pogodziæ. Próbuje namówiæ swoich rodziców do tego samego i w koñcu siê zgadzaj±. W dzieñ wyprowadzki na dom dziewczyny zostaje zrzucona bomba, która zabija jej tatê i mamê. Lajla z ciê¿kimi obra¿eniami zostaje zabrana do domu Mariam i Raszida, gdzie wraca do zdrowia. Wkrótce po¶lubia starszego mê¿czyznê i tak oto drogi Mariam i Lajli ³±cz± siê. Niestety, ma³¿eñstwo z starym kupcem nie jest sielank±...

Podoba³o mi siê to, w jaki sposób zosta³a opowiedziana ca³a historia. Rozdzia³y na zmianê ukazuj± wszystko z dwóch perspektyw - Lajli i Marian, a przedstawiono je z pomoc± narratora wszechwiedz±cego. Ju¿ pierwszych parê stron upewni³o mnie o tym, ¿e powie¶æ nie bêdzie s³odkim czytade³kiem, ale gorzk± prawd± na temat traktowania kobiet w Afganistanie. Jest to bowiem kraj, gdzie prawa kobiet s± przestrzegane w nik³ym stopniu, a sytuacja Afganek nale¿y do najgorszych na ¶wiecie. Przyznam szczerze, ¿e by³am przera¿ona tym wszystkim. Mimo ¿e akcja „Tysi±ca wspania³ych s³oñc” rozpoczyna siê na pocz±tku lat 60 ubieg³ego wieku i koñczy we wczesnych latach XXI wieku, to od tamtego czasu prawie nic nie zmieni³o siê je¶li chodzi o ¿ycie kobiet. Khaled Hosseini z niezwyk³± dok³adno¶ci±, szczero¶ci± i nawet brutalno¶ci± pokaza³ na przyk³adzie dwóch fikcyjnych bohaterek okrutny los Afgañskich kobiet. Przedmiotowe traktowanie, wszechobecne zakazy, gwa³ty, bicie, poni¿anie... Mog³abym wymieniaæ jeszcze przez d³ugi czas.

Ksi±¿ka wywo³a³a u mnie przeró¿ne emocje - od rado¶ci po smutek, nadziejê i z³o¶æ. Wiele razy p³aka³am - ze wzruszenia, ale równie¿ przez bezsilno¶æ wobec dramatów wci±¿ rozgrywaj±cych siê na ¶wiecie. Powie¶æ Khaleda Hosseiniego nie jest wiêc do koñca fikcyjna - pisarz przedstawi³ fakty ubieraj±c je w wymy¶lon± przez siebie otoczkê. „Tysi±c wspania³ych s³oñc” ciekawi od wstêpu po zakoñczenie. Niezwyk³y jest te¿ klimat, który panuje w lekturze. Znajdziemy w niej wiele Afgañskich s³ów (wyró¿nionych kursyw±), poznamy kulturê i zwyczaje obowi±zuj±ce w Afganistanie, a tak¿e dowiemy siê o prawach kobiet (a raczej o tym, do czego prawa nie maj±). W tle rozgrywa siê wojna, ale bêdê szczera - w±tki polityczne nie podoba³y mi siê i zmusza³am siê do czytania o nich. Pojawia³o siê zbyt wiele nazwisk i nazw, które by³y mi obce i nie potrafi³am ich zrozumieæ. Je¿eli który¶ z bohaterów wspomina³ o aktualnej sytuacji na scenie politycznej, czy o wydarzeniach z frontu wojennego, to czyta³am to bez przyjemno¶ci i powierzchownie. Nie twierdzê jednak, ¿e skoro mi siê nie podoba³ ten temat, to i Was nie zainteresuje.

Je¿eli jeszcze nie czytali¶cie „Tysi±ca wspania³ych s³oñc”, to koniecznie to nadróbcie. Ta powie¶æ zmienia ca³kowicie spojrzenie na ¿ycie kobiet w Afganistanie. Codziennie towarzysz± im strach, upokorzenie, ból i samotno¶æ. Ksi±¿ka pokazuje ile w stanie jest znie¶æ cz³owiek, aby ochroniæ drug± osobê. Niew±tpliwie opowie¶æ o Mariam i Lajli zmusza do refleksji i przybli¿a kulturê innego kraju. Khaled Hosseini eleganckim jêzykiem u¶wiadamia ogrom tragedii, jaka rozgrywa siê ka¿dego dnia. Muszê równie¿ zwróciæ uwagê na to, ¿e wydawnictwo Albatros naprawdê piêknie wyda³o tê jak i dwie inne powie¶ci autora. Na pó³ce prezentuj± siê ¶wietnie!

Piêkna historia o ¿yciu dwóch kobiet, które zosta³y po³±czone przez los i zaprzyja¼ni³y siê. Jest to opowie¶æ o mi³o¶ci, cierpieniu i stracie. O wojnie, która odbiera marzenia, ale te¿ o nadzieji na co¶ lepszego. Polecam tê ksi±¿kê z ca³ego serca, jest przepiêkna i bardzo wzruszaj±ca.