Terapia jąkania u dzieci w młodszym wieku szkolnym

Wsparcie dla jąkających się!

Jąkanie jest zaburzeniem płynności mowy, któremu często towarzyszą różnego rodzaju reakcje. Istnieje wiele teorii, które mówią o przyczynach występowania zaburzenia, może być ono spowodowane [Adres usunięty]. występowaniem skurczów mięśni biorących udział w mowie, zaburzeniami czynności oddechowych, urazem psychicznym, nieprawidłowościami w układzie nerwowym, bądź problemami z koordynacją ruchową aparatów oddechowego, fonacyjnego i artykulacyjnego. Istotny jest fakt, że liczba jąkających się stale rośnie, a coraz częściej wspomina się o tym, że zaburzenie to może być pośrednio związane z przyspieszeniem tempa życia.

Niezależnie od przyczyn, nawet faktu, ż jąkał się ponoć sam Mojżesz, cesarz Klaudiusz czy grecki mówca Demostenes, to niepokojące jest to, iż u jąkającego się, mogą występować pewne zmiany psychiczne związane z procesem komunikacji, tj. lęk przed mówieniem i unikanie kontaktów mownych z otoczeniem. Zresztą samo otoczenie często przyczynia się do pogłębienia zaburzenia. Na dodatek wielu logopedów unika pracy z osobami jąkającymi się, co w dużej mierze wynika z niepewności co do posiadanych kompetencji oraz obawie, by nie zaszkodzić, nie pogłębić zaburzenia. Wątpliwości w tym zakresie rozwiać może lektura podręcznika dla logopedów pt. „Terapia jąkania u dzieci w młodszym wieku szkolnym”, opublikowana nakładem Oficyny Wydawniczej IMPULS, autorstwa Carla Della. To kolejne już wydanie tej pozycji, która nie straciła nic ze swojej aktualności, zaś zawarte w niej podejście do kwestii terapii dodaje logopedom pewności siebie i wytycza kierunek pracy logopedycznej, ale uwrażliwia także na kwestię pojawienia się tego zaburzenia płynności mowy i konieczności podjęcia terapii nawet wówczas, kiedy mamy do czynienia z lekką postacią jąkania.

Książka prezentuje nam program terapeutyczny, adresowany do dzieci z lekkim, umiarkowanym i znacznym problemem jąkania, a stopień natężenia jąkania wyznacza również podział podręcznika na części. Ponadto znajdziemy tu również dwa rozdziały poświęcone współpracy z rodzicami i nauczycielami, bowiem odgrywają oni dużą rolę zarówno w samej terapii, jak i w podtrzymywaniu jej efektów. Oni też w pierwszej kolejności mogą zwrócić uwagę na problemy danego dziecka.

Ten podręcznik, adresowany przede wszystkim do logopedów, jest wynikiem kilkuletniego programu badawczego, a jego największym atutem – poza klarownością – jest praktyczny wymiar. Znajdziemy tu bowiem liczne przykłady rozmów logopedy z dzieckiem, które nie tylko wskazują kierunek danej rozmowy, ale również inspirują do samodzielnego poszukiwania tematów rozmów czy zabaw, pozwalających na otwarcie się dziecka przed terapeutą, a także na rozpoczęcie wspólnej pracy.

Autor zwraca uwagę na fakt, iż jednym z głównych powodów nasilenia się jąkania u dzieci, jest brak profesjonalnej pomocy, dlatego tak ważna jest lektura książki, a szczególnie jej pierwszej części, która uwrażliwia logopedów na konieczność natychmiastowej interwencji i rozwiewa objawy co do ewentualnych, negatywnych jej skutków. Dowiadujemy się, jak przeprowadzić diagnozę różnicową pomiędzy jąkaniem a zwykłą niepłynnością mówienia i przekonać się, czy dziecko rzeczywiście wymaga pomocy logopedycznej. Czytamy również o podejściu niedyrektywnym, jako głównej idei terapii dzieci lekko jąkających się,

Część druga, poświecona umiarkowanej postaci jąkania, stanowi omówienie charakterystycznych cech tego jąkania, przy którym możemy już zauważyć u dziecka sygnały napięcia oraz walki z niepłynnością. Znajdziemy tu również program terapii, dokładne przedstawienie w jaki sposób można skonfrontować dziecko z jąkaniem oraz przedstawienie metody desentyzacji, jaką jest udawanie jąkania. Część trzecia prezentuje zaś etapy pracy nad modyfikacją jąkania, w przypadku dzieci z zaawansowaną postacią jąkania, których mowa zawiera dużą ilość zająknięć, często w sposób istotny zaburzających proces porozumiewania się. Kolejne dwie wspomniane już część stanowią omówienie kwestii związanych ze współpracą z rodzicami i nauczycielami. Autor nie tylko zwraca naszą uwagę na rolę wywiadu, ale również zachęca o rozmowy dotyczącej przyczyn jąkania – dobrze, jeśli rezultatem takiej rozmowy jest ustalenie, w czym rodzice/ opiekunowie / nauczyciele mogą pomóc. Ich działanie może być bowiem wartościowym uzupełnieniem terapii prowadzonej przez logopedę.

Zawartość merytoryczna książki, a szczególnie jej praktyczny aspekt sprawiają, że nie może jej zabraknąć w biblioteczce logopedów, zaś z proponowanej terapii warto skorzystać bez lęku o pogłębienie problemu dziecka. Autor bowiem dowodzi, że dzięki cierpliwości i zdobyciu zaufania dziecka możemy znacząco mu pomóc, zaś największym grzechem, jest w przypadku jąkania grzech zaniechania i odsuwania problemu. Wszak lepiej poradzić sobie z jąkaniem w początkowym jego stadium, nie zaś w chwili, kiedy jąkanie jest już na tyle zaawansowane, że wpływa nie tylko na kontakty dziecka z otoczeniem, ale i na jego psychikę. Carl W.Dell Jr. zachęca do podjęcia pracy terapeutycznej z dzieckiem jak najwcześniej i do jej doskonalenia, dzięki podążaniu za pacjentem. Lektura książki dodaje odwagi do podjęcia się terapii dzieci jąkających się i – dzięki udzielonym wskazówkom – wpłynąć może na wyniki tej terapii!

Justyna Gul

Qultura słowa