Moje przyjaciółki z Ravensbrück

KL Ravensbrück 1941-1945

Sabina, Bente, Maria i Helga.

W czasach wolności różniło je wszystko, połączył je obóz, strach, cierpienie, niepewność, głód...

Wierne swojej przyjaźni ponad wszystko, ponad rzeczywistość.

Przyjaźń działa jak siła napędowa. Jedyny powód dla którego warto trzymać się życia.

Ida. 2018

Pisarka pewnego dnia znajduje przed swoimi drzwiami rękopis. Zapis historii kilku kobiet z obozu w Ravensbrück. Za wszelką cenę pragnie odkryc tożsamość tytułowych ,,przyjaciółek".

Wiecie, im częściej sięgam po literaturę obozową, tym ciężej mi się ją czyta. Mam czytelniczego kaca, muszę zrobić przerwę na oddech, bo książki te są przytłaczające.

Z każdej strony wyziera się nieprawdopodobne nieszczęście, deprymująca groza otaczającego świata.

Świata małego, bo zamkniętego. A jednocześnie tak wielkiego.

Tyle kobiet, tyle narodowości, tyle cierpienia.

Jednocześnie wielka siła tych kobiet, wola walki, przetrwania, dzielenia się, organizowania.

I tylko jedno pytanie... Kiedy to się skończy?

Książka jest oparta na faktach, na zeznaniach i wspomnieniach byłych więziniarek KL Ravensbrück.

Dlatego tak ciężko poddać tą książkę jednoznaczej ocenie. Jedyne co mnie uwierało to brak zachowania chronologi w zapisie wydarzeń z obozu. To wprowadza pewien zamęt, ale nieznaczny. Niemniej książkę polecam.

,,(...) echo ich głosów, nie zamilknie."

Literaturą lat wojny i okupacji zainteresowałam się już jakiś czas temu. Zawsze chciałam, doczytać, zrozumieć i pojąć dlaczego... Niestety im dłużej czytam tego typu teksty wiem, że pojąć się tego nie da... Mimo wszystko cały czas staram się być na bieżąco i czytam właściwie wszystko, co się ukaże na rynku wydawniczym. Najczęściej sięgałam po literaturę faktu, ale od czasu do czasu robię wyjątek i sięgam po beletrystykę, która odwołuje się do wojennych przeżyć. W ostatnim czasie doświadczenia "apokalipsy spełnionej" zarówno te prawdziwe, jak i te zmyślone, ale inspirowane prawdziwymi wydarzeniami stały się motywem przewodnim wielu książek oraz filmów i już nie sama literatura faktu tylko właśnie beletryzowane opowieści z wojną w tle stały się bardzo popularne w najnowszej literaturze. Nie wiem czy to dobrze, czy źle, ale wiem, że zostały one docenione zarówno przez krytyków literackich, jak i przez samych czytelników. Przykładem tego typu książki są właśnie "Moje przyjaciółki z Ravensbrück" Magdaleny Knedler. Nie ukrywam, że do tego typu tekstów najczęściej podchodzę z dużym dystansem, ponieważ zawsze są one bliższe fikcji niż prawdy historycznej i zachodzi duża obawa, że za jakiś czas czytelnicy będą podważali realność opisów zamieszczonych w literaturze faktu. Mam tylko nadzieję, że to trochę obawy na wyrost i świat nigdy nie pomyli tych dwóch różnych propozycji literackich. Literatura faktu pozostanie wstrząsającym świadectwem minionych wydarzeń, a beletrystyka bazująca na tych wojennych doświadczeniach będzie mobilizowała czytelników do zgłębiania tematu. Najnowsza książka Mgadaleny Knedler to mądra i niezwykle emocjonalna powieść, w której fikcja przeplata się z faktami, a współczesność z przeszłością. Jest to zatem beletryzowana opowieść oparta na prawdziwych wydarzeniach. Główną jej bohaterką jest Ida Breza - młoda i dobrze zapowiadająca się pisarka, która nadal poszukuje pomysłu na swoje życie zarówno prywatne, jak i zawodowe. Pewnego dnia pod drzwiami swojego mieszkania znajduje anonimowy rękopis, który opowiada historię czterech przyjaciółek – więźniarek niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück. Dla Idy to znak darowany od losu, dlatego bezzwłocznie postanawia zredagować ten tekst. Nie jest jednak do końca zadowolona ze swojej pracy, ponieważ cały czas nurtuje ją pytanie kim tak naprawdę była anonimowa autorka tego tekstu? Mobilizuje ją to oczywiście do działania. Ida decyduje się rozpocząć swoje prywatne śledztwo i tym samym odnaleźć informacje na temat nie tylko autorki podarowanego jej tekstu, ale wszystkich opisanych w nim kobiet. Zdaje sobie sprawę, że nie będzie to łatwe doświadczenie, mimo wszystko jednak chce za wszelką cenę zrealizować swój plan. Nawet nie wie jak wysoką cenę będzie musiała za to zapłacić i jak bardzo ten projekt odmieni jej dotychczasowe życie... "Moje przyjaciółki z Ravensbrück" to przede wszystkim opowieść o czterech młodych kobietach, które znalazły się w samym centrum wojennej hekatomby. Magdalena Knedler z perspektywy poszczególnych bohaterek opowiada o życiu codziennym tej okrutnej i przemyślanej fabryki śmierci, jaką był każdy nazistowski obóz koncentracyjny. Rezygnuje jednak z narracji pierwszoosobowej i konsekwentnie prowadzi narrację trzecioosobową. Unika w ten sposób przesadnego epatowania okrucieństwem, choć oczywiście czytelnik ma świadomość nieustającego zagrożenia jakie czyha na te młode dziewczyny na każdym kroku ich obozowego życia. Maria, Bente, Sabina i Helga to oczywiście postaci fikcyjne, ale ich powieściowe biografie Magdalena Knedler stworzyła na podstawie świadectw autentycznych więźniarek obozów śmierci. Stworzyła w ten sposób przerażający swoją bezdusznością i okrucieństwem obraz tamtych czasów. Co ważne poza tymi postaciami fikcyjnymi w powieści pojawiają się również postaci autentyczne. Książka Magdaleny Knedler zawiera także wiersze Grażyny Chrostowskiej - polskiej poetki, która 18 kwietnia 1942 roku została rozstrzelona w Ravensbrück, razem z dwunastoma innymi kobietami. Wszystko, to sprawia, że nie możemy przejść obojętnie obok tego tekstu. Porusza ona w nas emocje, o istnieniu których może nawet nie zdawaliśmy sobie wcześniej sprawy. Jesteśmy w stanie nawet przymknąć oko na momentami zbyt współczesny i kolokwialny tekst, który może być obcy kobietom żyjącym w latach 40-tych XX wieku. Pomijając ten fakt najnowsza książka Magdaleny Knedler to niezwykle poruszająca powieść obyczajowa, która zmusza czytelnika do myślenia i mobilizuje do dalszego czytania.

[Adres usunięty]

Mordercze apele, wyniszczająca praca, mocny przekaz znakomitej książki. O tym, że walecznego ducha trudno złamać. Autorka oswaja nas ze śmiercią, ponieważ w prezentowanych tutaj warunkach łatwo odejść w niebyt.

„Moje przyjaciółki z Ravensbrück” Magdy Knedler to ciężka i trudna lektura.

Autorka wykorzystała do napisania powieści prawdziwe świadectwa byłych więźniarek faszystowskiego obozu koncentracyjnego dla kobiet w Ravensbrück.

To jedna z książek zawierających straszną wojenną historię, którą trzeba znać i o której nie można zapomnieć.

Jest oczywiste, że tematyka utworu nie pozwoli na jego szybkie przeczytanie mimo pięknego i lekkiego pióra pisarki. Niemniej zachęcam i do lektury i do refleksji w trakcie jego czytania.

"Moje przyjaciółki z Ravensbrück" to książka-cytat, bo w tak liczne ważne sformułowania obfituje, zarówno te humanistyczne, traktujące o ludzkiej naturze, jak i te wydawałoby się zwyczajne, odnoszące się do najprostszych życiowych czynności i międzyludzkich relacji, które zdołały przetrwać w warunkach terroru i wszechobecnej śmierci. To jednocześnie książka-manifest, mówiąca o tym, jak niszczycielskie pierwiastki nosi w sobie człowiek, a z drugiej strony, jak empatyczny i bezinteresowny może być.

Tu nie ma się co rozpisywać, tu trzeba "Moje przyjaciółki" czytać i ustawić je na swojej półce jako dzieło szalenie ważne i wartościowe. Bo warto pamiętać o tym, że to właśnie w niemieckim Ravensbrück osadzonych było w czasie II Wojny Światowej najwięcej Polek i to właśnie one wykazywały się niezwykłym hartem ducha, organizując nie tylko wsparcie dla najsłabszych i najbardziej poniewieranych w obozie kobiet, ale i edukując współwięźniarki w zakresie każdego możliwego przedmiotu szkolnego i kultury.

Nigdy nie będzie zbyt mało świadectw o nieludzkich czasach, w których słowo "człowieczeństwo" odzierano z godności, prywatności i nadziei. Nie wolno nam nigdy zatrzeć w pamięci zbiorowej i indywidualnej o świadectwach płynących wprost z obozowych baraków, lazaretów, bunkrów czy krematoriów. Naszym obowiązkiem jest pamiętać.

Bardzo polecam, [Adres usunięty]