Mimochodem rozmowy o jacku kaczmarskim

Bardzo ładne słowo: mimochodem, nie często używane, autorka Katarzyna Walentynowicz, umieściła w tytule książki wydawnictwa Bellona. Kaczmarski napisał piosenkę pod tym tytułem na cztery lata przed śmiercią:

„Nic już więcej z tego rymu nie wywiodę,

Mimochodem układając cierpką pieśń.

Pocieszenie tylko dodam na osłodę,

Że w niej drzemie mimochodem ważka treść:

Chwila światła między wschodem a zachodem

Wobec której trudno tak po prostu przejść

Mimochodem, mimochodem

Trudno tak po prostu przejść”

Nigdy nie byłem fanem jego piosenek, ale wynikało to raczej z niechęci do piosenki poetyckiej, śpiewania z gitarą przy ognisku, do tych bardów podrywających dziewczyny na romantyczne noce przy księżycu. Oczywiście w latach solidarnościowych te teksty brzmiały wymowniej, ale przecież Kaczmarski to nie tylko bard wolnościowy, ale osobowość o poplątanym życiorysie, który dostajemy teraz w grubym tomisku, przez który brniemy powoli, bo to jest encyklopedia dla fanów, drobiazgowa i skrupulatna. Już sam wstęp napisany niemalże bez akapitów pokazuje, że nie będzie łatwo, ale cóż to jest dla oddanych miłośników – oni czytać to będą z namaszczeniem.

Autorka jest polonistką w warszawskim liceum i drobiazgowo porozmawiała z osobami blisko związanymi z poetą. A więc przede wszystkim z jego muzą w ostatnich latach życia, Alicją Delgas, następnie z kompozytorem Zbigniewem Łapińskim, Kazimierzem Wojtańcem, przyjacielem Kaczmarskiego podczas studiów na polonistyce oraz Krzysztofem Nowakiem, który jest znawcą jego twórczości oraz redaktorem wydań jego płyt i wierszy. A na samym końcu otrzymujemy wypowiedzi młodych artystów, uczniów, studentów, wykonawców piosenek artysty, nie zawsze znających go osobiście, ale zafascynowanych jego twórczością.

Książka nie jest pierwszą biografią Kaczmarskiego – już pięć lat po śmierci ukazała się: ”To moja droga. Biografia Jacka Kaczmarskiego” napisana przez Krzysztofa Gajdę, również oparta na wspomnieniach jego bliskich. Minęło kolejnych pięć lat miłośnicy twórczości autora „Obławy” dostali niewyczerpane źródło informacji o swoim idolu. Biografia jest mocno stonowana, nie koncentruje się zbytnio na trudnym charakterze poety, to raczej delikatna próba oddania całej złożoności jego życia i charakteru.

Książka bardzo dobrze wydana, w twardej oprawie, z setkami zdjęć czarno białych, ale również z kolorowymi wkładkami, na których możemy znaleźć zdjęcia obrazów rodziców poety, malujących nierzadko syna, portrety rodzinne i martwe natury, ale także są zdjęcia pięknej Alicji Delgas, Zbigniewa Łapińskiego czy przedstawień i koncertów z piosenkami Kaczmarskiego. Trochę tego dużo, jakby autorka chciała wrzucić do tej biografii wszystko, co napotkała na swojej drodze na temat swojego idola, bo chyba tak trzeba nazwać tę fascynację.

Najbardziej interesujące są tutaj te fragmenty rozmów z Delgas, kiedy wchodzimy do domu rodzinnego Jacka, widzimy jak rodzice zauważając potencjał tkwiący w młodym chłopaku, zaczynają dbać o jego rozwój, zapewniając wszechstronne wykształcenie; jak postawa dziadków, którzy w czasie drugiej wojny pomagali Żydom, kreuje jego światopogląd, buduje świat, który później pozwoli poecie koncertować nawet w więzieniach.

To bardzo akademicka książka, bez nadmiernego eksponowania sensacji, bez smaczków i rozdrapywania ran – to skrupulatna próba zrozumienia fenomenu artysty, który, choć tego nie chciał, zawsze będzie kojarzony z walką o niepodległość, z „obławą, na młode wilki obławą”