Lato zimą

Mieszane uczucia

Rose Tremain, autorka powieści i opowiadań, urodziła się w Londynie w 1943 roku. Bohaterowie jej opowiadań są samotnikami, nawet jeśli mają swoje rodziny. To ludzie pogrążeni w odosobnieniu, czy to z wyboru, czy w wyniku przypadku. W każdej tragicznej opowieści autorka zawiera szczyptę humoru, jakby puszczała figlarnie oczko do czytelnika z przesłaniem, że życie ma różne strony, nie tylko złe i trudne. Zostawia nadziei uchylone drzwi, nawet w obliczu tragedii, gdy Walter z „Widoku na Jezioro Górne jesienią” topi się i zostawia Lenę samą w domku letniskowym. Jakby w tej przemyślanej przez bohatera tragedii, matka i niezaradna życiowo córka miały zbliżyć się do siebie. Pisarka przedstawia starość jako uczucie wolności. Ucieczka bohaterów do domku letniskowego miała w zamiarze wyswobodzenie rodziców od problemów dorosłej córki, która nie potrafiła ułożyć sobie życia partnersko, jak i zawodowo. Zmęczeni tą sytuacją porzucają dom, pracę i odcinają symboliczną pępowinę. Dopiero po tym zabiegu mogą żyć własnym życiem i cieszyć się sobą. W podobnym tonie utrzymane są opowiadania „Czarna suknia Juliette Gréco” oraz „Amerykański kochanek” o córkach wikłających się w ryzykowne romanse i fascynujący świat sztuki. Ponury dramat egzystencjalny, ból i ciągły kryzys emocjonalny są źródłem rozwoju cywilizacji. Sztuka to dowód, że istnieje coś innego niż nicość. Na myśl przychodzi mi film Jima Jarmuscha „Tylko kochankowie przeżyją”, nasycony sztuką i kulturą różnych epok, które przeobrażając się na przestrzeni wieków, nie potrafią zmienić stałości uczuć kochanków – przez wieki.

Ujęło mnie opowiadanie „Ochmistrzyni”. Nie mogło w nim zabraknąć miłości – tym razem między dwiema kobietami. Jedna z nich jest pisarką, druga – ochmistrzynią w angielskiej posiadłości, kobietą z polskim rodowodem i wspomnieniami ucieczki od piekła, jakie Żydom zgotowali Polacy. Trudno mi poddać ocenie wydarzenia z okresu międzywojennego i sytuację Żydów w Polsce, ale po raz kolejny zastanawiam się nad przemilczaną historią. Każdy naród miał w przeszłości momenty, których wstydzi się współcześnie, próbuje zapomnieć. Podobnie wspomniana ochmistrzyni, która okazała pisarce czułość, ofiarowała miłość, by za dobroć odnaleźć się w poczytnej powieści jako czarny charakter:

„...z oczyma upiora i twarzą białą jak czaszka (…) ohydna i chora z zazdrości (…), która torturuje młodą oblubienicę (…), która wreszcie podpala dom, a w nim wszystkich i wszystko”.

Cierpkość i gorycz schyłku życia przeplatają się w opowiadaniach z zawodem na starcie w dorosłość. Nieszczęśliwa miłość, poszukiwanie sensu w życiu, swojego miejsca i zawodu, który pozwoli spełnić się oczekiwaniom. Wiek nie jest przeszkodą dla doświadczonej pisarki, która wszelkie życiowe doświadczenia ma za sobą i nic nie jest tajemnicą, nawet śmierć, choroba, rozczarowanie. Każde z opowiadań zasługuje na omówienie, krótką wzmiankę, osobisty komentarz. Nie ulegnę tej pokusie, zostawię innym możliwość przeżywania na swój sposób tylko z pozoru banalnych wycinków z życiorysów bohaterów opowiadań Rose Tremain.

Autor: Rose Tremain

Tytuł: „Lato zimą”

Przekład: Anna Przedpełska - Trzeciakowska

Wydawnictwo: W.A.B., Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o. o. Warszawa 2016

ISBN 978-83-280-2741-1