Asertywność. Co zrobi Frania?

Opowieści są świetne, książka wciągająca dla 4 latki. Są trzy opowieści ale mogłoby być chociaż z dwie więcej.

Czy na pewno wychowujemy nasze dzieci na osoby asertywne? Czy tak wychowywali nas nasi rodzice?

„Zjedz jeszcze. Za mamusię, za tatusia. No, jeszcze łyżeczkę, dwie.”

„Zaśpiewaj, babcia tak ładnie prosi. Będzie jej przykro, jeśli nie zaśpiewasz.”

„Ustąp bratu / siostrze. Jest młodszy.”

„Co taka smutna siedzisz? Pobaw się z Jasiem.”

„Ubierz się cieplej. Na pewno jest ci zimno.”

Znacie to? Jeśli nie, macie niesamowite szczęście. Ja znam. Moja mama jest z tych karmiących innych na siłę. Mówi to wszystko, choć tak naprawdę nie ma szans poczuć, czy jestem już najedzona. Sęk w tym, że ja sama najlepiej zdaję sobie sprawę ze swoich potrzeb. Wiem kiedy jestem głodna, kiedy mi zimno i kiedy mam ochotę na interakcje społeczne. Nie zrozumcie mnie źle, nie mam pretensji do swojej mamy. Zdaję sobie sprawę, że chciała jak najlepiej. Ją wychowywali podobnie. I jestem ostatnią osobą, która ma prawo rzucać kamieniem, bo sama czasami popełniam te same błędy, choć z całych sił staram się ich unikać. Pewnie właśnie dlatego nie potrafiłam przejść obojętnie obok „Asertywność. Co zrobi Frania?”, gdy przeglądałam stronę ulubionej księgarni internetowej.

Jest to czwarty tom serii „Co zrobi Frania?” autorstwa Barbary Supeł. Poprzednich tomów nie znamy, ale zamierzamy nadrobić. Dla Was najistotniejsza jest informacja, że można z nich korzystać niezależnie, bo każda część opowiada o innej umiejętności społecznej. Tutaj na tapet wzięta została asertywność. Tytułowa Frania bierze udział w imprezie urodzinowej starszego brata. Tam musi mierzyć się z licznymi wyzwaniami.

Książeczka podzielona jest na cztery części, w tym trzy opowiadania. Każde omawia odrębną sytuację. Np. proszą Franię, by przy wszystkich gościach zaśpiewała do mikrofonu. Dziewczynka bardzo się wstydzi i nie ma ochoty. W tym momencie dostajemy kilka opcji do wyboru. Co powinna zrobić? Zgodzić się i mimo wszystko zaśpiewać? Rozpłakać się i uciec? A może powiedzieć stanowcze „Nie.” Później przechodzimy do dalszej części tekstu, gdzie dowiadujemy się, jak naprawdę postąpiła Frania i jaki miało to skutek. Na końcu książeczki czeka definicja asertywności, kilka wskazówek dla dzieci, a nawet akapit specjalnie dla rodziców. Całość zdobią piękne, kolorowe i przyjemne ilustracje.

Poza walorami edukacyjnymi „Asertywność. Co zrobi Frania?” jest napisana z humorem. Narratorem jest sama Frania i nie szczędzi nam zwrotów, które wywołują uśmiech. Jej postać wzbudza niezaprzeczalną sympatię i aż chce się ją naśladować. Dzięki temu i rodzicom jest przyjemnie ją czytać, i dzieciom słuchać. Tym bardziej popieram taką formę, ponieważ wierzę, że nauka poprzez zabawę jest najskuteczniejsza.

Gorąco polecam wszystkim rodzicom, którzy chcą połączyć przyjemne z pożytecznym. Uwierzcie mi, dzieci będą zachwycone taką bajką na dobranoc, a Wy macie szansę czegoś ich przy okazji nauczyć, a może sami przypomnicie sobie co nieco. Gwarantuję przyjemność ze wspólnej lektury. 😉

„Asertywność to inaczej posiadanie własnego zdania i wyrażanie go”[1] W teorii brzmi to bardzo prosto, jednak często się słyszy, że ludzie mają problem z byciem asertywnym. Sięgają po rożne poradniki, ćwiczenia, żeby pracować nad tą umiejętnością. Przywołam teraz pewne przysłowie: „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”. Skoro ta asertywność jest tak trudna, ćwiczmy ją od najmłodszych lat. I tu stajemy przed pewnym paradoksem. Istnieje takie przekonanie, że dzieci mają być grzeczne, bezwzględnie słuchać opiekunów itd. Gdzie tu miejsce na własne zdanie? W teorii wiemy, że każdy ma prawo odmówić, a w praktyce... „Daj chłopczykowi tę zabawkę”, „Zjedz jeszcze łyżeczkę zupki”, „Idź do cioci na kolanka” - czy szanujemy granice naszych dzieci?

W genialny sposób „ugryzła” temat Barbara Supeł w książce „Co zrobi Frania? Asertywność”. Tłem dla trzech historyjek są urodziny Ryśka, brata tytułowej bohaterki. Na owej imprezie skupiamy się na trzech „incydentach”. Pierwszy, kiedy dzieci wspólnie się bawią, ale Frania nie chce oddać swojego samochodzika, żeby nie uległ zniszczeniu. Drugi, kiedy mama proponuje wspólne śpiewanie, a zachęcana przez babcię Frania nie ma ochoty brać w nim udziału. Trzeci to znów zabawa dzieci. Tym razem w rodzinę. Młodsza siostra Frani jest „bobasem” i wpada w złość, kiedy dziewczynki próbują zawinąć ją w kocyk.

Opowiastki te można podzielić na pół. Barbara Supeł krok po kroczku rozwija fabułę w kierunku konfliktowej sytuacji. Frania zaczyna czuć się niekomfortowo i w tym momencie autorka robi „stop”. Pojawia się coś na kształt quizu. Bohaterka książki pyta się czytelników, jak ich zdaniem się zachowała. Zabieg, który niezmiernie mi się podoba. Jest to chwila na rozmowę z dzieckiem, o tym jak ono by postąpiło. Mamy kilka opcji do wyboru, które możemy omówić. Z takiej dyskusji rodzic może wysnuć wiele wniosków. Po przerywniku historia płynie dalej. Oczywiście w kierunku finału w duchu asertywności.

Po przeczytaniu bajeczek czeka na nas jeszcze czwarta część zatytułowana „Porady Frani”. Bohatera tłumaczy w niech czym jest asertywność i przedstawia różne sytuacje, w których można/trzeba powiedzieć „nie”. Nie jestem w stanie oddać słowami zachwytu, jaki poczułam po przeczytaniu tej części. Wspaniałe podsumowanie zawartych w książce opowiadań. Doskonale ujęta w proste słowa istota asertywności. Autorka wpadła też na genialny pomysł, jak zaangażować rodziców. Znajduje się tu kilka zadań, tematów do rozmowy. Ustami Frani zachęca dzieci, żeby porozmawiali o nich z opiekunami. Omówicie te zagadnienia. Dowiecie się dzięki temu, jak wasze dziecko postrzega pewne sprawy. Wiedza bezcenna.

Mogę z czystym sumieniem napisać, że „Co zrobi Frania? Asertywność” to jedna z najlepiej napisanych książek dla dzieci, jakie miałam okazję czytać. Waga tematu oraz sposób jego przedstawienia czyni ją pozycją obowiązkową w każdej dziecięcej biblioteczce. Cieszymy się, kiedy dziecko nauczy się czytać, liczyć itp., ale „sztuka mówienia nie” jest ciągle niedoceniana, a wręcz budzi sprzeciw opiekunów. A przecież niebotycznie podnosi ona bezpieczeństwo i szanse sukcesu naszych dzieci. Widziałam kiedyś świetną grafikę. Z jednej strony karmiony maluch i cała tyrada typu: „Jeszcze łyżeczkę.”; „Za mamusię”; „Tak się starałam.”; „Dobry szpinaczek.”; „Duży urośniesz.”; „Gabryś ładnie zjadł, a ty co.”. Z drugiej strony grupa rówieśnicza i podobna „litania”: „Z kumplami nie zapalisz.”; „Wiesz, jak trudno było to załatwić.”; „Będzie dobra faza.”; „Nie bądź [motyla nóżka], jak ten wymoczek Janek.; „Nie daj się prosić.”. Myślę, że analogia jest jasna. Zostawiam wam to porównanie do przemyślenia i wracam do Frani. Wyjątkowo kibicuję tej publikacji. Została perfekcyjnie napisana i wydana. Zawiera bajeczki, wskazówki dla dzieci i jest forum do dyskusji oraz ćwiczeń. Chyba lepiej być nie mogło.

[1] Barbara Supeł, „Co zrobi Frania? Asertywność”, wyd. Słowne młode, Warszawa 2022, s. 38.

Książki o kilkuletniej Frani wzbudziły moje zainteresowanie głównie dlatego, że ukazują sposoby Frani na radzenie sobie w trudnych (codziennych) sytuacjach.

W tej części znajdziecie trzy opowiadania, prezentujące sytuacje, które dzieją się podczas świętowania urodzin Ryśka - brata Frani. W trakcie każdej z nich Frania rozważa kilka wariantów zachowań i pyta dzieci o to jak oni zareagowaliby i które z rozwiązań wybrać.

Książka w świetny sposób obrazuje, że nauka asertywności to przede wszystkim umiejętność nazywania swoich emocji. Dzięki przytoczonym historiom młody czytelnik widzi, że odmowa nie musi być krzywdząca dla drugiej osoby, a posiadanie i wyrażanie własnego zdania to cenna umiejętność.

Całość świetnie dopełniają barwne ilustracje.

Przed Wami kolejna część przygód Frani - pięcioletniej dziewczynki, która jest bohaterką serii książek pt. „Co zrobi Frania?” Książka zawiera trzy opowiadania, które tym razem poruszają temat trudnej sztuki asertywności, czyli umiejętności posiadania i wyrażania własnego zdania. Nie rodzimy się z tą zdolnością, jest ona cechą nabytą. Warto ją zaszczepić w dziecku już od najmłodszych lat. Asertywnością określa się zdolność do odmowy, należy jednak dopowiedzieć, że jest to odmowa z szacunkiem wobec siebie i innych, z poszanowaniem potrzeb i uczuć drugiej strony. W naszym społeczeństwie wciąż panuje przekonanie, że dzieci nie mają prawa głosu. Szczególnie wśród starszego pokolenia odmowa padająca z ust dziecka odbierana jest często jako żart. A dziecko, tak jak dorosły, ma pełne prawo powiedzieć „nie”, w momencie, kiedy na przykład nie ma ochoty na udział w zabawie, kolejną porcję jedzenia, publiczne występy czy wylewne powitania stęsknionej babci czy ciotki. I taką odmowę trzeba uszanować. Podobnie należy zachować się w chwili, gdy to nam czegoś się odmawia. Z takimi sytuacjami spotkała się Frania na przyjęciu urodzinowym swojego brata Ryśka. Jak sobie w nich poradziła? Czy potrafiła łagodnie, a zarazem zdecydowanie odmówić? My już znamy odpowiedź, Was zaś zachęcamy do sięgnięcia po tę niezwykle ważną i mądrą książkę. Przeczytajcie ją wspólnie z dzieckiem i razem porozmawiajcie o tym, co zrobilibyście na miejscu Frani.