Aleja tajemnic

Bardzo lubię twórczość Johna Irvinga. Choć jak dotąd poznałam tylko jedną jego książkę - pełen rozmachu, niezapomniany "Regulamin tłoczni win". Cóż mogę powiedzieć, "Aleją tajemnic" pisarz ponownie mnie zauroczył. Starałam się czytać ją jak najwolniej, żeby możliwie długo cieszyć się lekturą i oczywiście - nie mogłam się oderwać. Nowa powieść Irvinga to prawdziwy rarytas!

"Aleja tajemnic" to historia pisarza, który doznał w przeszłości wielkiej straty i teraz żyje w jej cieniu. Pięćdziesięciokilkuletni Juan Diego, bo o nim mowa, wychowywany na meksykańskim wysypisku śmieci, gdzie poprzez pasję do czytania książek nazywany był Czytelnikiem z Wysypiska, nigdy nie był typowym dzieckiem, o którym zapomniał los. On chciał go wziąć we własne ręce. I tak, jako 14-letni chłopak, wziął odpowiedzialność za zdarzenia, dzięki którym nie tylko znalazł prawdziwy dom w amerykańskim stanie Iowa, ale też stał się tym, kim jest dzisiaj. Teraz, po latach, dorosły już Juan Diego, żarliwie wspominający i tęskniący za przeszłością, wyruszy w podróż na Filipiny, gdzie będą mu towarzyszyć sny oraz niezapomniane chwile z dzieciństwa i czasów dorastania. "Aleja tajemnic" to więc nic innego jak opowieść o tym, co spotyka Juana Diego na Filipinach, gdzie wydarzenia z przeszłości, z Meksyku, ścierają się z tym, co ma dopiero nastąpić...

"Aleja tajemnic" jest niepowtarzalna. Jak zwykle do gustu przypadli mi bohaterowie, którzy są wykreowani po mistrzowsku i absolutnie nic nie mam im do zarzucenia. No może poza tym, że musiałam się z nimi pożegnać ;) Co prawda, zapewne nie każdemu spodoba się sposób pisania Johna Irvinga, który ze swym zamiłowaniem do dygresji, ironicznego humoru oraz pomieszania świata realnego z nieco baśniowym, sprawia wrażenie konkretnego ekscentryka, którego opowieści docenią tylko najwytrwalsi. Jego pisarstwo, może i chwilami sprawia, że powieść nieco się dłuży, ale taki już jest ten urok, a Irvinga - mimo wszystko - wciąż chce się słuchać. To swoisty gawędziarz, który w nieskończoność mógłby opowiadać te swoje historie, a jego niezwykły talent snucia opowieści niezawodnie przykuwa uwagę już od pierwszej strony.

W "Alei tajemnic" pisarz niezwykle sugestywnie odmalowuje klimat biednego Meksyku i - jak to ON - nie boi się poruszania drażliwych społecznie tematów. Wprost przeciwnie - pisze o nich w sposób otwarty i wręcz dosadny, sprowadzając wiele kwestii do absurdu. Zdecydowanie odradzam lekturę osobom o poglądach mocno konserwatywnych! "Aleja tajemnic" to między słowami książka o katolicyzmie i mniejszościach seksualnych. O antykoncepcji i aborcji. O dwuznacznych relacjach oraz o AIDS. Ale też o wadze miejsca, z którego pochodzimy oraz o tożsamości kształtowanej w dzieciństwie i modyfikowanej w późniejszym życiu. O ludzkiej samotności naznaczonej odejściem najbliższych oraz o tym, że wraz z nimi utraciło się część siebie. To książka przede wszystkim o tym, jak minione wydarzenia wpływają na nas i kiedy decydują o tym, jacy jesteśmy teraz. Może nie poruszyła mną tak bardzo jak "Regulamin tłoczni win" lecz to i tak literatura wysokiej klasy. A John Irving udowadnia, że nadal tworzy znakomite książki, warte uwagi i poświęcenia im czasu. Co więcej, przy okazji lektury możemy wyprawić się do upalnego Meksyku i poznać malownicze zakątki Filipin ;)

Wspomnienia z dzieciństwa Juana Diego, spędzonego na meksykańskim wysypisku śmieci w latach siedemdziesiątych, to jedne z najpiękniejszych scen w literaturze. "Aleja tajemnic" to iście irvingowska, nieco odrealniona historia o naznaczonym stratami wyobcowaniu i o niepewności tego, co kształtuje nasze życie. To niesamowita powieść o uświadomieniu sobie przeszłości i głęboko skrywanych emocji. A to wszystko w soczyście ironicznym i wieloznacznie dowcipnym stylu. Irving ponownie oczarowuje, łącząc baśniowość z tym, co prawdziwe.

"Sny wycinają to, co zbyteczne, nie mają litości dla szczegółów. Zdrowy rozsądek nie dyktuje tego, co pominięte lub zachowane we śnie. Bywa, że dwuminutowy sen przeciąga się w nieskończoność."

Przyjemnie jest zaczytywać się w powieściach Johna Irvinga, tak na spokojnie zgłębiać ich przesłania, odbierać ogromną wrażliwość autora i silnie przywiązywać się do wyjątkowo wyraziście wykreowanych postaci. Bardzo lubię podróżować po świecie stworzonym przez tego autora, docierać do przystanków przeszłości, teraźniejszości i przyszłości bohaterów, obserwować towarzyszące im mocne wrażenia i silne emocje, wyciągać ze wspomnień zapamiętane szczegóły znaczących zdarzeń i śledzić ich nieuniknione następstwa. Zapoznając się z jedną książką Irvinga niecierpliwie wyczekuję już kolejnej, przyciąga mnie mnogość ich wspólnych motywów, charakterystyczne spojrzenie na główne postaci powieści, wielopłaszczyznowe poruszanie podobnych zagadnień, przemyślana i wciągająca narracja. Zdaję sobie sprawę, że to lektury nie dla każdego, różnie mogą być odbierane, jednak mnie bardzo do siebie przekonują, dają poczucie dużej satysfakcji czytelniczej. Na czas spotkania z Irvingiem zamykam się przez kilka godzin na to, co dzieje się wokół mnie, bardzo sympatyczne uczucie móc przenieść się w inny świat, tak bogaty i silnie związany z ludzkim pierwiastkiem.

Juan Diego, jako czternastoletni chłopiec, dziecko z meksykańskiego wysypiska i zbieracz, uwielbiający czytać książki, oraz jako dojrzały pięćdziesięcioczteroletni mężczyzna, znany amerykański pisarz powieści, odbywający z założenia sentymentalną podróż na Filipiny. Jego młodsza siostra Lupe, potrafiąca czytać w myślach innych i do pewnego stopnia przewidywać przyszłość, postać niezwykle znacząca w powieści, wzbogacająca ją w tajemnicze i magiczne akcenty. Doskonale przedstawione wzajemnie uzupełniające się drugoplanowe postaci, jak Flor, Edward Bonshaw, Dorothy, Miriam czy Pepe, już sama analiza ich profili dostarcza czytelnikowi niezwykłej przyjemności. Fascynujące przygody meandrami ludzkich losów, towarzyszące im emocje, uczucia i namiętności. Interpretacja szczęścia, sukcesu, możliwości, szans, nieuchronności, wyborów, konsekwencji. Poprzez wspomnienia, sny i wyobrażenia przenosimy się z Juanem do Meksyku lat siedemdziesiątych dwudziestego wieku. Podążamy tropem jego bogatego bagażu życiowych doświadczeń, przewidywalnych następstw zdarzeń, intrygujących splotów okoliczności, napotykanych osób znaczących z punktu widzenia kształtowania ścieżki losu, nieustannego budowania własnej tożsamości, poszukiwania akceptacji, zrozumienia i tolerancji. Doskonale odbieramy atmosferę tamtych czasów i miejsc, powracające motywy osieroconych dzieci, niosących pomoc kapłanów, poszukiwania pracy, utrudnionej edukacji czy intrygującej wszechobecności na łamach powieści psów. Zmierzamy się z zagadnieniami religijnymi, kultami, cudami, kapłaństwem, celibatem, psychicznymi urazami, brakiem ojcowskiego wzorca, kalectwem fizycznym, erotycznością, aborcją, transseksualizmem, prostytucją czy pedofilią. Czytając powieść poruszamy się z jednej skrajności w drugą, realizm i mistyczne nasycenie, powaga i ładunek doskonałego humoru, dzieciństwo i dojrzałość, bezpośredniość i intensywna otoczka wrażliwości. Wspaniały kolaż ludzkich emocji, fascynujących postaci, determinujących przyszłość zdarzeń przeszłości, fikcji literackiej i autobiograficznych wątków.

[Adres usunięty]

W TAJEMNICZEJ ALEI

John Irving to jeden z nielicznych pisarzy, których książki można kupować w ciemno. Jego nazwisko to gwarancja inteligentnej rozrywki z wysokiej półki, mądrej, życiowej… Kontrowersyjnej? Też, ale jakże przy tym lirycznej i pięknej. I taka właśnie jest najnowsza jego powieść, która już 12 stycznia trafi na księgarskie półki.

Juan Diego to człowiek po przejściach. Ma 54 lata i zdaje się, że wszystko co najlepsze (i najgorsze) za sobą. Znerwicowany, kaleki, łykający beta-blokery, które nie pozostają bez wpływu na jego siły witalne w każdym tego słowa znaczeniu, żyje jakby rozdarty. Wciąż na granicy. Jako człowiek dorosły jest Amerykaninem, urodził się jednak w Meksyku i wspomnienia o tamtym okresie w wielkim stopniu wpływają na jego życie. Poznajemy go, kiedy wyrusza w wyprawę na Filipiny. Z nastoletniego chłopca żyjącego w skrajnej biedzie pośród maryjnych figurek, książek, prostytutek i dzikich psów, jedynego w okolicy, który umiał czytać, stał się pisarzem, ale tamte chwile pozostały w nim żywe i splatają się w jedno z teraźniejszością i… przyszłością…

W „Alei tajemnic” prezentuje Irving wszystko to, za co pokochały go miliony czytelników na całym świecie. Pamiętam jak dziś dzień, kiedy pierwszy raz miałem kontakt z jego twórczością. To było jak cios obuchem siekiery w głowę, zachwyt i oczarowanie, i pomimo upływu lat z każdą kolejną książką emocje te powracają. A przecież znam twórczość Irvinga doskonale, wiem czego się spodziewać i na co liczyć. I zawsze dostaję to z nawiązką.

„Aleja…” zawiera wszystkie składowe, których stały czytelnik w powieściach autora szuka. Bohater-pisarz, losy jego życia od narodzin, trudne dzieciństwo, wielkie namiętności, kontrowersje… W świecie, w jakim przyszło dorastać bohaterowi osobliwa wiara Meksykanów niemal nierozerwalnie łączyła się z brudem szarej, a czasem nawet czarnej codzienności życia na wysypisku. Codzienności, jak dym książek palonych w ogniskach. Jak zawsze Irving przeplata ze sobą fikcję z prawdą, wątki autobiograficzne sklejając z nawiązaniami, mniej lub bardziej oczywistymi, do własnych książek i z charakterystycznymi dla niego tematami. Nie ma tu wprawdzie wszędobylskich niedźwiedzi, jest za to cyrk, jest podróż, są sieroty, aborcja, homoseksualizm, transwestytyzm, swoisty pean na cześć kobiet etc. Czy to oznacza powtórkowość? W żadnym wypadku. Irving jest jak Woody Alen (zresztą Juan Diego, alter ego pisarza, to człowiek znerwicowany, wyalienowany, neurotyczny bym rzekł – zupełnie jak Woody i jego ekranowi bohaterzy) – każda jego książka to opowieść o życiu. Nie ważne, co w nie wpleść, życie pozostaje życiem, a dopiero owe drobne niuanse decydują o odmienności.

Zmian także nie zabrakło, a najistotniejszą z nich jest większy niż dotychczas udział realizmu magicznego czy nawet klasycznej fantastyki w całej opowieści. Ta zaś kondensuje się w postaci dziwnie wysławiającej się siostry Juana, Lupe, dziewczynki potrafiącej czytać w myślach, a czasem także zajrzeć za kurtynę tego, co przyniesie przyszłość.

Wszystkie te wątki i pomysły spajają ramy wątku głównego, jakim jest od samego niemal początku, polemika Juana/Irvinga z religią. Rodzi to kontrowersje, ale zarazem skłania do zabrania głosu w dyskusji. Poza tym udało się autorowi napisać to wszystko w sposób łączący literacką klasykę z niezwykłą lekkością pióra. Z humorem, dystansem, a jednak także i należytą powagą.

Podsumowując, „Aleja tajemnic” to powieść absolutnie warta poznania. Literatura z wyższej półki, która daje wiele satysfakcji. Odważna, inteligentna, znakomicie podana.

Polecam gorąco.