Krypta Hindenburga

Urodziłam się i mieszkam w miejscu gdzie historia ma dwa oblicza, mówi dwoma językami i nie zawsze jest łatwa. Dolny Śląsk, o którym mówię, tak samo jak Prusy, a przynajmniej ta ich część, która teraz należy do Polski to właśnie takie dwoiste historycznie miejsca wywołujące wiele emocji w obu narodach, w tych, którzy mieszkali tu kiedyś i w tych, którzy żyją tu teraz, dość wspomnieć Erikę Steinbach i Związek Wypędzonych, rodzące się konflikty, wciąż coraz silniejsze nacjonalistyczne zapędy i to co w sercach u umysłach pozostawiały dwie wojny światowe.

Na takich właśnie sprawach Krzysztof Beśka oparł swoją książkę „Krypta Hindenurga”. Tytułowe mauzoleum – grobowiec Paula von Hindenburga ( Tannenberg-Denkmal ) - umiejscowione w okolicach Olsztynka nie dotrwało do naszych czasów, a mimo to na jego historii i legendzie z nim związanej autor oparł swoją niesamowitą powieść sensacyjną łączącą historię z teraźniejszością w sposób naprawdę fascynujący.

Główny bohater redaktor Tomasz Horn zostaje wplątany w niebezpieczną, międzynarodową intrygę związaną z zabójstwem ukraińskiej prostytutki, zabójstwem starszego mężczyzny, emeryta z z niemieckiej wycieczki i z dziwnym zaginięciem lwa, kamiennego lwa dłuta Pietrobellego.

Ponieważ w zabójstwo prostytutki jest zamieszany szkolny kolega redaktora, a obecnie europoseł sprzeciwiający się restytucji mienia byłym niemieckim właścicielom Horn, wierząc w niewinność przyjaciela postanawia pomóc mu się oczyścić z zarzutów i tym samym coraz bardziej wikła się w dziwne wydarzenia, które towarzyszą całej sprawie.

Wszystkie te wydarzenia maja jakiś związek z mauzoleum i z tym co kiedyś w nim było. Nie chodzi tu oczywiście o zwłoki, które Niemcy zabrali wycofując się w 1945 roku, ale o coś o wiele bardziej wartościowego.

Niemiecka policjantka Joana Klose, pani archeolog Ewa Rimmel, oraz były komandos starają mu się pomóc, ale sprawę komplikuje całkowity brak punktu zaczepienia.

Ginę ludzie, europoseł wikła się coraz bardziej, a to uwikłanie jest bardzo podejrzane - historia zaczyna ponownie komplikować losy mieszkańców tego kawałka ziemi.

Fascynująca warstwa historyczna nawet pozbawiona sensacji sama w sobie jest idealnym materiałem na powieść, wiedza autora sprawia, że czytelnik śledzi każde zdanie z zapartym tchem. Jeżeli dodamy do tego warstwę sensacyjną, okraszoną świetnymi postaciami i niebanalną zagadką, to mamy powieść, która naprawdę zachwyca.

Wielu autorów piszących tego typu powieści traktuje historię jako „ozdobę”, wymyślając zdarzenia, zmieniając (nawet podstawowe) fakty, po macoszemu traktując dokumenty, Beśka historię traktuje z szacunkiem i chyba nawet swego rodzaju „miłością” co ogromnie ponosi wartość powieści sprawiając, że jest nie tylko ciekawym „czytadłem”, ale też zostawia w człowieku głód wiedzy i ochotę na pogłębienie tematu we własnym zakresie. Oczywiście ta książka dokumentem nie jest, ale przytacza całe mnóstwo informacji, które wzbogacają naszą, często marną, wiedzę historyczną.

Czy to wszystkie atuty? Powiedziałabym, że nie. Jest jeszcze cała otoczka obyczajowa, dawkowana delikatnie, powoli i z umiarem i niesamowita przygoda. Jest to przygoda dla czytelnika dorosłego, ale za to świetnie napisana i świetnie poprowadzona. Nie znajdziemy niepotrzebnych wątków, byle jakich przemyśleń pseudofilozoficznych czy moralizatorstw. Ja czytając bawiłam się świetnie, a że historię kocham, miałam podwójną frajdę, ale nie obawiajcie się, nawet jeżeli historia nie była waszym ulubionym przedmiotem w szkole i nie bardzo ją lubicie. Historia w wydaniu Krzysztofa Beśki niewiele ma wspólnego z nudnymi lekcjami. On historię przedstawia tak, że każdy chce więcej! Uwierzcie mi, to warto przeczytać.

Kolejne powieściowe lato, kolejny urlop i kolejne spotkanie z dziennikarzem, który ma dar przyciągania kłopotów. A kłopoty te dostarczają wrażeń jemu oraz czytelnikom opowieści o Olsztynie i pięknej krainie Warmii i Mazur. Jestem jednym z tych czytelników, których Krzysztof Beśka ujął swą serią o przygodach Tomasza Horna, zapoczątkowaną powieścią "Ornat z krwi". Pisałam o niej całkiem niedawno ciesząc się z tego, że miałam możliwość przeczytać książkę polskiego autora, któremu historia jest tak bardzo bliska.

Tym razem inspiracją do powieści stały się wydarzenia historyczne, które miały miejsce na terenie pomiędzy Olsztynkiem i Sudwą, w latach dwudziestych ubiegłego wieku powstała tam niezwykła budowla upamiętniająca poległych żołnierzy w jednej z największych bitew I wojny światowej, pod Tannenbergiem, którą niemiecka opinia publiczna uważała za zbawienną dla Prus Wschodnich. Mauzoleum Hindenburga, jego historia w okresie istnienia III Rzeszy Adolfa Hitlera, tajemnice związane z powojennymi losami ludności polskiej i niemieckiej na terenie Warmii i Mazur stały się kanwą powieści "Krypta Hindenburga".

Główny bohater powieściowego cyklu - redaktor Tomasz Horn - znowu zostaje wciągnięty w wir wydarzeń, które diametralnie wpływają na jego codzienny rytm życia. Dowiaduje się, że jego szkolny kolega, obecnie europoseł został uwikłany w morderstwo ukraińskiej prostytutki. Próbuje mu pomóc w oczyszczeniu się z zarzutów, kryminalna intryga zaś kieruje jego uwagę na niewyjaśnione dotąd historyczne zagadki. A jest ich sporo, są bezpośrednio związane z wydarzeniami, które miały miejsce na terenie Tannenberg - Denkmal. Dziennikarz, któremu w powieści towarzyszy piękna policjantka z Niemiec Joana Klose (choć również w kilku epizodach pojawia się uprzednia towarzyszka bohatera, czyli pani archeolog Ewa Rimmel), próbuje dopasować wszystkie elementy historycznej układanki. A elementów jest naprawdę dużo. Co wydarzyło się podczas wysadzania Mauzoleum Hindenburga przez wycofujące się oddziały Wehrmachtu w styczniu 1945 roku? Co kryła tajemnicza skrzynia wywieziona wraz z trumnami marszałka Paula von Hindenburga i jego żony? Jaki związek z całą sprawą mają rzeźby polskiego artysty Xawerego Dunikowskiego i dlaczego komuś zależy na kamiennym lwie dłuta Pietrobelliego?

Muszę przyznać, że warstwa historyczna w powieści stanowi nie tylko doskonałe tło dla sensacyjnych wydarzeń fabularnych, ale jest również bardzo porywająca. Może nawet bardziej niż przygody współczesnych bohaterów. Wiele emocji wywołuje opis ucieczki ludności Königsbergu przed radziecką nawałą w styczniu 1945, eskapada niemieckich ciężarówek z różnymi ładunkami oraz misje okrętów podwodnych na Bałtyku. To wszystko zaś okraszone zostało historią bursztynowego arcydzieła, które od wielu lat rozpala wyobraźnię poszukiwaczy zaginionej Bursztynowej Komnaty. Nie wspomnę już o tajnej niemieckiej broni V1 lub poczynaniach formacji 36 Dywizji Grenadierów SS "Dirlewanger".

Wątki sensacyjno - kryminalne całkiem zgrabnie zostały połączone z warstwą historyczną powieści. Mam nawet wrażenie, że dużo płynniej niż w poprzedniej części przygód Tomasza Horna.

Pod względem fabularnym dzieje się naprawdę dużo. Są pościgi, porwania, zabójstwa, działania grup przestępczych, tajemnicze powiązania niektórych członków niemieckiej wycieczki złożonej z emerytów i utrata pracy przez głównego bohatera. Mnóstwo postaci, wątków i incydentów, których nie powstydziłby się żaden szanujący się twórca powieści kryminalnych.

Podobnie jak w "Ornacie z krwi" autor nie zapomniał o specyficznym dla siebie tytułowaniu niektórych rozdziałów, ponownie pojawiają się wartości długości i szerokości geograficznej opisywanych miejsc.

Książkę czyta się szybko, za sprawą krótkich rozdziałów przenosimy się w różne miejsca akcji, towarzyszymy równolegle prowadzonym śledztwom policji polskiej i niemieckiej. Akcja toczy się spektakularnie i filmowo. To idealna lektura na dwa lub trzy wieczory, można ją ze spokojem zabrać na urlop, na przykład nad mazurskie jeziora.

Chętnie przeczytam kolejny tom powieści, wygląda na to, że autor zaplanował dalsze przygody Tomasza Horna. "Krypta Hindenburga" ma otwarte zakończenie i zapowiedź kolejnej tajemniczej historii. Najbardziej jednak marzy mi się powieść o ostatnich miesiącach niemieckiej bytności na terenach Prowincji Prus Wschodnich. Myślę, że Krzysztof Beśka mógłby napisać taką wojenną opowieść, chętnie prześledziłabym dalsze losy radcy Manfreda Bittnera. To jednak tylko moje małe życzenie.