Kościół szpiegów

"Kościół szpiegów" Marka Rieblinga jest to książką, którą bardzo chciałam przeczytać. Problematyka II wojny światowej, tego ogromnego nieszczęścia jakie spotkało świat, zawsze pozostawała w kręgu moich zainteresowań. Jak na złość, im bardziej chciałam ją poznać, tym lepiej wychodziło mi jej odkładanie. Wynikało to z prostej przyczyny: "tematyka jest zbyt poważna, a ja dziś nie mam to siły". I tu był mój błąd. Tematyka, owszem, jest bardzo poważna, ale sposób jej opisania i przedstawienia czytelnikowi, odpowiada na prawdę dobrej powieści szpiegowskiej.

Mark Riebling przedstawił okres II wojny światowej ze strony dotąd nieznanej, ze strony reakcji Papieża Piusa XII. Ten o to człowiek objął swój pontyfikat w jednym z najtrudniejszych momentów w dziejach świata. Co więcej, jako od głowy Kościoła katolickiego, wymagano od niego określonej postawy co do poczynań Hitlera. Fakt, że miał ON dosyć duże doświadczenie w zakresie polityki, wpłynął na jego wybór. Do Watykanu już od dłuższego czasu płynęły informacje, że Hitler planuje podjąć działania zmierzające do wyniszczenia księży katolickich. Pius XII musiał podjąć bardzo trudną decyzję, czy oficjalnie krytykować Wodza i przez to narazić katolików na jeszcze większe represje, czy może w inny sposób przeciwstawić się Złu. Ostatecznie, Papież stanął na czele wielkiej siatki szpiegowskiej, której celem było obalenie Fuhrera. Oficjalnie zaś przyjął stanowisko neutralne.

Lektura opisuje od początku do końca, jak doszło do uknucia intrygi, jaką rolę pełnili poszczególni ludzie i ile musieli przejść, by ten tragiczny czas dobiegł końca. Czyta się ją z niezwykłym zaciekawieniem. Nie jest typową książką historyczną zawierającą suche fakty. Autor oczywiście trzyma się chronologii i poszczególnych wydarzeń, ale duży nacisk kładzie również na ludzi, na ich rozterki, wątpliwości. To co mnie zaskoczyło, albo raczej pogłębiło moją wiedzę, to fakt, jak wielu Niemców nie mogło pogodzić się z rządami Hitlera, jak bardzo chcieli doprowadzić je do końca, wiedząc że zniszczą one ich kraj:

" (...) oficerowie wojskowego wywiadu zostali tak wyszkoleni. Spisywali relacje swoich kontaktów i przechowywali je w bezpiecznym miejscu na przyszłość, gdyż pamięć lubi płatać figle. Po drugie, niektórzy ze spiskowców chcieli zachować dla potomności fakt, że istnieli przyzwoici Niemcy".

Szokujące dla było dla również to, ile prób zabicia Hitlera skończyło się niepowodzeniem. Człowiekowi od razu przychodzi do głowy myśl, ilu ludzi mogło przeżyć, gdyby to jedno istnienie zakończyło się wcześniej.

Lektura jest fascynująca. Choć zna się ogólne zakończenie, człowiek i tak nie jest pewny końca. Czytając ją zyskuje się ogromną wiedzą, dużą dawkę emocji, ale również kolejną przestrogę. Przypomina, jak jeden człowiek omamił tłumy i doprowadził do ogromnego zła:

"Po raz pierwszy wyczuwałem, co to znaczy, kiedy zbiorowość zmienia jednostki w bezimienną masę (...)Nie był to ogień, który wymykał się tu spod kontroli, lecz ludzkie inferno, żar nienawiści."

Kolejne pokolenia powinny dbać o to, by taka sytuacja już nigdy się nie powtórzyła.

Książka nie tylko dla pasjonatów lektur historycznych, poruszająca i bardzo ciekawa.

Polecam !

Więcej recenzji na [Adres usunięty] Zapraszam !

"To dziwne, jak nieskończenie wiele rzeczy nagle zależy od pojedynczej decyzji. Jest to tych kilka chwil, kiedy nagle jeden człowiek może naprawdę zaważyć na historii świata."

Sięgając po książkę nie przypuszczałam, że tak dobrze będzie mi się ją czytało, niemal natychmiast się w nią wciągnęłam, kontrowersyjny temat zaintrygował, a atrakcyjny sposób jego przedstawienia powodował, że trudno było oderwać się od lektury. Autor bazował na ogromnej ilości dokumentów, także tych z watykańskich archiwów, stenogramów, różnych prac, wycinków prasowych. Wrażenie robi jego zaangażowanie i zakres uszczegółowienia informacji. Wszystko zgrabnie ze sobą skompilowane, płynnie zazębiające się, niesione wartką akcją, a jednocześnie nadające wydźwięk narastającego zaciekawienia, mocnego napięcia, niemal thrillerowskiego klimatu. Zastanawiamy się, jak wiele jest prawdy w opisywanych wydarzeniach, zgodności z faktami, gdyż wiele zaskakuje, zdumiewa, odwołuje się do tego co było z zupełnie innej perspektywy. Pius XII, według wielu "papież Hitlera", a jednak w książce przedstawiony nie jako sojusznik nazistowskiej Rzeszy, ale jako "Szef" szpiegów, agentów dążących do usunięcia Hitlera ze sceny politycznej i nie tylko.

Poznajemy skalę, przesłania i niebezpieczeństwa towarzyszące tajnym przedsięwzięciom Kościoła, podziemnej walce z hitlerowskim rządem. Owiane wielką tajemnicą operacje watykańskich służb specjalnych, misje wywiadowcze, nasłuchy, zapisy tajnych audiencji, spotkań z dyplomatami, analizy, raporty, kodowanie informacji, siatka kurierów i informatorów. Ogromne poświęcenie agentów, nieustanne narażanie własnego życia, a jednocześnie szukanie kolejnych sposobności na zatrzymanie przerażającego szaleństwa Hitlera. Liczne zamachy na jego życie, popierane przez papieża, przechytrzanie służb Gestapo i SS, balansowanie na cienkiej linii politycznej dyplomacji. Aktualności nabierały słowa Tomasza z Akwinu, że "kiedy nie ma wyjścia, ten, kto uwalnia swój kraj od tyrana, zasługuje na najwyższą pochwałę". Mamy wrażenie jakbyśmy zagłębiali się w powieść szpiegowską, a każdy z jej rozdziałów przynosi coraz bardziej nieoczekiwane wydarzenia, zaskakujące zwroty akcji, intrygujące interpretacje dostępnych źródeł. To co kryło się pod pozornym milczeniem Piusa XII wobec okrucieństwa nazizmu, mocno zdumiewa, skłania do zastanowienia, uważniejszego przyjrzenia się oficjalnym postawom, etycznym dylematom, moralnym wyzwaniom, zakulisowym i zakamuflowanym zachowaniom, a także świadectwom niemieckiego ruchu oporu. Jednak wciąż będzie zastanawiać znikoma odwaga otwartego sprzeciwu niemieckiego społeczeństwa wobec tego, co działo się podczas nazistowskiego reżimu.

[Adres usunięty]

Mark Riebling, amerykański historyk i eseista, w swojej książce opowiada o Piusie XII, o początkach jego kariery, o tym, jak został głową kościoła, o jego posłudze papieskiej w okresie II wojny światowej, ale także o watykańskiej siatce szpiegowskiej i jej kształtowaniu się od podstaw, o pomocy w próbie przeprowadzenia zamachu na Hitlera, o szpiegach ukrywających się w kryptach kościelnych i o wielu innych sprawach.

Książka podzielona jest na 26 krótkich rozdziałów. Dzięki ich kilkustronicowej objętości i sposobowi pisania autora, czyta się je błyskawicznie.

Historyk otworzył przed nami drzwi do Watykanu i ukazał zadziwiające wydarzenia jakie były udziałem pontyfikatu Piusa XII i jak papiestwo radziło sobie z najokrutniejszym wydarzeniem XX wieku, jak podchodziło do tego nie tylko w sferze sacrum, ale także jak działało, co robiło, jakie były tego efekty.

Książka jest bardzo ciekawie napisana, czyta się ją dobrze. Jednak jeżeli oczekujecie typowej pracy historycznej, to rozczarujecie się. Kościół szpiegów jest bowiem bardziej podobny do porywającej książki historyczno-szpiegowskiej, do beletrystyki spod znaku krzyża i szpady niż do pracy historyka, mimo, iż Riebling swoje informacje popiera bogatym materiałem źródłowym, który na każdym czytelniku zrobi ogromne wrażenie. Powodem tego jest z pewnością styl pisarski Rieblinga, ale nie tylko. Moim zdaniem autor powinien trochę odwrócić proporcje i mniej uwagi poświęcić przygotowywanemu zamachowi na Hitlera, a więcej kwestiom historycznym dot. innych spraw.

Z jednej strony to wada dla tych, którzy liczą na stricte naukową prace historyczną. Z drugiej strony, dla tych, którzy takowymi pracami po prostu się nudzą, wolą historię w lżejszym wydaniu, to zdecydowana zaleta.

Zachęcam do czytania Kościoła szpiegów. Bez wątpienia książka warta jest tego, żeby poświecić jej uwagę i zagłębić w lekturę na kilka wieczorów, tym bardziej, iż pomijając sensacyjny styl autora, Riebling fachowo podszedł do całej sprawy, wiedział o czym pisze i wysnuł kilka ciekawych teorii oraz obalił kilka pokutujących od dawna mitów.