Koniec świata. Departament prawdy. Tom 1

Mając na uwadze fakt, że autorem “Departamentu prawdy” jest James Tynion IV - ten sam, który stworzył “Coś zabija dzieciaki”, czyli jedną z moich ulubionych komiksowych serii - po dwóch pierwszych tomach jego nowej serii spodziewałam się kolejnej znakomitej lektury.

Niestety czuję się nieco rozczarowana, bo “Departament prawdy” nie trafił w mój gust i to z wielu względów.

Pierwsza w oczy rzuciła mi się kreska, która jest dość surowa, niewyraźna i mało czytelna. Do niektórych kadrów bardzo pasuje, wywołując nieco psychodeliczny klimat. Do większości jednak nie za bardzo, powodując, że trudno było mi się wczuć w tę historię i zrozumieć niektóre kadry.

Drugą kwestią jest oczywiście fabuła. Sam pomysł bardzo mi się podoba. Społeczeństwo kontrolowane przez tajemniczą organizację, która sprawuje władzę nad tym, w co ludzie mają wierzyć - nawet jeśli są to sprzeczne z biegiem historii teorie spiskowe - a w co nie? Brzmi fajnie, przyznajcie! Niestety nie spodziewałam się, że w tych komiksach będzie aż tyle polityki, że bez magistra z wiedzy o historii i polityce USA ani rusz! Oczywiście żartuję, ale w moim kręgu zainteresowań ten temat totalnie nie leży - orientuję się w podstawowych faktach, ale szczegółów nie znam. W związku z tym czułam się zagubiona czytając o różnych teoriach spiskowych związanych z obejmowaniem władzy przez poszczególnych prezydentów itp.

Sam pomysł na fabułę - manipulowanie społeczeństwem przez dwie zupełnie różne organizacje i świat, w którym im więcej ludzi w coś wierzy, tym bardziej prawdziwe się to staje - jest naprawdę dobry. Niestety zawiodło mnie wykonanie. Dwa tomy za mną, ale nie jestem pewna, czy sięgnę po kolejne.

WSZYSTKO JEST PRAWDĄ

Teorie spiskowe to część amerykańskie kultury – tej popularnej także też. Owszem, cały świat nimi żyje, ale nie oszukujmy się, gdzie jest największa wiara w podobne rzeczy? I gdzie podobnych teorii jest najwięcej? Właśnie. Nic więc dziwnego, że to również tam powstaje najwięcej dzieł opartych na tych motywach, a „Departament prawdy” to kolejne z nich. I całkiem udane, mimo iż za scenariusz odpowiada James Tynion IV, którego pracami trudno jest się zachwycić.

Cole Turner to specjalista od teorii spiskowych, który długimi latami poznawał je wszystkie. Rzecz w tym, że nie ma jeszcze pojęcia, co takiego kryje się za tym wszystkim. Co zatem będzie, kiedy każda, nawet najbardziej wymyślna z teorii okaże się prawdą? Kto i dlaczego ukrywa fakty przed nimi? W co owe fakty się łączą? I czym jest Departament Prawdy? Turner może nie być gotów na to, z czym przyjdzie mu się zmierzyć…

Najsłynniejszym i najlepszym dziełem w temacie teorii spiskowych było, jest i będzie „Z archiwum X”. Zrodzone z policzka wymierzonego autorowi przez rzeczywistość w postaci afery Watergate, stało się nie tylko satyrą na amerykańską rzeczywistość i rządowe działania, ale też i zwierciadłem, gdzie przejrzeć mogły się wszelkie horrorowe i thrillerowe motywy, z parodystycznymi włącznie. Nic więc dziwnego, że dzieło to do dziś pozostaje niedoścignione, a w sferze horroru ujętego w ramy serialu telewizyjnego jedynie „Mistrzowie horroru” i „American Horror Story” zdołały w późniejszych latach zbliżyć się do „Archiwum|”. A czy nowa seria Tyniona IV zbliża się do tej kultowej – często adaptowanej na komiksowy grunt przecież – opowieści?

Nie. Nie jest to też historia na miarę wspominanej przy niej serii „Black Monday Murders”, chociaż akurat do niej jest jej już dużo bliżej. A jednak lektura dostarczyła mi więcej przyjemności niż „Coś zabija dzieciaki”. Nie wiem czy za sprawą fabuły, ale graficznie na pewno. Bo ilustracje w tym albumie, przypominające połączenie prac Billa Sienkiewicza, Bena Templesmitha i Aadiego, Salmana są znakomite, z miejsca wpadają w oko, mają swój klimat i sporo realizmu. Ogląda się je przyjemnie, a co więcej to one stanowią główną siłę całości, przydając jej jakości i nadrabiając wszelkie niedociągnięcia scenariuszowe.

Ale i fabuła nie jest zła. To typowa robota, gdzie thriller i sensacja łączą się z political fiction. Rozrywka jest lekka i przyjemna, oparta na nośnym i całkiem udanym pomyśle. I całkiem nieźle wykonana. Owszem, przydałoby się więcej ciężaru i zaangażowania, więcej ponadczasowości i głębi, ale tak czy inaczej dostajemy całkiem ciekawy projekt, który dobrze się czyta i śmiało sięgnąć może po niego każdy miłośnik klimatów teorii spiskowych i thrillerowych motywów. Bo to całkiem niezłe zastępstwo dla nieobecnego od lat „Archiwum X”, które w ostatnich sezonach niestety nie oferowało już tego, na co wszyscy czekali. I na pewno jedna z ciekawszych serii Tyniona.

Głównym bohaterem albumu jest Cole Turner, agent FBI zajmujący się na co dzień tropieniem w Sieci ekstremizmu i badaniem pojawiających się nowych teorii spiskowych. Jedno z prowadzonych przez niego śledztw prowadzi go na ekskluzywną imprezę, na której poznaje prominentnych członków Towarzystwa Płaskiej Ziemi. Zanim Tuner będzie miał okazję przeanalizować wszystko to co zobaczył i jego umysł na dobre pogrąży się w chaosie, zostaje uratowany przez elitarny zespół tytułowego Departamentu Prawdy. Tajnej organizacji kierowanej przez samego Lee Harveya Oswalda, której misją jest zapobieganie rozprzestrzeniania się teorii spiskowych i uświadamianie ludzi na temat prawdziwej rzeczywistości.

Zarys fabularny komiksu brzmi dość specyficznie i niekoniecznie interesująco dla bardziej wymagającego czytelnika. Wierzchnia warstwa dzieła potrafi być jednak mocno myląca. Zagłębiając się w kolejnych rozdziałach komiksu, szybko idzie się przekonać o tym, że scenariusz Tyniona IV jest zdecydowanie czymś więcej niż tylko rozrywkowym sposobem ukazania najróżniejszych teorii spiskowych. Album łączy w sobie wątki paranormalne (rodem z kultowego Archiwum X), elementy political fiction, dramatu, mrocznego thrillera i horroru. Całość dopełnia naprawdę mocna akcja (zdecydowanie przeznaczona dla dorosłego czytelnika), w której nie brakuje krwi, przerażenia, przemocy i narkotyków.

Autor w naprawdę ciekawy sposób kreśli wciągającą narrację, która obnaża nie tylko głupotę niektórych zaprezentowanych „teorii”, ale również ich wielki negatywny wpływ na umysł zwykłego człowieka. Nie boi się ON tutaj sięgnąć po wyraziste przykłady, w których paliwem dla „teorii” staje się cierpienie innych (np. matki, która straciła syna). Departament prawdy stara się również w bardziej socjologiczny sposób wyjaśnić potrzebę wiary ludzi w kształtujące się „teorie” (nawet jeśli są one kompletnie irracjonalne). Treść taka zdecydowanie nie jest łatwa w odbiorze, ponadto często fabuła staje się dość mocno zawiła. Jest to jednak celowe działanie autora, mające na celu wymuszenie na czytelniku, aby sam analizował zaprezentowane fakty i samemu wyciągał pewne wnioski.

Nietuzinkową i mocno niepokojącą atmosferę scenariusza potęgują ponadto rysunki Martina Simmondsa. Artysta w swoich pracach wykorzystuje dużą ilość akwareli, co przekłada się na pewną umowność niektórych detali. Jego sztuka próbuje uchwycić estetykę i klimat opowieści, tak aby jeszcze mocniej wpływała ona na odbiorcę dzieła i zdecydowanie mu się to udaje. Z kolejnych kadrów wylewają się nie tylko różnorakie emocje, ale również spora symbolika mająca znaczenie dla scenariusza.