Komando Śmierci

Rzadko sięgam po książki historyczne. A już takie związane z II wojną światową przez długi czas były kompletnie przeze mnie pomijane. Jak się jednak okazuje warto czasem zmienić swoje czytelnicze przyzwyczajenia, wszak książka „Komando śmierci”, której autorem jest dziennikarz Tomasz Bonek, nawet takim ignorantom jak ja, pozwala uporządkować w głowie pewne, znane jeszcze ze szkoły zagadnienia, a przy tym rzuca nowe światło na kwestie, które dotąd pozostawały nierozwiązanymi zagadkami.

Klasztorne krypty w podwrocławskim Lubiążu przez pewien czas elektryzowały badaczy ze względu na ich makabryczną zawartość. Na początku lat 80. XX wieku odkryto tam tysiące bezładnie porozrzucanych kości, które natychmiast zaczęły budzić skojarzenia z wojenną historią tego terenu. Tomasz Bonek w swoim reporterskim śledztwie skrupulatnie, krok po kroku analizuje wojenne dzieje lubiąskiego klasztoru, przypomina jego bogatą historię i próbuje odpowiedzieć na pytania, co działo się pod koniec wojny w tym owianym tajemnicą miejscu.

Reportaż historyczny to ogromne wyzwanie. Bonek poradził sobie z nim znakomicie. Nie tylko dotarł do wielu zagranicznych źródeł, które mogły przyczynić się do rozwiązania zagadki krypt podwrocławskiego klasztoru, ale zaprezentował też świadectwa osób, których los rzucił do Gross-Rosen lub okolicznych obozów. Są tu historie „zwykłych” więźniów, niemieckich wojskowych, zdrajców, naukowców, a przede wszystkim znakomicie nakreślona sytuacja społeczno-gospodarcza zarówno na przedwojennych, jak i ogarniętych wojną terenach Rzeszy oraz w jej bliskim sąsiedztwie.

Precyzyjność hitlerowskiej zbrodniczej machiny powala. Podobnie zresztą jak świadomość, że chora idea przyświecająca największemu zbrodniarzowi w dziejach była tak ochoczo wyznawana przez miliony ludzi. Autor „Komanda śmierci” nie ocenia, nie wartościuje, przedstawia wyłącznie fakty. I chyba to jest najbardziej przerażające. Nie wolno nam zapominać o tym, co działo się na ziemiach polskich okupowanych przez nazistów. Ale zamiast na fali rosnącej popularności sięgać po wyrastające jak grzyby po deszczu wyssane z palca opowieści, gdzie wojna jest tylko pretekstem do przedstawienia miłosnych historii, warto sięgnąć po reportaż, który odwołuje się do źródeł i mówi o tym, jak było naprawdę.