Jane Austen w domu

Niewielu klasycznych pisarzy znajduje się na liście moich ulubionych twórców, tym bardziej zaszczytne miejsce zajmuje na niej nie kto inny jak Jane Austen. Do tej pory dysponowałam jednak nieco okrojoną wiedzą na temat jej prywatnego życia i miałam szczerą nadzieję, że biografia napisana przez historyczkę Lucy Worsley znacznie przybliży mi sylwetkę lubianej autorki. Czy tak się stało? Zastanówmy się.

Lucy podzieliła "Jane Austen w domu" na cztery części zakończone epilogiem. Niewątpliwie jest to rzetelna praca, gdy spojrzymy na mnogość przypisów. Ba, już sam indeks użytych nazwisk przyprawia o niezły zawrót głowy i czasami w trakcie lektury łatwo się pogubić w tym, kto jest członkiem rodziny, a kto jedynie znajomym - zwłaszcza, że część nazwisk w przedziwny sposób się dubluje niezależnie od statusu pokrewieństwa lub jego braku. Jednak niemożliwym wydaje się nakreślenie portretu Jane bez opisu relacji łączących ją z liczną rodziną, przyjaciółmi czy przelotnymi obiektami miłości. Ona, która tak ukochała tworzenie w samotności, rzadko miewała w ciągu całego swojego życia okazję, by przebywać w domu sama.

Jak widzieli Jane jej najbliżsi? Otóż, obraz jest mocno podzielony już przy opisywaniu wyglądu. Jest zgodność co do tego, że była jak na tamte czasy wysoką, prosto się trzymającą kobietą o czekoladowych oczach oraz ciemnych, niemal czarnych włosach. Jedna z jej bratanic twierdziła, że rozpuszczone pukle ciotki sięgały kolan. Co do twarzy, to nie była pociągła, ale jedni opisywali jej policzki jako pełne, zaś inni wspominali o wystających kościach policzkowych. A charakter? Z całą pewnością była osobą błyskotliwą, ale introwertyczną i o ile w latach młodości nie unikała bali, o tyle w późniejszym okresie życia przyjęcia męczyły ją. Choć miała dobre relacje ze swoimi dorastającymi bratanicami nigdy nie chciała mieć swoich dzieci. Być może dlatego, że dwie z jej bratowych umarły zaraz po porodzie. Dowiadujemy się też, że Jane przez całe życie nie miała najlepszych relacji z matki, co być może wynikało z pewnych podobieństw usposobienia. Najbliższą jej osobą pozostaje więc starsza siostra Cassandra.

Najszczęśliwszym okresem w życiorysie Jane zdaje się ten spędzony na plebanii w Steventon. W końcu spędziła tam całe dwadzieścia pięć lat życia. Okres po wyprowadzce rozpocznie tułaczkę po różnych miejskich mieszkaniach - każde kolejne o coraz gorszym standardzie - aż w końcu, po śmierci pastora Austena, Jane wraz z matką oraz Cassandrą zostały na łasce i utrzymaniu starszych braci. Dla Jane o niezależnym duchu musiał to być dotkliwy cios, jednak nie zdecydowała się na wyjście z sytuacji jakim byłoby korzystne małżeństwo.

No właśnie, a co wiemy o adoratorach Jane? Lucy wymienia ich kilku i to przeważnie z nazwiska, ale żaden z nich nie okazał się wystarczająco poważnym kandydatem, by podbić na stałe serce Jane. Najbardziej znanym absztyfikantem jest Tom Lefroy, jednak o ile postać odegrana przez Jamesa McAvoya w filmie "Becoming Jane" jawi się nam jako namiętny i nieco ironiczny kochanek, o tyle prawdziwy Tom LeFroy był nieśmiałym i mocno konserwatywnym, a w rezultacie nudnym młodzieńcem... To chyba największe rozczarowanie jakiego doświadczyłam podczas czytania "Jane Austen w domu". Bardzo chciałabym wierzyć, że Jane przeżyła miłość na jaką zasługiwała.

Krótkie życie Jane obfitowało w liczne przeprowadzki oraz problemy przy wydawaniu powieści, które nie przyniosły jej adekwatnych do ich wartości zysków. Przykro pomyśleć, że autorka ukochana przez tyle kobiet na świecie przez dłuższy czas zmagała się z nie do końca zdiagnozowaną chorobą i że odchodziła z tego świata w obcym łóżku w wynajętym pokoju, mając za towarzyszki jedynie Cassandrę oraz Mary. Po jej śmierci liczna rodzina zainteresowała się prawami do pozostałych, nieukończonych powieści, a także starała się przyciąć i wygładzić wizerunek Jane na swoją modłę.

"Jane Austen w domu" to wyczerpująca biografia, acz momentami nużąca mnogością szczegółów o życiu w georgiańskiej Anglii czy też przytłaczająca ilością przywołanych nazwisk. Nie sposób jednak odmówić Lucy Worsley solidności wykonania pracy oraz godnej podziwu sympatii dla Jane Austen.