Historia Edith. Poruszające wspomnienia dziewczyny

Dzisiaj chciałabym Was zapytać czy czytacie literaturę wojenną, obozową? Wiem, że już kiedyś o tym mówiłam, ale może poznaliście jakieś nowe tytuły godne polecenia? Jestem otwarta na wszystkie propozycje 🙂

Ostatnio miałam okazję poznać historię Edith van Hessen. To zupełnie inne spojrzenie na tamten czas. Kiedy zaczęła się wojna Edith była uczennicą gimnazjum. Z dnia na dzień wszystko zaczęło się komplikować. Musiała opuścić swój dom, zamieszkała u protestanckiej rodziny, zmieniła nazwisko, ukrywała swoje pochodzenie, udawała nie-Żydówke…dzięki temu udało jej się przetrwać.

NIe ma tu opisów obozowej, okrutnej codzienności, są wspomnienia nastolatki, kobiety, która równie mocno wszystko przeżywała. Bo niby otaczali ją ludzie, w których miała wsparcie, ale tak naprawdę była bardzo samotna. Tęskniła za poprzednim życiem wśród swojej prawdziwej rodziny, za wolnością. Za rozmowami z matką, za celebrowaniem wspólnych dni. To była bardzo wrażliwa dusza. W jej rodzinnym domu wybrzmiewała muzyka poważna, koncerty Czajkowskiego, Beethovena… Edith obcowała ze sztuką, z kulturą… nawet miała akordeon ❤ (nie ukrywam, że trochę przypominała mi mnie, kiedy byłam mała dziewczynką, ja na szczęście nie doświadczyłam okrucieństwa wojny...)

Książka bazuje na fragmentach dziennika dziewczyny, bardzo osobistego i ukazującego jej emocje. W pewnym momencie musiała zrezygnować z jego prowadzenia, ponieważ stało się to niebezpieczne, przecież ktoś mógł go znaleźć i odkryć całą prawdę. Znajdziecie tu również listy, które potajemnie przynosił posłaniec, listy od rodziców…

To bardzo osobista historia, która z pewnością zmusza do refleksji i pokazuje codzienność tamtego czasu w Holandii. Przyznaję, że do tej pory koncentrowałam się na opowieściach, które działy się w naszym kraju, tym bardziej cieszę się, że mogła spojrzeć na to z innej perspektywy.

To historia o wielkiej odwadze, smutku, tęsknocie i miłości.

Historia Edith to pewnego rodzaju pamiętnik opierający się na zapiskach Edith Velmans z nastoletnich lat jej życia. Poniekąd to jej autobiografia.

Słyszałam stwierdzenia, że jeśli czytelnikowi przypadła do gustu książka pod tytułem Tatuażysta z Auschwitz, to ta pozycja również na nas w jakiś sposób wpłynie. Niestety powieści Morris nie przeczytałam, mimo że od dłuższego czasu mam w planach po nią sięgnąć. Tym sposobem wybrałam Historię Edith. Od kilku lat bardziej interesuję się II Wojną Światową. Niemniej jednak do tej pory tylko czytałam o aspekcie historycznym: to, co mówili historycy i tę całą otoczkę. Nigdy nie trafiłam na życiorys, wywiad z osobą, która przeżyła to piekło. Ta biografia naprawdę zachwyciła mnie swoim oddziaływaniem na czytelnika. Nie jestem typem osoby, która przeżywa literaturę albo płacze, oglądając filmy. Przy lekturze tej książki łzy niejednokrotnie zbierały się w moich oczach. Równocześnie Historia Edith zachęciła mnie do zajęcia się tematem od strony indywidualnej i poszukania innych dzienników, takich jak ten Anny Frank. Mimo mojego osobistego uporu i chęci przeczytania tej pozycji jak najszybciej, nie byłam w stanie. Kilkukrotnie musiałam przerwać śledzenie losów bohaterki i odłożyć książkę, bo po prostu kontynuacja nie była możliwa. Nie oszukujmy się, porusza ona ciężką i dość poważną tematykę, dlatego uważam, że nie jest przeznaczona dla każdego. Edith jako jedna z nielicznych przeżyła czasy reżimu i holokaustu, a później opisała te wydarzenia w swoich dziennikach. Dzięki temu dzisiaj możemy o nich czytać i poznać sytuacje, o których nikt inny nam nie powie.

Warto wspomnieć o tym, że w publikacji możemy ujrzeć zdjęcia z prywatnych zbiorów.

Cała recenzja na: [Adres usunięty]

Okładka ukazuje główną bohaterkę z dumnie uniesioną głową. Nie oznacza to jednak, że jest zadufana w sobie i pyszałkowata. Jest dumna ze swojego pochodzenia i szczęśliwa, bo urodziła się wolnym kraju. Dziewczyna stoi za drutem kolczastym, jednak nigdy nie trafiła do obozu zagłady. W książce, pamiętniku, są ukazane jej młodzieńcze lata. Powinien to być czas beztroski i radości. Czas nauki, zabawy i pierwszej miłości. Niestety, to wszystko zostało jej zabrane w chwili, gdy Hitler wypowiedział światu wojnę.

W czasie II wojny światowej w Holandii ukrywało się 24 000 Żydów. Spośród nich 8 000 zostało wydanych.

Edith Velmans urodziła się w 1925 roku. Była uczennicą znanego gimnazjum. W wolnym czasie spotykała się z przyjaciółmi. Lubiła kajakarstwo oraz jazdę na rowerze. W otrzymanym zeszycie gromadziła wycinki z gazet oraz prowadziła pamiętniki, dzięki którym po latach powstała ta książka. Została nagrodzona w kategorii "Non fiction" oraz "Biografia". Wspomnienia przetłumaczono na kilkanaście języków.

Zachęcam do zapoznania się z tą przejmującą historią.

Książka pt. "Historia Edith" to autentyczne świadectwo. Nie brakuje w nim wstrząsających opisów, ale też ukazuje siłę i hart ducha jakimi cechowała się bohaterka. Była jedną z ocalałych i dzięki jej zapiskom poznajemy przejmujące losy wielu zgładzonych w czasie wojny Żydów.

Autorka opowiada jak stopniowo zabierano Żydom wszystkie możliwe przywileje. Nie wolno było chodzić na plażę, do kina i do teatru. Zabroniona była podróż tramwajem i jazda na rowerze. Wprowadzno godzinę policyjną, na zakupy przeznaczone były tylko dwie godziny w ciągu dnia. Każde ubranie musiało być oznaczone żółtą gwiazdą z napisem JUDE.

Aby przeżyć i uniknąć zsyłki dużo osób podejmowało próbę ucieczki lub szukało schronienia w dalszych częściach kraju. Tak też było z Edith. Jej rodzice podjęli decyzję o odesłaniu dziewczyny do protestanckiej rodziny. Tam otrzymała nową tożsamość i udawała, że nie jest Żydówką.

Oprócz smutnych momentów, w książce znalazło się miejsce na mile wspomnienia. Autorka opowiada o bliskich relacjach rodzinnych, z szacunkiem wspomina swoich wybawców. Bardzo dużą rolę odegrała wiara i nadzieją w wyzwolenie. To dzięki nim udało się Edith przetrwać czas rozłąki. Bo choć miała bezpieczne schronienie i nie chodziła głodna, to tęsknota i obawa o życie bliskich towarzyszyła jej każdego dnia.

Brak wiadomości, o tym gdzie znajduje się brat, jak czuje schorowany tata, musiały wywoływać koszmarne myśli.

Historię czytałam z ogromnym przejęciem i wzruszeniem. Były momenty, że łzy cisnęły mi się do oczu. Bardzo smutne i przygnębiające były listy pisane przez matkę do nastoletniej Edith. Kobieta nie mogła bezpośrednio zwracać się do córki. Często używała skrótu lub tylko pierwszej litery imienia. Każdy list przepełniony był troską i słowami pokrzepienia.

"A Ty, moja kochana? Masz jeszcze odwagę? Możesz wziąć przykład ze swojej matki? Można żyć bez przyjemności, ale nie można żyć bez nadziei."

Czytałam sporo literatury wojennej i obozowej. Na okładce tej książki jest informacja:

"Dla czytelników, których poruszył dziennik Anne Frank oraz Tatuażysta z Auschwitz".

W czytanych przeze mnie powieściach dużo uwagi poświęcano obozom, w których ginęli ludzie podczas wykańczającej pracy lub w komorach gazowych.

Jednak wojna to nie tylko obozy koncentracyjne i walka na froncie. To też historia wielu ukrywających się Żydów. I to o nich jest ta książka. Szczególnie polecam ją młodym czytelnikom. Myślę, że doskonale sprawdziłaby się jako lektura szkolna. Opisana historia skłania do refleksji i ukazuje autentyczne wydarzenia z czasów II wojny światowej.

W książce znajdują się fotografie ukazujące bliskich Edith Velmans. Wielu z nich nie doczekało końca wojny.

Nie ma chyba osoby, która choćby nie kojarzy osoby Anne Frank i jej dziennika. Ta żydowska dziewczyna, zmarła w obozie koncentracyjnym po ponad dwuletnim ukrywaniu się w Amsterdamie przez nazistami. Część osób czytała zapewne nawet dziennik, a wstrząsające zapiski należą do tych, które zapadają w pamięć na całe życie. Notatki, dzienniki – to wszystko było niekiedy jedyną możliwą formą radzenia sobie z traumą, ze strachem o swoje życie, ale też utrwalenia tego, co się dzieje, dla potomności. Trudno bowiem wytłumaczyć, jak mogło się zamknięte przez całe miesiące dziecko, drżące każdego dnia przy najmniejszym ruchu czy szeleście, niejednokrotnie niemal umierające z głodu. Taka sytuacja dotyczyła milionów Żydów, których eksterminacja stała się priorytetem dla Hitlera i jego wyznawców.

Dla tych, którzy znają historię Anne Frank, a także dla tych, którzy nie mieli możliwości zapoznać się z jej dziennikiem, adresowana jest książka o podobnej tematyce, choć zakończenie tej historii było tym razem inne. Autorce, Edith Velmans udało się przetrwać wojnę pod fałszywym nazwiskiem, choć i ona doznała bolesnej straty swoich bliskich. Książka „Historia Edith”, to uzupełnione przemyśleniami i komentarzami fragmenty pamiętników pisanych przez nastoletnią Edith, opatrzone zdjęciami jej rodziny. Opublikowana nakładem Wydawnictwa Replika opowieść to pełne dramatyzmu, ale też radosnej codzienności wspomnienia dojrzewającej dziewczynki, której mentalność, ale i pole uwagi zmieniają się nie tylko wraz z upływem miesięcy, ale też pod wpływem wojny i politycznych uwarunkowań.

Kiedy Hitler zaatakował Holandię, Edith van Hessen była nie tylko dziewczynką pochodzącą z dobrej rodziny, która nie musiała się martwić o pieniądze, uczęszczającą do prestiżowej, prywatnej strony, holenderskiego Liceum, ale również nieco rozpieszczoną najmłodszą córką, skoncentrowaną na sobie i swoich emocjach. Zresztą to właśnie niejednokrotnie zarzucali jej rodzice, nawet po rozpoczęciu wojny, kiedy racjonalizowała sobie wszystkie tragedie spotykające jej współwyznawców. Jednak największą jej wadą – oczywiście w oczach Hitlera było to, że urodziła się Żydówką. I choć Żydzi w Holandii długo łudzili się, że w tym kraju są bezpieczni i zwlekali z ucieczką (zresztą podobnie jak rodzice Edith, nie chcąc opuszczać jej babki), to jednak także tu dosięgły ich represje.

Stopniowe ograniczenia wolności, choć uciążliwe, początkowo nie zmieniły zbytnio codzienności dziewczynki. Najmocniej odczuła chyba konieczność opuszczenia szkolnych murów oraz zachowanie wobec niej obcych osób. Całe szczęście miała wokół siebie grupę przyjaciół, którzy łagodzili traumę związaną z ograniczeniami, a także przeżywała pierwsze miłości i to na nich głównie była skoncentrowana. Jednemu z tych chłopców, zawdzięcza zresztą ocalenie. Kiedy w 1941 roku zaczęła chodzić z Adriem, zakazy dotyczące Żydów mocno już dawały się we znaki. To jego rodzina odegrała kluczową rolę w jej przeżyciu, bowiem to u ich znajomych, w miejscowości Breda, niemal pod nosem oddziałów niemieckich, bohaterka znalazła schronienie. Przeżyła wojnę posługując się fałszywą tożsamością, jako Nettie, zaś rodzina, która ją przyjęła, stała się jej tak bliska, jakby połączyły ich więzy krwi.

Książkę Velmans pochłaniamy jednym tchem, mimo iż początkowe wpisy w pamiętniku pokazują infantylność i beztroskę dziewczynki, to komentarze dorosłej już aktorki łagodzą ten odbiór, a jednocześnie pozwalają dostrzec to, jak gwałtownie musiała ona dorosnąć. Po zakończeniu książki pozostajemy ze smutną refleksją na temat zła, które siedzi w człowieku, ale i dobra, które sytuacje narażenia życia niekiedy uruchamiają.

"Historia Edith" to najlepsza biografia jaką mogłam przeczytać. Jeszcze dobitniej przedstawia minione czasy. Czasy II wojny światowej, niewyobrażalnego reżimu i holokaustu. Choć jest to powieść bardzo trudna, ciężka, smutna, sprawiająca, że łzy same płyną po policzkach to znajdziemy w niej miłe wspomnienia z życia Edith, miłość, nadzieję i ogromną odwagę. Jako jedna z niewielu przeżyła dzięki czemu po latach, na podstawie swoich wspomnień i dzienników jakie prowadziła w okupowanej Holandii mogła napisać książkę, która choć jest wspomnieniem ogromnej ilości okrucieństw, to wspomina wiele osób, które bohatersko walczył o swoje rodziny i ojczyznę.

Jeśli jesteś osobą, która interesuje się czasami drugiej wojny światowej to jest to dla ciebie obowiązkowa lektura.

Zdecydowanie polecam.