Postać Edwarda Gierka i dekada jego rządów wzbudzają wciąż żywe zainteresowanie wśród Polaków. W wielu popularnych publikacjach powielane są jednak liczne mity i stereotypy na ten temat. Chociaż o latach 70. napisano już wiele, to cała kariera Gierka nie doczekała się nadal naukowego opracowania. Szczególnie niewiele wiemy o pierwszych 57 latach jego życia i o długiej drodze do objęcia stanowiska I sekretarza KC PZPR w grudniu 1970 r. Książka Mirosława Szumiły przybliża młodzieńcze lata Gierka spędzone na emigracji we Francji i Belgii oraz kolejne etapy kariery politycznej w kraju. Ukazuje jego ukrywane związki z Moskwą, intrygi w elicie władzy i kulisy spisku mającego na celu obalenie Gomułki.
Autor sięga po nieznane dotąd dokumenty, zwłaszcza z archiwów rosyjskich. Na ich podstawie szuka odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące przyczyn awansów Gierka w aparacie władzy: na ile decydowały o tym jego cechy charakteru, zdolności i zasługi, a na ile znajomości i protekcje lub też przypadek? Czy był on ideowym komunistą czy zwykłym karierowiczem?
Mirosław Szumiło
O autorze
Mirosław Szumiło (ur. 1975) – historyk, doktor habilitowany, profesor w Katedrze Historii Społecznej i Edukacji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, pracownik Biura Badań Historycznych IPN. Od 2016 r. redaktor naczelny czasopisma naukowego „Pamięć i Sprawiedliwość”. W okresie od 30 sierpnia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. dyrektor Biura Badań Historycznych IPN. Swoje zainteresowania badawcze koncentruje wokół systemu rządów komunistycznych w Polsce oraz stosunków polsko-ukraińskich i polsko-słowackich. Autor ponad stu publikacji naukowych, w tym pięciu monografii. Za książkę:Roman Zambrowski 1909–1977. Studium z dziejów elity komunistycznej w Polsce(Warszawa 2014), otrzymał Nagrodę Klio II stopnia w kategorii monografii naukowych oraz Nagrodę im. Jerzego Giedroycia. Książka:Tajni księża. Historia nielegalnego pobytu słowackich werbistów w Polsce w latach 1957-1964(Warszawa 2022) została wyróżniona w ramach Nagrody im. Wacława Felczaka i Henryka Wereszyckiego.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii biografie i autobiografie
Czy ta biografia skupia się głównie na dekadzie lat 70. i rządach Gierka?
Książka koncentruje się przede wszystkim na mało znanych etapach życia Edwarda Gierka przed objęciem przez niego funkcji I sekretarza KC PZPR. Autor szczegółowo analizuje pierwsze 57 lat życia polityka, w tym jego młodość na emigracji zarobkowej we Francji i Belgii. Publikacja wyjaśnia mechanizmy awansu w strukturach partyjnych oraz kulisy dojścia do władzy w grudniu 1970 roku. Jest to rzetelne studium drogi na szczyt, a nie kronika samej dekady gierkowskiej.
Jakie nowe fakty wnosi ta publikacja do dotychczasowej wiedzy o Gierku?
Publikacja opiera się na niepublikowanych wcześniej dokumentach, w tym na cennych materiałach z archiwów rosyjskich. Dzięki tym źródłom Mirosław Szumiło odsłania nieznane dotąd powiązania Gierka z Moskwą oraz wewnętrzne intrygi w elicie władzy PZPR. Czytelnik zyskuje wgląd w faktyczne przyczyny obalenia Władysława Gomułki i rolę, jaką odegrał w tym procesie przyszły lider partii. To opracowanie naukowe, które weryfikuje wiele narosłych przez lata mitów i stereotypów o tamtym okresie.
Czego konkretnie dowiem się o młodości polityka z książki "Gierek. Droga do władzy"?
Książka "Gierek. Droga do władzy" rzuca nowe światło na formowanie się poglądów Edwarda Gierka podczas jego pobytu w Europie Zachodniej. Autor analizuje jego działalność w strukturach komunistycznych we Francji i Belgii, co pozwala zrozumieć fundamenty jego późniejszej kariery. Tekst precyzyjnie opisuje powrót do Polski i pierwsze szczeble kariery w aparacie partyjnym na Śląsku. Pozwala to ocenić, na ile jego sukcesy były wynikiem zdolności, a na ile splotu sprzyjających okoliczności.
Czy książka jest napisana językiem przystępnym dla czytelnika niebędącego historykiem?
Mimo naukowego charakteru i bogatej bazy źródłowej, biografia jest napisana w sposób zrozumiały dla każdego pasjonata historii najnowszej. Mirosław Szumiło, jako doświadczony badacz elit komunistycznych, łączy rzetelność akademicką z wciągającą narracją o mechanizmach sprawowania władzy. Wywody są logiczne i poparte dowodami, co sprawia, że lektura jest angażująca dla osób szukających prawdy historycznej. Publikacja unika zbędnego żargonu, skupiając się na faktach i analizie konkretnych postaw bohatera.
Dla kogo ta biografia może okazać się zbyt szczegółowa lub nieodpowiednia?
Ta pozycja nie jest polecana osobom poszukującym lekkiej, fabularyzowanej opowieści o życiu prywatnym Edwarda Gierka. Jest to rzetelna monografia naukowa, która kładzie nacisk na analizę polityczną, archiwa i mechanizmy partyjne, a nie na anegdoty obyczajowe. Czytelnicy oczekujący wyłącznie opisu sukcesów gospodarczych lat 70. mogą czuć niedosyt, gdyż główny nacisk położono na okres wcześniejszy. Książka wymaga od odbiorcy skupienia i zainteresowania kulisami funkcjonowania systemu komunistycznego w Polsce.
