Garderoba

Z jednej strony szata nie czyni człowieka ale z drugiej tak. Główna bohaterka czasem mi się zatraca, czasem odnajduje, a ja chyba razem z nią. Bardzo mnie to skłoniło do autorefleksji i do poszukania głębi siebie, i tego, kim dla mnie jest mój partner. Ciekawa i nie typowa lektura, w której musimy się nauczyć nie oceniać postaci, aby ją zrozumieć i wysłuchać tego, co ma nam

do powiedzenia. Podejrzewam, że lektura nie dla każdego, bo pragmatyk nie będzie potrafił przebić się przez warstwy tej "Garderoby". Bardzo mnie też ciekawi opinia i reakcja mężczyzn

na tę powieść. Jest to jedna z tych książek, które wymagają dystansu, aby przyjrzeć się z bliska.

Jagna Ambroziak "Garderoba",

Przyznam, że zaskoczyło mnie Wydawnictwo Agora przesyłką, bo wydawało mi się, że ta historia absolutnie nie będzie moją bajką. Tym bardziej, że okładka mogła zapowiadać lekturę, której bliżej jest do erotyku ("Garderoba" nim nie jest). Zwyciężyła jednak ciekawość, poparta krótkim, pięknie napisanym komentarzem autorki z wewnętrznej strony okładki. To książka, na ocenienie której duży wpływ mogą mieć osobiste doświadczenia, traumy z dzieciństwa bądź młodości, konsekwencją których jest nasze późniejsze życie, dokonywane wybory, umiejętność znalezienia sobie miejsca w świecie innych ludzi, nawiązywania i pielęgnowania relacji międzyludzkich, związki. To powoduje, że może uplasować się na dwóch przeciwległych biegunach, stając się niezwykle bliską albo wręcz niezrozumiałą. Tych różnorodnych obliczy może mieć dużo więcej.

Urodzona w Tel Awiwie i studiująca sztukę w Paryżu Jael, czując się gorszą kopią swoich, nienawidzących się z resztą rodziców, cały czas, od zawsze z resztą ucieka od kogoś bądź czegoś. Zamknięta w swoim wyimaginowanym, kreowanym na perfekcyjny, świecie, znajduje ukojenie w modzie. Ta pozwala na wchodzenie w nowe tożsamości, wcielanie się w coraz to inne osoby.

Takie same są również kolejne związki dziewczyny. Wybuchające nagle i tłumione w zarodku, niestałe, obsesyjne, samotne. Nie ma tu miejsca na szczęśliwą miłość, nie ma również na bezpieczną samotność. Jest natomiast chęć bycia perfekcyjną, nieustanna ucieczka przed sobą i lęki.

"Garderoba" ma jeden niezwykle mocny punkt. Jest nim cudownie nakreślone tło powieści. Dałam się porwać klimatycznemu, wypełnionemu sztuką, wystawami i młodzieńczym szaleństwem Paryżowi. Nie byłam w stanie oderwać wzroku od tętniącego życiem, kosmopolitycznego Tel Awiwu, w którym tradycja miesza się z nowoczesnością. Długo nie zapomnę również opisu mieszkania babci.

Szkoda, że tak niewiele dowiadujemy się o, będących drugim planem, relacjach rodzinnych Jael. Te zbudowane są raczej ze skrawków przemyśleń, komentarzy, wspomnień. Ojciec, matka, dwie babcie, to w końcu oni mieli największy wpływ na dzieciństwo i młodość dziewczyny. Zostali nieco zmarginalizowani, zepchnięci na dalszy plan, o nich, a nie o kolejnych kochankach czy efemerycznych związkach, miałam ochotę czytać więcej.

Napisana w pierwszoosobowej narracji stanowi intymny zapis przemyśleń i przeżyć Jael. Jesteśmy świadkami jej życia, jej lęków, pragnień, także wyrządzonej krzywdy. Poznajemy jej różnorodne oblicza, obserwujemy zakładane maski, zastanawiając się przy tym, ile prawdziwej twarzy kobiety jest na zewnątrz. Sensualna, kobieca proza, w której najwięcej chyba dzieje się w umyśle Jael, wypada naprawdę interesująco. Zmusza przy tym do refleksji. W dodatku od autorki tego debiutu otrzymujemy dużo swobody interpretacyjnej i mam wrażenie, że w zależności od naszych doświadczeń życiowych, każdy może znaleźć się w innej "Garderobie" odbierając ją na swój osobisty, intymny, uwarunkowany wspomnieniami z przeszłości, sposób. Autorka na co dzień jest psycholożką i psychoterapeutką.

Joel, bohaterka Garderoby Jagny Ambroziak, to wyjątkowa, młoda kobieta, naznaczona trudnym dzieciństwem. Jest zakochana w sztuce, kolorach, w ubraniach i ta jej pasja jest tutaj pięknie opisana. Na pozór twarda i pewna siebie, w głębi duszy bardzo niepewna i zagubiona. Boi się pokazać światu swoje prawdziwe oblicze, boi się zaangażowania, z drugiej strony ma ogromną potrzebę przypodobania się wszystkim. Uroda jest dla niej niezwykle ważna, podobnie jak dla jej matki. Takie uwielbienie cielesności ma na ogół zgubny wpływ na ludzi, na relacje. Nie inaczej było w przypadku tych kobiet. Ubrania, które skrywa w swojej garderobie są dla niej swoistą tarczą, maską, którą wkłada, by pokazać się ludziom. Garderoba to wzruszająca historia o poszukiwaniu siebie, odkrywaniu, realizowaniu swoich marzeń.

Na uwagę na pewno zasługuje wyjątkowy język. Byłam oczarowana dialogami między Joel i Robertem, tak poetyckim, pełnym namiętności i żaru. W powieści panuje też wyjątkowy nastrój, bardzo tajemniczy, mglisty, nieco melancholijny. Nie ma co liczyć na wartką akcję, jednak stopniowe odkrywanie kart. Autorka nie zachowała chronologii, wydarzenia z różnych okresów są ze sobą poprzeplatane, co potęgowało moją ciekawość.

Tytuł oraz okładka sugerowała powieść lekką i przyjemną, idealną na lato, o której szybko się zapomina. To jednak trudna opowieść, wyjątkowa i niebanalna, która skłania do refleksji. Dodam, że Jagna Ambroziak jest psycholożką i psychoterapeutką, wydaje się więc, że zna kobiece dusze jak nikt inny. Polecam!

Relacja z kim najsilniej odziałuje na nasze życie? O czyjej obecności lub kogo braku nigdy nie zapomnimy? Spod czyjego wpływu jest najtrudniej się uwolnić?

Jael wyjeżdża studiować do Paryża, gdzie pragnie zacząć od nowa. Bez okrutnego ojca i bez matki, która uwielbiała zadawać bólu. Będąc tak wiele kilometrów od znęcających się nad nią psychicznie oraz fizycznie rodziców ma nadzieję stać się wolna, ale nawet tam nie może wyrwać się spod ich wpływu. W głowie wciąż słyszy komentarze, których by jej nie oszczędzili, a nawet jeśli oni siedzieliby cicho, to zawsze znalazłby się ktoś inny. Przyjaciółka, babcie i ich znajome, koledzy ze szkoły... Paryż znajduje się bardzo daleko nich, a jednak zdają się być tuż obok, by strofować Jael swoimi uszczypliwymi komentarzami.

Problemy z wchodzeniem w relacje, potrzeba bycia zauważoną, niepewność co do swoich działań czy spora dawka autokrytycyzmu. Pragnienie miłości i lęk przed nią. A obok tego sztuka. Piękne stroje, obrazy i inne wytwory ludzkich serc. W „Garderobie" znajdziemy to wszystko. Bohaterka przebiera się w kolejne ubrania i zakłada do nich inną twarz, a wszystko ma na celu udowodnienie, że krzywdzące komentarze z przeszłości nie były prawdą. Momentami wodzi ludzi za nos, a momentami to oni robią to jej. W ich oczach może przejrzeć się niczym w lustrze, więc stroi miny i robi pozy.

Jagna Ambroziak wykorzystała swoją wiedzę psychologiczną, by jak najstaranniej pokazać czytelnikowi, jak zawiła bywa ludzka psychika. Powiedziała: „Pisząc, poszukuję języka do opowiadania o naszej psychice bez używania niezrozumiałych pojęć psychologicznych" i to zdanie chyba najlepiej oddaje, czym jej debiut tak właściwie jest. Zgrabny język, staranna kreacja bohaterów i spora uwaga przy kreśleniu wpływu przeszłości na człowieka. Zdecydowanie ma to urok i zdecydowanie chociażby przez wzgląd na tak dobre ukazanie psychiki ma mój szacunek. Nie zawsze lubiłam język, jakim posługiwała się autorka (momentami rozmowy bohaterów zdawały mi się napisane zbyt niedbale, jakby coś w nich zgrzytało) i nie jestem pewna, czy powieść bardziej mi się podobała, czy bardziej była dla mnie neutralna, ale mało spotykam tytułów, które z taką uwagą mówią o człowieku. Nie ma tutaj porywającej akcji, a raczej garść wspomnień, kilka kolejnych wydarzeń i dużo uczuć. Nic nie jest nazwane po imieniu, ale pokazane zostaje na tyle wyraźne, że nie da się nie zauważyć, co tak naprawdę Jael ma w sercu.

„Garderobę" można lubić lub nie, ale na pewno stanowi wartą uwagi powieść i zdecydowanie każe czytelnikowi mieć nadzieję, że Jagna Ambroziak wyda jeszcze niejedną historię. Jestem ciekawa, czym następnym razem nas zaskoczy i czy drobne elementy, które zdawały się mnie uwierać, zostaną w przyszłości wygładzone.

„Mężczyzna gestykuluje zamaszyście. Odskakuję, by uniknąć ciosu. Zapach wody kolońskiej, zapach mojego ojca. Chowam głowę w ramiona. Myślę, że to najobrzydliwszy i najstraszniejszy swąd, jaki istnieje. Wydaje mi się, że się zmieniłam, wyrosłam z tamtego czasu, ale wystarczy powiew wiatru, który przynosi stary zapach, bym poczuła lęk i rosnący we mnie ciężar. Groza starych dni, ponure, nikomu nieopowiedziane przerażenie."

Książka została otrzymana z Klubu Recenzenta serwisu [Adres usunięty].

"Garderoba" miała być kolejną książką do recenzji. Polski debiut, dobre wydawnictwo i tak wpadła mi okazja w Klubie recenzenta z serwisu [Adres usunięty]

Szok nastąpił już po trzech stronach, piękna Jael z Izraela okazała się być moim odbiciem. Ból wypełnił mnie całą, szczeliny ciała i umysłu, dokładnie tak, jak hel może wypełnić dziecięcy balonik. Strach pierwotny, ten chowany od lat, okres dzieciństwa zaczął uwierać jak kamień w bucie. A miałam to już schować, miało zostać daleko za mną.

"Wstyd jest wbity w moje ciało głębiej niż rany."

W garderobie stoimy nagie, za oknami Paryż tętnicy życiem, pasją, namiętnością. My tego nie chcemy. Chowamy się w nasze maski, dziś będą to szykowne sukienki, mocny makijaż, wyraziste szminki i sztuczny uśmiech na twarzy. O tak... Bardzo dobrze potrafię sztucznie się uśmiechać i chować swoje emocje. Ja i Jael damy zły przykład, wygładzony fałsz, nie poznasz nas nigdy.

"Widzę, co się dzieje, słyszę, co mówi, nie muszę jednak na nic zwracać uwagi. Oczy mam otwarte, ale jestem nieobecna."

Jak żyć w społeczeństwie, gdy jestem aspołeczna? Jeden z bohaterów chowa się za tekstem. Smsy, maile, komentarze, zdjęcia. Tak można się komunikować i jednocześnie chować swoją prawdziwą twarz, ukrywać intencje, oszukiwać, manipulować, można wszystko. Za ekranem telefonu, człowieczeństwo zamienia się w niekształtne piksele. Dalej nie ma już nic.

"Znajduję stolik. Wślizguję się na wolne miejsce z ulgą, że nie góruję już nad tłumem. Wyciągam książkę. Schronienie przed światem."

Bohaterka chce lecieć wysoko, ale traumy z dzieciństwa ciągną ją w dół. Ja między wierszami odczytałam odrobinę jasnej wizji, zobaczyłam światełko w tunelu. Poczułam, jak strach ustępuje, rozluźniają się moje mięśnie, nie zaciskam już pięści, teraz czekam, aż pojawi się nadzieja. Nadzieja, która wybierze się ze mną i z moją Jael w daleką podróż.

Wśród dynamicznych wydarzeń poznajemy dziewczynę z Izraela, która miała rozwinąć skrzydła w Paryżu. Przez jej życie galopuje tłum nieznajomych, każdy z nich ma szansę zyskać status osoby bliskiej, jednak Jael boi się zbudować bliższą relację. Jedyne co jej wychodzi to wirtualna bliskość, która mnie oczarowała. Jak pięknie pisarka wplotła ten wątek w całą historię. Współczesny człowiek codziennie chowa się za tekstem.

Dla mnie jest to książka, która może zmienić światopogląd, wpłynąć na jakość komunikacji z innymi ludźmi. Dać promyk nadziei.