Książka jest głębokim studium pamięci, wydobywania z zapomnienia scen z życia najbliższych. Na jej kartach odbijają się echem ważne w historii tego regionu wydarzenia - od czasów tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej, przez okres komunizmu do ostatniej krwawej wojny na Bałkanach, masowych wysiedleń i po uzyskanie niepodległości przez Słowenię. To potężna dawka wiedzy na temat przemian i wydarzeń historycznych w dwudziestowiecznej Jugosławii/Słowenii od połowy ubiegłego wieku aż do dziś.
W powieści jednak zdecydowanie na plan pierwszy wysuwa się odkrywana stopniowo, nabierająca barw i angażująca emocjonalnie historia rodzinna. Narrator, dokonując wnikliwej analizy doświadczeń i kolei losów trzech pokoleń swojej rodziny, wydobywa jednocześnie z zakamarków przeszłości frapujące i wielowymiarowe sylwetki przodków, przełomowe wydarzenia z ich życia i sceny, uczucia, doznania o charakterze osobistym, bardziej intymnym. Doświadczenia poszczególnych członków rodziny przybliża trzydziestokilkuletni Jadran. Nie mniej ciekawa w narracji wydaje się subtelna zmienność punktów widzenia kilkuletniego chłopca, nastolatka, młodego mężczyzny, ale też wszechwiedzącego sprawozdawcy czy wtajemniczonego powiernika. Przy czym w każdym przypadku jest to też perspektywa osoby wyjątkowo świadomej i samoświadomej.
Figa to jedno z nielicznych dzieł najnowszej literatury słoweńskiej, do przetłumaczenia którego (na język niemiecki, chorwacki i szwedzki) prawa autorskie były sprzedane, jeszcze zanim ono powstało. Książka otrzymała nagrodę Kresnik (2017) za najlepszą słoweńska powieść.
Goran Vojnović otrzymał Literacką Nagrodę Europy Środkowej Angelus 2020 za książkę Moja Jugosławia (nagrodę otrzymała również jej tłumaczka, Joanna Pomorska) wydaną nakładem Wydawnictwa Akademickiego SEDNO w roku 2019.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
W jakim regionie i czasie osadzona jest akcja powieści "Figa"?
Akcja powieści obejmuje obszar dawnej Jugosławii od czasów przed II wojną światową aż po współczesność. Czytelnik śledzi losy bohaterów w Słowenii, Chorwacji oraz Bośni i Hercegowinie, obserwując upadek komunizmu i krwawe wojny bałkańskie. Autor precyzyjnie kreśli tło historyczne, ukazując proces uzyskiwania niepodległości przez kraje regionu. Ta wielowątkowa panorama pozwala zrozumieć skomplikowaną tożsamość mieszkańców Europy Środkowej w obliczu wielkich zmian politycznych.
Czy narracja w książce "Figa" prowadzona jest z jednej perspektywy?
Narracja jest dynamiczna i zmienia się wraz z wiekiem głównego bohatera, Jadrana. Historia opowiadana jest z punktu widzenia kilkuletniego chłopca, nastolatka, a w końcu dojrzałego mężczyzny i świadomego obserwatora. Taki zabieg pozwala na głęboką analizę emocjonalną i ukazanie ewolucji postrzegania rodzinnych tajemnic na przestrzeni lat. Zmienność perspektyw dodaje powieści realizmu oraz psychologicznej głębi, angażując czytelnika w intymny proces odkrywania przeszłości.
Czy książka "Figa" skupia się bardziej na historii czy relacjach rodzinnych?
Powieść stanowi harmonijne połączenie sagi rodzinnej z rzetelnym rysem historycznym XX wieku. Choć wydarzenia polityczne na Bałkanach są wyraźnie zaznaczone, na pierwszy plan wysuwają się intymne losy trzech pokoleń bohaterów. Autor analizuje, jak wielka historia wpływa na codzienne życie, trudne wybory i uczucia zwykłych ludzi. To głębokie studium pamięci, które wydobywa na światło dzienne zapomniane, a często bolesne sceny z życia najbliższych.
Dla kogo lektura powieści "Figa" może okazać się zbyt trudna?
Książka nie jest odpowiednia dla czytelników szukających lekkiej, liniowej fabuły o charakterze czysto rozrywkowym. Ze względu na wielowątkowość, liczne retrospekcje oraz ciężar gatunkowy wydarzeń historycznych, wymaga ona od odbiorcy dużego skupienia i zaangażowania. Poruszane tematy przymusowych wysiedleń, wojen i traum międzypokoleniowych sprawiają, że jest to lektura wymagająca emocjonalnie. Osoby preferujące proste i optymistyczne historie mogą poczuć się przytłoczone gęstą strukturą narracyjną tego dzieła.
Jakie główne motywy literackie wyróżniają tę nagrodzoną słoweńską powieść?
Kluczowym motywem utworu jest poszukiwanie tożsamości w świecie podzielonym politycznie, kulturowo i językowo. Autor koncentruje się na mechanizmach pamięci oraz próbie zrozumienia decyzji przodków przez pryzmat ich osobistych, często tragicznych doświadczeń. Powieść eksploruje również temat wykorzenienia i wpływu zmieniających się granic państwowych na spójność relacji rodzinnych. Dzięki tej wielowymiarowości dzieło Gorana Vojnovicia zyskało uznanie krytyków i prestiżową nagrodę literacką Kresnik.
