Eratosfera

Styl pisania Danuty Szulczyńskiej – Miłosz poznałam w powieści „Podszepty”. Byłam pod ogromnym wrażeniem tamtej historii i stwierdziłam wtedy, że bardzo chciałabym czytać jak najwięcej takich mądrych w przekazie książek. Autorka długo kazała czekać na swoją nową powieść, ale warto było, bo po raz kolejny miałam okazję przeczytać literaturę z najwyższej półki. „Eratosfera” to znakomita powieść, którą należy się delektować, zachwycać każdym słowem, zaczerpnąć dla siebie z niej jak najwięcej i dlatego nie da się jej połknąć jednym haustem. Trzeba sobie dać na nią czas, zanurzyć się w fabule, całym sobą i znaleźć swój rytm, by na koniec stwierdzić, że żal opuszczać tę historię. Danuta Szulczyńska – Miłosz w „Eratosferze” idealnie połączyła sagę rodzinną, literaturę obyczajową i historię z realizmem magicznym. Miłość do słowa autorki można wyczuć nie tylko w każdym wersie powieści, ale w tym, co można znaleźć między wierszami i trzeba się wyciszyć, zaczytać, by to wychwycić. „Eratosfera” bowiem to złożona i tajemnicza powieść, która zachwyca niebanalnym pomysłem, pięknym językiem i wywołuje niesamowite wrażenia. Podobało mi się w niej dosłownie wszystko. Sposób napisania, język, kreacja postaci i jej wiarygodność. To literatura z najwyższej półki, dotykająca wszystkich zmysłów, dostarczająca niezwykłych przeżyć i pozostawiająca trwały ślad na duszy.

Głównej bohaterce po latach starań, udało się zdobyć uznanie za swoją twórczość. Tak długo czekała na ten sukces, że teraz w ogóle ją nie cieszy. Wsparcia udziela jej babcia, która widzi sprzeczność i rozdźwięk pomiędzy emocjami dziewczyny w wierszach a jej prawdziwym życiem. Dostrzega, że na zewnątrz wnuczka jest zimna i niedostępna, a prawdziwa Dorota kryje się pod pancerzem z lodu, którego nie umie stopić. Ma ogromne pokłady uczuć, ale nie potrafi ich okazać. Podobnego zdania jest jej przyjaciel Mikołaj. Jedynie wielkie emocje wzbudza w Dorocie nikomu nieznana poetka Emma Wanssen. Dorota bardzo chciałaby się dowiedzieć kim była, ale czy uda się znaleźć informacje na jej temat, skoro tworzyła w pierwszej połowie ubiegłego stulecia.

Potem w ręce Doroty przypadkiem wpada list z przeszłości, Barbary do Horacego Bluma. Dorota zastanawia się, czy ta historia miała ciąg dalszy i czy ten list chciał coś jej przekazać. Przyjaciel Doroty, Mikołaj chętnie włącza się w jej prywatne śledztwo, bo jest dziennikarzem i fascynują go tematy związane z ludźmi, zagadkami i z przeszłością. Uważa, że dostali klucz do drzwi z przeszłości, który powinni wykorzystać. Jest to dopiero początek niezwykłej historii, a odkrywanie kolejnych elementów zaprowadzi ich nie tylko w przeszłość, ale także w głąb siebie.

Fabuła „Eratosfery” jest skonstruowana na wielu poziomach, przeszłość miesza się z teraźniejszością i nic nie jest oczywiste. Śledztwo pary bohaterów chwilami się plącze, ślady urywają, pojawiają się nowe. Niezwykle ciekawa jest kreacja bohaterów, stawianych przed trudnymi wyborami, często dramatycznymi w skutkach. Szczególną uwagę zwraca powtarzający się motyw labiryntu, symbolizujący plątaninę ludzkich losów, zarówno tych z przeszłości, jak i tych współczesnych. 𝐸𝑟𝑎𝑡𝑜𝑠𝑓𝑒𝑟𝑎 pełna jest skomplikowanych splotów wydarzeń, myśli, znaków od losu, odniesień do poezji. Autorka przejmująco opowiada o latach wojennej rzeczywistości, którą przedstawia z zupełnie innej perspektywy, z punktu widzenia dwóch kobiet, które były ściśle ze sobą związane. Basi wykluczonej ze społeczeństwa i Żydówki Estery, która nigdy nie miała możliwości ujawnienia się.

Czytanie powieści rodzi w głowie wiele pytań, ale to jedno moim zdaniem najważniejsze wysuwa się na pierwszy plan. Czy nadejdą takie czasy, że ludzie nie będą pałali do siebie nienawiścią o wszystko? Brak tolerancji, chęci zrozumienia i wszechogarniająca bezduszność to smutny obraz współczesnego świata, a życie mamy tylko jedno i jak nas zapamiętają, zależy wyłącznie od nas. „Życie jest mniej złożone, niż nam się wydaje. Od początku do końca jest jedynie drogą do śmierci. Jak ja przeżyjemy, to już nasz wybór […]”

Powieść smutna, refleksyjna i niepokojąca zarazem, ale dająca jednak nadzieję. Zarówno poetycka, jak i twarda. Melancholijna i liryczna, w której przeszłość przeplata się z teraźniejszością, miłość z nienawiścią, a zawiść z gniewem. Powieść o życiu i śmierci. O nadziei i jej braku. O szacunku do przeszłości i historii. Strasznym bólu, rozdarciu, traumie, splątanej w nadmiarze emocji. Powieść impulsywna, wrażliwa. Poezja i wojna. Piękno i śmierć. Piekło ucieczek, strachu, walki o życie, ukrywania się.

Istnieją sprawy, które same się proszą, żeby znalazł się ktoś, kto dojdzie do prawdy, ktoś, kto jest godny poznać tajemnice. Może się okazać, że jakaś niezwykła historia dotyczy właśnie nas, naszego życia. „Dostajemy znaki, napotykamy rozmaite sploty wypadków, zbiegi okoliczności, ale pytanie, czy potrafimy je trafnie odczytać […] Gdy otrzymujemy znaki, nie zawsze właściwie je interpretujemy, bo próby naukowego tłumaczenia krępują nasze pozazmysłowe odczuwanie.

Kiedyś przywiązywano uwagę do zwyczajów, tradycji, pamiątek. Dziś mamy coraz mniej przedmiotów, do których byśmy czuli sentyment. Nie ma historii zatrzymanej w przedmiotach, które tworzyłyby niezwykłą aurę i uczyły szacunku do minionego czasu, do ludzi, którzy odeszli dawno temu, do literatury do sztuki. Dziś kupujemy wszystko na chwilę, a potem się pozbywamy.

Czy tego chcemy, czy nie, każdy dom ma swoją historię, zostały w nim ślady ludzi, którzy w nim mieszkali, a dawno odeszli. Może gdybyśmy się wyciszyli, usłyszelibyśmy w ciszy ich myśli błąkające się wśród ścian. Natłok myśli, nadmiar zadań do wykonania, obowiązków i celów, nieustanne życie w pośpiechu odebrały nam wrażliwość na przeczucia i sygnały. Jednak przyjdzie dzień, gdy każdy znajdzie wyjście z labiryntu ludzkich dróg, poplątanych myśli, wiecznych zmartwień i będzie… wolny.

𝐸𝑟𝑎𝑡𝑜𝑠𝑓𝑒𝑟𝑎 to niezwykle piękna powieść, dopieszczająca wszystkie zmysły. To książka dla wszystkich, którzy lubią tajemnice, wielowarstwową fabułę, piękny język. To niesamowita powieść, o której można opowiadać bez końca, a i tak w pełni nie odda się jej niezwykłości.

Po kapitalnym debiucie "Podszepty", który miałam okazję czytać w zeszłym roku, z niecierpliwością wypatrywałam kolejnej książki Danusi. Teraz gdy jestem świeżo po lekturze najnowszej książki "Eratosfera" już wiem, dlaczego autorka potrzebowała tyle czasu na napisanie kolejnej książki. Ponieważ prawdziwe arcydzieła nie powstają w pięć minut. W obecnych czasach mamy bardzo duży wybór książek. Każdy znajdzie coś dla siebie. Napisanie książki to trudne zadanie, bo ciężko znaleźć taki temat, który zainteresuje czytelnika. Coś takiego, o czym do tej pory nikt jeszcze nie napisał.

"Nigdy nie wiemy, jak i kiedy nasze losy połączą się z innymi".

Dorota Krzemieńska skromna poetka po 12 latach tworzenia odnosi sukces, tomik jej wierszy zostaje wyróżniony. Od zawsze samotna nie bardzo ma z kim podzielić się swoim szczęściem. Pomimo tego, że posiada w sobie spore pokłady uczuć, a jej wiersze są pełne emocji, to ona ma problem z ich okazywaniem niczym królowa lodu. Przez przypadek w jej ręce trafia list z czasów II wojny światowej. Staje się również szczęśliwą posiadaczką tomiku poezji niszowej autorki. Wiedziona jakimś nieznanym instynktem postanawia dowiedzieć się czegoś więcej o włascicielce listu. Przy okazji stara się dowiedzieć, kim była autorka wierszy, które są jej tak bliskie. Dorota czuje dziwną i niewyobrażalną więź z tą osobą.

"Poezja i wojna. Piękno i śmierć. Jednak da się to połączyć".

Eratosfera to historia nietuzinkowa. Dwie strefy czasowe gdzie przeszłość zagląda w okna teraźniejszości, wręcz dopomina się i chce być ujawniona. Zanurzanie się w przeszłości i poszukiwanie odpowiedzi na nurtujące pytania, szukanie korzeni, świadków, konfrontacja z bolesnymi wydarzeniami. Bo zastanówmy się, ile tak naprawdę wiemy o naszych przodkach? Najstarsze pokolenia umierają, a my zostajemy z milionem pytań, których nie zdążyliśmy zadać. Labirynt jest tutaj przedstawiony jako metafora ludzkiego losu. Trochę jak sytuacja bez wyjścia.

Człowiek może zdecydować, w którą stronę pójdzie, ale nigdy nie może cofnąć swojej decyzji.

Znaki, które otrzymujemy od życia, nie zawsze potrafimy odpowiednio zinterpretować. Książka o sztuce skrojona na miarę, zachwyci najbardziej wymagającego czytelnika. Fenomenalna, nieodkładalna. Piękny język i styl. Tak samo jak poezja nie jest dla każdego tak samo "Eratosfera". To niesamowicie wymagająca lektura, którą, żeby zrozumieć trzeba umieć czytać między wierszami. Autorce gratuluję niesamowitego kunsztu, wyczucia i wrażliwości. Ta książka to istny majstersztyk.

" Gdzieś stąd musi być wyjście,

to więcej niż pewne.

Ale nie ty go szukasz,

to ono cię szuka,

to ono od początku

w pogoni za tobą,

a ten labirynt

to nic innego jak tylko,

jak tylko twoja, dopóki się da,

twoja, dopóki twoja,

ucieczka, ucieczka " Wisława Szymborska "Labirynt"