Bóg jest prawdą.
Kto szuka prawdy, szuka Boga,
choćby o tym nie wiedział.
Edyta Stein
Każde życie ludzkie kryje w sobie tajemnicę, znajduje się w ciemności spraw niezgłębionych. Stąd też nie daje się przeniknąć myślą, chociaż badania historyczne i wyjaśnienia psychologiczne są nieodzowne dla każdej biografii. Najłatwiej można przedstawić życie człowieka w obrazach. Taki obraz ukazuje nam Pismo Święte w pierwszej księdze, opowiadając o Jakubie: We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół. A oto Pan stał na jej szczycie i mówił: Ja jestem Pan, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka Ja jestem z Tobą i będę cię strzegł, gdziekolwiek się udasz; a potem sprowadzę cię do tego kraju. Bo nie opuszczę cię, dopóki nie spełnię tego, co ci obiecuję (Rdz 28, 1215).
Dla Edyty Stein obraz przedstawiający wstępowanie w górę miał duże znaczenie. Swoje główne dzieło Byt skończony a byt wieczny nazywa próbą wzniesienia się do sensu bytu.
Zwróćmy uwagę na jej ostatnią, niedokończoną pracę studium o św. Janie od Krzyża, doktorze Kościoła wywodzącym się z zakonu karmelitańskiego. Edyta Stein, jakby przeczuwając, co nadejdzie, poświęcała każdą minutę temu świętemu Bratu w zakonie, którego życie i nauka wyrażały się tylko w jednym dążeniu: wzlocie na górę Karmel, do celu, gdzie Bóg pozwala spotkać się ze Sobą. Strzeżmy się tu nieporozumienia! Z obrazami szczebli, drabiny, góry mogą kojarzyć pojęcia sprawności, działania, siły woli. I rzeczywiście są one potrzebne, ale nie decydujące. Nawet św. Jana od Krzyża, mistyka i poetę lirycznego, tego trubadura boskiej miłości, to nieporozumienie mogłoby zdegradować niemal do roli zmęczonego ascety.
A Edyta Stein? Często sławiono jej niezwykłą zdolność do bezwarunkowej konsekwencji. Jednak to nie konsekwencja jej logicznego myślenia, nie konsekwencja silnej woli przywiodły ją do doskonałości. Do celu doprowadziła ją konsekwencja jej niewzruszonej miłości. Nie opuszczę cię, dopóki nie spełnię tego, co obiecałem tak powiada Pan (Rdz 28, 15).
Dlatego powróćmy do naszego biblijnego obrazu! Jakub śpi i przeżywa sen. Gdyż słońce już zaszło (Rdz 28, 12). Zatem w nocnych ciemnościach widzi posłańca Bożego na szczeblach drabiny. Są to szczeble jego wnętrza, jego rośnięcia i stawania się; tam dzieje się to, co widzi we śnie.
Kierownik duchowy Edyty Stein, przyjaciel przez wiele lat, dr Rafał Walzer, opat z Beuron, sięga po ten sam obraz, kiedy próbuje mówić o Edycie Stein. Odczuwa jej życie wewnętrzne jako nader proste, bardzo głębokie i spokojne. Równocześnie wyobraża sobie jej świat wewnętrzny pełen ruchu, porównuje go do drabiny Jakubowej, po której wędrują w górę i dół jej myśli, poglądy i pomysły, plany i życzenia, posłańcy między Bogiem a nią. I takiemu obrazowi wewnętrznemu odpowiadają wydarzenia zewnętrzne. Bowiem również życie zewnętrzne Edyty Stein przypomina drogę po szczeblach. To ma oznaczać, że zawsze jeden etap jej życia z wielką logiką przechodzi w następny, każdy odcinek drogi wywodzi się z głęboko przemyślanego poprzedniego etapu, aby znowu wydać z siebie następny prowadzący gdzie indziej. W uderzający sposób drogi życiowe Edyty Stein związane są także geograficznie z miejscami, w których przebywała i rosła, uczyła się i nauczała, gdzie znajdowała szczęście i cierpienie, a w końcu śmierć.
Czy książka zawiera głównie fotografie, czy przeważa w niej tekst biograficzny?
Publikacja stanowi bogaty album dokumentalny, w którym unikalne fotografie i archiwalia odgrywają kluczową rolę w przedstawieniu losów Edyty Stein. Materiał wizualny został starannie wyselekcjonowany, aby ukazać poszczególne etapy życia świętej od dzieciństwa po Karmel. Tekst pełni funkcję merytorycznego komentarza, który spaja prezentowane dokumenty w logiczną i poruszającą całość. Jest to idealna pozycja dla osób szukających bezpośredniego kontaktu z historią zapisaną w autentycznych obrazach z epoki.
Dla kogo publikacja "Edyta Stein. Życie w dokumentach i fotografiach" może być nieodpowiednia?
Książka ta nie jest klasyczną, beletryzowaną biografią i może nie przypaść do gustu czytelnikom szukającym lekkiej, literackiej opowieści. Ze względu na swój dokumentalny charakter, wymaga ona od odbiorcy skupienia na detalach historycznych oraz archiwalnych świadectwach. Osoby oczekujące wyłącznie głębokich analiz teologicznych mogą poczuć niedosyt, gdyż nacisk położono tutaj na faktografię i wizualny zapis egzystencji. Publikacja jest skierowana przede wszystkim do badaczy i pasjonatów chcących zobaczyć rzeczywiste pamiątki związane z bohaterką.
Jakie konkretne okresy z życia Edyty Stein są udokumentowane w tym wydaniu?
Wydanie to obejmuje całe spektrum życia Edyty Stein, począwszy od jej korzeni w żydowskiej rodzinie, aż po tragiczny koniec w Auschwitz. Czytelnik znajdzie tu świadectwa jej kariery akademickiej jako asystentki Husserla oraz okres poszukiwań filozoficznych i duchowych. Dokumentacja uwzględnia także czas jej wstąpienia do zakonu karmelitańskiego i życie w klasztorach w Kolonii oraz Echt. Dzięki temu album oferuje pełny wgląd w geograficzną i duchową drogę tej wybitnej postaci.
Czy w książce znajdują się niepublikowane wcześniej dokumenty osobiste świętej?
Tak, publikacja zawiera liczne reprodukcje listów, zapisków oraz oficjalnych pism, które pozwalają dotknąć codzienności Edyty Stein. Autorka, Maria Amata Neyer, jako wieloletnia archiwistka, udostępniła materiały rzucające nowe światło na relacje rodzinne i zawodowe bohaterki. Każdy dokument jest opatrzony fachowym opisem, co ułatwia zrozumienie kontekstu historycznego oraz osobistego znaczenia danej pamiątki. Takie podejście sprawia, że postać świętej staje się czytelnikowi znacznie bliższa i bardziej ludzka.
Czy album skupia się bardziej na filozofii, czy na wątkach religijnych bohaterki?
Książka harmonijnie łączy wątek intelektualnego rozwoju filozoficznego z późniejszą drogą mistyczną i zakonną Edyty Stein. Dokumenty obrazują jej zaangażowanie w fenomenologię oraz ewolucję poglądów, która ostatecznie doprowadziła ją do przyjęcia chrztu. Przedstawione fotografie miejsc związanych z jej nauką i modlitwą pozwalają zrozumieć spójność jej życiowej misji poszukiwania obiektywnej prawdy. Jest to kompleksowe studium, które nie faworyzuje żadnego z etapów, lecz ukazuje ich logiczną ciągłość.
