Żaluzje, drzwi od werandy wszystko na głucho. Między żwirem wyrastała trawa. Nic ciekawego. Z boku, pod drugą terasą, było jeszcze jedno wejście, najwidoczniej prowadzące do kuchni. Wylany asfaltem ganek i całe otoczenie okryte sklepieniem powojów, i rozmaitych pnączy, kto wie od ilu lat nie przerzedzanych. Tu stała też beczka do połowy wypełniona wodą. Tłoczyły się przy niej krzaki akacji, oleandry, mimozy. Twarze w wodzie odbijały się ciemno-zielono, a sama beczka wydawała się bez dna; zaś woda z niedosiężnych podziemi. Zaczęliśmy dlaczegoś chodzić na palcach i mówić szeptom. Z drogi dochodził gwar ruchu. Tu panowała cisza cmentarna. A jednocześnie zdawało się, że dom tylko śpi, oddycha po swojemu, może opuścił żaluzje powiek na swe okienne oczy. Krzyknąć, a zbudzi się raptem!
Powiało kurzem, pleśnią, zastałym powietrzem normalnie nie wietrzonego domu. Uderzyła ciemność, ale oczy szybko oswoiły się z tym trochę światła, które przenikało poprzez deszczułki żaluzji. Było pusto. Na oknie stał kawnik emaliowany na niebiesko, pajęczyna. Na ścianie plama od zacieku wyobrażała krokodyla. Na podłodze duży gwóźdź. Dwoje drzwi było w pół otwarte. Na-wprost do dużego pokoju bez mebli. Tylko na ścianie wisiał obraz przedstawiający panią w bieli wpółleżącą na kanapie. Zatrzymałem się w progu. Obraz miał czarne ramy. Była li to cesarzowa Józefina? Była li właścicielka willi? Margrabina de...? Księżna de...? Czy tylko... Nie mogłem wytrzymać jej wzroku. Patrzyła wprost, z góry ku mnie jak zwykłe są patrzeć obce damy. Wycofałem się na palcach. Drzwi na lewo prowadziły do rozległego, rodzaju hallu, skąd były schody na piętro. W rogu stolik na trzech nogach, pleciony fotel z wypchniętym siedzeniem, a nad nim znowuż patrzał portret ze ściany, poczerniały ze starości. Nic więcej.
Józef Mackiewicz
Jaki charakter mają utwory zawarte w tomie "Dzieła T.25 Tajemnica żółtej willi i inne..."?
Tom 25 serii Dzieła to zbiór krótszych form literackich Józefa Mackiewicza, w tym tytułowego opowiadania oraz innych rozproszonych tekstów. Publikacja ta stanowi istotne dopełnienie dorobku autora, prezentując jego warsztat w formie nowelistycznej i publicystycznej. Czytelnicy odnajdą tu charakterystyczną dla pisarza dbałość o szczegóły oraz głęboką analizę psychologiczną postaci. Jest to pozycja obowiązkowa dla osób kompletujących całą edycję dzieł zebranych tego wybitnego prozaika.
Czego można się spodziewać po stylu pisarskim Józefa Mackiewicza w tym wydaniu?
Styl Józefa Mackiewicza w tym tomie cechuje się surowym realizmem połączonym z niezwykle plastycznymi, niemal filmowymi opisami otoczenia. Autor unika zbędnych upiększeń, stawiając na konkret i precyzję słowa, co buduje silne poczucie autentyczności przedstawianych wydarzeń. Narracja często prowadzi czytelnika przez duszne, tajemnicze przestrzenie, budując napięcie za pomocą oszczędnych środków wyrazu. Taki sposób pisania wymaga od odbiorcy skupienia, ale w zamian oferuje wyjątkową głębię literacką.
Czy "Dzieła T.25 Tajemnica żółtej willi i inne..." to lektura dla każdego czytelnika?
Książka ta nie jest odpowiednia dla osób poszukujących prostej, eskapistycznej rozrywki czy lekkiego kryminału ze względu na swój wysoki poziom merytoryczny. Twórczość Mackiewicza jest wymagająca intelektualnie i często porusza trudne tematy egzystencjalne oraz historyczne w sposób bezkompromisowy. Teksty te są skierowane raczej do dojrzałego odbiorcy, który ceni wysoką literaturę piękną i realizm ponad wartką akcję. Osoby nieprzepadające za drobiazgowymi opisami i refleksyjnym tempem narracji mogą uznać tę lekturę za zbyt ciężką.
Czy do lektury tego tomu wymagana jest znajomość poprzednich części serii Dzieła?
Mimo że jest to dwudziesty piąty tom serii, zawarte w nim utwory stanowią autonomiczne całości i mogą być czytane niezależnie. Każde opowiadanie i szkic literacki w tym zbiorze posiada własną strukturę, która nie wymaga od czytelnika znajomości wcześniejszych powieści autora. Publikacja ta świetnie sprawdza się jako punkt wejścia w świat twórczości Mackiewicza dla nowych odbiorców. Kolekcjonerzy docenią jednak fakt, że tom ten stanowi integralną część chronologicznego układu całej edycji wydawniczej.
Jaki nastrój dominuje w opowiadaniach zamieszczonych w tej konkretnej publikacji?
W publikacji dominuje atmosfera niepokoju, tajemnicy oraz nostalgii za przemijającym światem, co jest znakiem rozpoznawczym twórczości tego autora. Opisy opuszczonych domów i martwych przedmiotów budują u czytelnika nastrój osamotnienia i pewnego rodzaju metafizycznego lęku. Mackiewicz po mistrzowsku operuje kontrastem między ciszą a gwarem codzienności, co nadaje tekstom unikalny, nieco mroczny koloryt. Lektura ta wywołuje głęboką refleksję nad naturą czasu i pamięcią o miejscach, które odeszły w zapomnienie.
