Dziedziczka jeziora

Skończyłam czytać "Dziedziczkę jeziora" i tak serio, to nie ogarniam o czym jest ta powieść. Bardzo specyficzna, momentami chaotyczna i mocno przygnębiająca. Nie jest to zła książka, ale nie trafi do wszytkich czytelników. Do mnie nie trafiła i zostawiła mnie z takim uczuciem, nie wiem, zawiedzenia? Tak, to chyba dobre słowo, bo chociaż nie miałam żadnych oczekiwań, to na pewno nie spodziewałam się takiego zagmatwania i mętnej historii. Nawet nie jestem w stanie jej ocenić, a czy warto ją czytać trzeba zadecydować samemu.

Herot Hall to idealne, bogate miasteczko z perfekcyjnymi mieszkańcami. Życie Willi, żony dziedzica Herot Hall, upływa spokojnie wypełnione opieką nad dzieckiem i domem. Natomiast życie Dany, weteranki wojennej, to nieustanna walka o przeżycie dla siebie samej i Grena. Syna, którego Dana nie chciała, nie planowała i prawdę mówiąc nie ma pojęcia, skąd się wziął. Kiedy światy Willi i Dany się przecinają, bohaterki nie są jeszcze świadome, jakie tragedie je spotkają i ile będą musiały poświęcić dla swych bliskich. 

-

Już dawno nie czytałam książki, która wywołałaby we mnie tak mało uczuć. Czytając tę książkę nie odczuwałam prawie żadnych emocji, oprócz obojętności i zadziwienia, co takiego wymyśliła autorka. Zupełnie nie mogłam wczuć się w przedstawioną historię i zgrać się z bohaterami. Ogromnym problemem była dla mnie (występująca niemalże co rozdział) zmiana narracji. Z pierwszoosobowej w liczbie pojedynczej, poprzez trzeciosobową, aż po pierwszoosobową, ale w liczbie mnogiej. Sprawiało to, że momentami ksiażkę czytało mi się po prostu źle i ciężko. Miała to być powieść ukazująca współczesną historię Beowulfa, ale wydaje mi się raczej powieścią bardzo luźno inspirowaną Beowulfem. Jeśli chodzi o dobre aspekty powieści, to muszę wspomnieć o klimacie książki, który mimo wszystko ogromnie mi się podobał. Było w nim coś mrocznego, intrygującego i tajemniczego. Tak właściwie dzięki temu dokończyłam tę powieść. Jeśli chodzi o bohaterów, to nie są oni wykreowani źle, ale ich decyzje i zachowania, czasem zupełnie dla mnie niezrozumiałe, sprawiły, że nie byłam w stanie ich polubić ani im ‚kibicować’. Jestem bardzo zawiedziona tą pozycją, bo miałam wobec niej duże oczekiwania i spodziewałam się naprawdę dobrej lektury.

Dziedziczka jeziora to najnowsze dzieło Marii Dahvany Headley, która w Polsce znana jest wielu czytelnikom dzięki Magonii i jej kontynuacji. O ile Magonia faktycznie kilka lat temu urzekła mnie swoją magią i oryginalnością, tak niestety Gniazdo, czyli drugi tom, nie przypadł mi już aż tak bardzo do gustu. Byłam jednak ciekawa, w jaki sposób odbiorę nową powieść tej autorki – czy może moje emocje skierują się bardziej w stronę tych, które towarzyszyły mi w trakcie naszego pierwszego spotkania, czy może jednak tego drugiego. I chociaż generalnie były chyba zupełnie inne, tak mimo wszystko Dziedziczka jeziora nie do końca do mnie przemówiła.

Książka ta jest uznana w pewien sposób za retelling historii Beowulfa, który jest jednym z najstarszych tekstów literatury staroangielskiej. Chociaż nigdy nie miałam okazji przeczytać tego dzieła, tak jednak – chyba podobnie jak większość ludzi – kojarzę, o czym ono było. Nie wiem jednak, czy w takim wypadku mam prawo w jakikolwiek sposób porównywać te dwie opowieści, ale odczuwam wrażenie, że to bardzo luźny retelling. Są widoczne pewne nawiązania, motyw mieszkania w jaskini, podobieństwo imion, jakiś tam zarys historii, ale jednak nie poczułam tutaj specjalnie niczego więcej.

Akcja rozgrywa się w bogatym miasteczku Herot Hall i jego okolicach. Poznajemy dwie bohaterki, żyjące w zupełnie odmiennych warunkach. Łączy je tylko jedno – każda z nich jest matką i zrobi wszystko, aby jej syn był szczęśliwy i zdrowy. Willa to żona bardzo wpływowego człowieka, zamieszkująca cudowną rezydencję, której dni upływają na spotkaniach z innymi matkami z Herot Hall, na plotkowaniu, podwieczorkach, spotkaniach towarzyskich. Natomiast Dana to weteranka wojenna zamieszkująca wraz z synem jaskinię poza granicami miasteczka. Tak różne kobiety, tak odmienne światy, a jednak los w jakiś sposób je połączy – a wszystko za sprawką Dylana i Grena, ich synów.

Książka Headley jest nieco dziwna – ma bardzo specyficzny styl, język, chwilami naprawdę ciężko jest się w tym wszystkim połapać. Chociaż wiemy, że rozgrywające się tutaj wydarzenia mamy poznawać z dwóch różnych perspektyw, to uważam, że autorka mogła jednak przy każdym rozdziale zaznaczyć, z kim mamy do czynienia, jakie ramy czasowe to obejmuje. Jej styl pisania jest naprawdę osobliwy, a co za tym idzie, sama historia staje się nieco dziwna, podobnie jak i atmosfera. I ze smutkiem przyznaję, że nie do końca ta osobliwość przypadła mi do gustu. Jakoś zupełnie nie wczułam się w tę opowieść, była chyba zbyt dziwaczna w samym swoim jestestwie, nawet jak dla mnie. Chociaż fabuła wydaje się być prosta, to jednak sposób jej przekazania, wplątywanie jakiś dziwnych marazmów i niedopowiedzeń wywołuje w czytelniku lekkie zdezorientowanie.

Przeskoki w narracji, nawiązujące nie tylko do perspektywy Dany czy Willi, są naprawdę mylące. Z jednej strony można je uznać za pewnego rodzaju urozmaicenie, ale w moim odczuciu były one czymś zbyt wymyślnym w tym przypadku, nawet jakby irytującym. Wzbudziły we mnie pewne zniechęcenie względem tej lektury, bo skoro od początku było wszystko pomieszane, to nie miałam nawet chwili, żeby lepiej się wczuć w opowiadaną przez autorkę historię. Nie poczułam więzi z bohaterami, nie pojawiło się nawet większe zainteresowanie książką samą w sobie. Czytałam, jakoś brnęłam w to dalej, ale nie towarzyszyły mi przy tym jakiekolwiek emocje.

Mimo wszystko można tutaj dostrzec pewne ponadczasowe wątki: matczyna miłość, kobieca siła, trauma związana z wojną (Dane ciągle nawiedza przeszłość), dorastanie i inne rozumienie świata przez dziecięcy umysł. Chociaż sama forma nie do końca przypadła mi do gustu, za dużo w tym wszystkim jakiegoś poetyzmu czy wzniosłości, to jednak wydaje mi się, że znajdzie się takie grono czytelników, którym najnowsza powieść autorki Magonii przypadnie do gustu.

Dawno nie czytałam książki, którą chciałabym tak szybko odłożyć. Jednak przeczytałam Dziedziczkę Jeziora do końca, mimo że chciałam, aby jak najszybciej się skończyła i to nie z powodu tego, że była tak bardzo słaba... Tylko z powodu jej nostalgicznego, nieoczywistego i niepokojącego nastroju.

Przez całą historię towarzyszy mi ciężki i duszny klimat porównywalny do powietrza przed burzą, które daje wytchnienie dopiero wtedy, kiedy to wszystko się skończy. I tak się dzieje, kończę czytać, zamykam książkę i oddycham z ulgą, że to już koniec. Nie będę udawać, że książka mi się podobała, bo tak wypada, bo jest dobrze napisana. Zmęczyła mnie, ale też zrobiła piorunujące wrażenie. Depresyjny nastrój bije z każdej strony, a ja bronię się przed nim, uciekam, nie chcę więcej, chcę odejść jak najdalej i to wcale nie znaczy, że ta książka jest zła... Pióro autorki to poetycki majstersztyk, czy się komuś podoba historia przedstawiona na kartach powieści czy nie, nie można temu zaprzeczyć. Autorka wie co robi, do czego zmierza i pewnie sama jest świadoma swojego literackiego kunsztu, tylko co z tego, jeśli mnie tragizm i heroizm macierzyństwa w tej powieści zupełnie nie porusza, sam klimat tak, ale nie fabuła. Nie przekonuje mnie miłość do dziecka w wydaniu zaserwowanym przez Headley, nie potrafię współczuć bohaterom, ani wczuć się w ich role.

Chcę bronić tę powieść, bo jest tak umiejętnie napisana, jednocześnie mówiąc, że nie chcę do niej wracać, bo to nie dla mnie i ciężko mi wystawić zasłużoną ocenę. Ostatecznie zostaję przy stwierdzeniu, że była to po prostu dziwna i niesztampowa pozycja. Co ważne, chciałam jeszcze na koniec dodać , że warto przed lekturą wiedzieć, iż Dziedziczka Jeziora to uwspółcześniona wersja poematu Beowulf i kto zna choć trochę tę historię, wie czego może się spodziewać, a przede wszystkim zakończenie nie będzie dla niego zaskoczeniem i to w tym wypadku plus.

Słuchaj! Beowulf był odważnym mężczyzną, który po przybyciu do kraju Danów stoczył walkę z potworem, Grendelem, w podwodnej kryjówce pod nawiedzonym jeziorem i go zabił. Król wraz z poddanymi na część Beowulfa wyprawił przyjęcie, na którym nagle zjawiła się wściekła matka potwora, zamierzająca pomścić syna. Ona również zginęła z ręki mężnego Beowulfa.

Zapytacie, dlaczego wspominam historię staroangielskiego eposu? Ponieważ "Dziedziczka jeziora" Marii Dahvany Headley jest jej współczesną reinterpretacją.

Na początku poznajemy Danę Mills, kobietę żołnierza, która jadąc na misję z oddziałem, zostaje zaatakowana, a później pojmana przez wroga i zmuszona do nagrania specjalnego filmu skierowanego do władz Ameryki. Następne wydarzenia spowite są tajemnicą, aż znów wracamy do Dany, do momentu przebudzenia w dziurze zakopanej pustynnym piaskiem w szóstym miesiącu ciąży. Przerażona ucieka do jedynego w jej mniemaniu bezpiecznego miejsca - wraca do domu. Problem polega na tym, że po wojnie jej domu już nie ma. Na jego terenie powstało bogate osiedle Herot Hall, z nowoczesną architekturą, na pozór spokojne, choć z siecią kamer, fotokomórek, a zewsząd otoczone potężnym murem. Zewsząd poza jednym miejscem, poza graniczącą wielką górą. A Dana pamiętała, że kiedyś stacjonowała tam kolejka podmiejska. To tam, w górskiej jaskini, Dana rodzi dziecko - chociaż czy dzieckiem można nazwać noworodka z sierścią, pazurami i złotymi oczami?

Oprócz Dany Mills poznajemy również Willę Herot. Kobietę, mogłoby się wydawać, spełnioną, z perfekcyjnym mężem, z perfekcyjnym dzieckiem i perfekcyjnym domem.

Parę lat później chłopiec z wnętrza góry (Gren) stał się rozbrykanym malcem, wychodzącym poza jaskinię mimo zakazów matki. Chłopiec z Herot, Dylan, też nie należał do grzecznych (krzyczał i drapał rodziców, gdy mu czegoś nie dali), lecz chcąc czy nie, obaj wreszcie się spotkali. Słuchaj, to nie wszystko. Gren i Dylan zostali najlepszymi przyjaciółmi, bo przecież dzieci nie potrafią patrzeć na świat jak dorośli, przez pryzmat wyglądu czy pochodzenia.

A to dopiero początek opowieści.

Powiem tak: "Dziedziczka jeziora" jest zagmatwaną, wielowątkową, niełatwą powieścią. Czytanie wymaga skupienia, szczególnie że autorka często przeskakiwała z narracjami. Raz widzimy świat z perspektywy Dany, raz Willi, potem nagle jesteśmy matkami Herot (kobietami po 70-tce), a kiedy indziej myślimy jak jaskinia albo psy. Zabieg ten z pewnością urozmaica lekturę, ale mnie osobiście nieco irytował. Trochę też mierziła mnie poetyckość "Dziedziczki" - wolę bezpośrednio opowiedzianą historię bez zbędnych epitetów, metafor i miliona wierszowanych porównań.

Książka mniej-więcej do połowy mocno mnie wciągnęła. Podobały mi się dziecięce problemy Grena i Dylana: żaden nie rozumiał, dlaczego nie może się bawić z przyjacielem. To było na swój sposób urocze. Potem było gorzej, czytałam trochę na siłę, a gdy dobrnęłam do zwieńczenia "Dziedziczki", pogubiłam się. Akcja toczyła się szybko, niespójnie, a chwilami nie wiedziałam, co kto zrobił, dlaczego i jak. Dopiero na samym końcu się trochę przejaśniło.

Autorka za to świetnie wykreowała kobiece postacie. Przez Willę, Danę, a zwłaszcza matki Herot przemawiał feminizm, momentami zbyt abstrakcyjny - kobiety rządzą mężczyznami, a co za tym idzie i światem. Irytowało mnie podejście do życia Willi, niby kobiety wyzwolonej, chociaż tak naprawdę popychanej przez matkę, męża czy sąsiadów.

Ogólnie "Dziedziczka jeziora" nie jest złą powieścią. Osobiście wolę historie pisane bez zbędnego kluczenia pomiędzy wątkami, a już szczególnie bez poetyzmu. Nie znam się na poezji, dlatego tutaj tak mi ona ciążyła. Jeśli chodzi o reinterpretację mitów, istnieje wiele dużo lepszych wykonań, którym "Dziedziczka jeziora" nie dorasta nawet do pięt.

Czy polecam? Jeżeli interesujecie się Beowulfem, myślę, że książka się spodoba, a jeśli nie - raczej odpuście.

„Dziedziczka jeziora” Marii Dahvana Headley to książka, po której skończeniu mam bardzo mieszane uczucia. Czytając, miałam pewne wyobrażenie o książce, jednak dostałam coś kompletnie innego i nie do końca mi się to podoba. Na pewno nie jest to książka łatwa i przyjemna, którą przeczyta się na poprawę humoru. „Dziedziczka jeziora” napisana jest w dość specyficzny sposób. Wszystkie wydarzenia poznajemy, wcielając się w różnych bohaterów. Pierwszy raz spotkałam się z takim zabiegiem. Chociaż książka nie była, tym czym się spodziewałam, czytałam ją z zaciekawieniem, jak wszystko się skończy i dostałam zakończenie, które z jednej strony można uznać za dobre, a z drugiej strony jednak bardzo mnie przygnębiło. „Dziedziczka jeziora” jest książką bardzo nietypową i jestem przekonana, że znajdzie wielu zwolenników. Czy ja do nich należę? Nie wiem, na pewno nie żałuję, że ją przeczytałam, ale nie mogę powiedzieć, że spędziłam z nią miło czas.

Książkę odebrałam za punkty w portalu Czytam Pierwszy