Dzieci Norwegii. O państwie (nad)opiekuńczym

[Adres usunięty]

O tej książce Maciej Zaremba Bielawski napisał, że to koronkowa robota. Wiele czytelników określa ją jako szokującą i wstrząsającą. Mnie jej lektura nie zszokowała, choć opisane przypadki rzeczywiście do szokujących mogą należeć. To chyba zasługa autora. Czarnecki zręcznie przedstawił temat, trzymając się faktów i opisując konkretne wydarzenia, zupełnie odcinając się od wartościowania, dochodzenia prawdy, przypuszczania czy zgadywania jak faktycznie mogło być i kto ma rację. Książka nie odpowiada na żadne pytania, wręcz tworzy nowe, a czytelnik zostaje z jednym wielkim pytaniem po lekturze – No dobrze. Ale jak to właściwie w końcu jest? Jeśli zamierzacie przeczytać tę książkę, żeby zobaczyć, jak to w tej Norwegii jest źle, bo dzieci zabierają, rozczarujecie się. Ale jeśli chcecie przeczytać o tym, jak jest dobrze i że to Polacy trochę za bardzo przeżywają i zmyślają, a w ogóle to na pewno ich wina, jeśli im dzieci zabrali, też się rozczarujecie.

Bielawski ma rację pisząc o koronkowej robocie. Wydaje się, że Czarnecki podszedł do tematu zupełnie bez emocji, bez uprzedzeń, bez własnego zdania. Miał tylko (i aż) ogromną ciekawość wysłuchania obu stron, a potem przedstawienia tego swoim czytelnikom. I o ile opisane historie są przeróżne – bawią, wzruszają, ale też szokują i wywołują naprawdę wielkie zdumienie, nigdzie, na żadnej stronie, w żadnym, nawet najkrótszym zdaniu, autor nie ocenia, nie zdradza się ze swoim zdaniem, nie podpowiada nam, co mamy myśleć. Przez to jest to wyjątkowy tekst, bo każda osoba, która go przeczyta, odbierze go inaczej, przez pryzmat własnych doświadczeń i własnej wiedzy.

Dawno nie czytałam reportażu, którego odbiór aż tak bardzo zależy od czytelnika. Wiem, każda książka jest odbierana różnie przez różne osoby. Ale zazwyczaj możemy znaleźć jakieś uniwersalne prawdy, wspólne punkty dla każdego, rzeczy, które dla wszystkich są takie same i odbierane w podobny sposób. Tutaj mam wrażenie, że odbiór zależy tylko i wyłącznie od osobistych doświadczeń czytelnika bądź jego znajomych, lub ich braku. Przypuszczam, że w takim przypadku, lektura wzbudzi o wiele więcej emocji. Ale wielki plus tej książki jest taki, że całkiem skutecznie rozprawia się z mitami, miejskimi legendami i głuchymi telefonami, które krążą wokół ludzi. Zamiast się domyślać, oskarżać czy to Norwegię, czy to Polaków, krytykować, straszyć siebie i innych, po prostu przeczytajcie.