"Dwory i pałace Polski północno-wschodniej" Katarzyny i Jerzego Samusików, to świetny przewodnik dla tych wszystkich, którzy interesują się kulturą, historią, architekturą i śladami wielkiej przeszłości, jaka była udziałem tego skrawka Polski.Autorzy w znakomitym eseju opisują ponad sto ocalałych z wojennych pożóg dworów i pałaców i losy ich właścicieli – możnych rodów magnackich i szlacheckich (Branickich, Ossolińskich, Starzeńskich czy Lutosławskich), a także losy takich rodzin jak Józefa Piłsudskiego czy... Wojciecha Jaruzelskiego.
Opisane tu zostały dwory i pałace znane (m.in. pałac Branickich w Białymstoku, Buchholtzów w Supraślu, Starzeńskich w Ciechanowcu, Ossolińskich w Rudce) i mniej znane (m.in. pałac Tolsdorffów w Białej Oleckiej, dwór Wołłowiczów w Pawłowiczach, Rembielińskich w Jedwabnem, Karola Brzostowskiego w Cisowie), ich bogate, pełne ciekawostek historie, tworzące barwną panoramę świata, który odszedł dawno w zapomnienie. Świata kresowego ducha, szlacheckiej gościnności, gorącego patriotyzmu, powstańczych czynów...
Bogata warstwa fotograficzna, przejrzysty układ i podział sprawiają, że książka Katarzyny i Jerzego Samusików jest nie tylko znakomitym historycznym reportażem, lecz także leksykonem, bez którego obejść się nie sposób. Bo takiej książki, zbierającej w jednym tomie opisy ziemiańskich i szlacheckich siedzib Polski północno-wschodniej, jeszcze nie było. To znakomity przewodnik po bogatej przeszłości tych ziem.
Jakie konkretne regiony i miejscowości opisuje książka "Dwory i pałace Polski północno-wschodniej"?
Publikacja koncentruje się na obszarach dzisiejszego województwa podlaskiego oraz terenach sąsiednich, dokumentując ponad sto historycznych siedzib ziemiańskich. Czytelnik znajdzie tu szczegółowe opracowania dotyczące znanych obiektów w Białymstoku, Supraślu, Ciechanowcu oraz Rudce. Autorzy uwzględnili także mniej oczywiste lokalizacje, takie jak Biała Olecka, Pawłowicze czy Jedwabne, które rzadko pojawiają się w masowych przewodnikach. Dzięki tak szerokiemu ujęciu pozycja ta stanowi kompletne kompendium wiedzy o architekturze rezydencjonalnej tej części kraju. Jest to idealne źródło informacji dla osób pragnących odkryć mniej znane ślady wielkiej historii na Podlasiu.
Czy album zawiera bogatą dokumentację wizualną opisanych obiektów?
Książka charakteryzuje się bardzo rozbudowaną warstwą fotograficzną, która ilustruje aktualny stan oraz detale architektoniczne prezentowanych rezydencji. Zdjęcia są integralną częścią leksykonu, ułatwiając identyfikację obiektów w terenie i ocenę skali zachowanych założeń parkowo-pałacowych. Przejrzysty układ graficzny pozwala na szybkie powiązanie tekstu z konkretnymi ilustracjami, co znacząco podnosi walory estetyczne publikacji. Jest to szczególnie cenne dla czytelników, którzy cenią sobie albumowy charakter wydawnictw krajoznawczych. Fotografie pomagają zrozumieć ewolucję stylów architektonicznych od baroku po klasycyzm.
O jakich rodach szlacheckich i postaciach historycznych można przeczytać w tej publikacji?
Autorzy przybliżają losy wielkich rodów magnackich, takich jak Braniccy, Ossolińscy czy Starzeńscy, a także rodzin o ogromnym znaczeniu dla polskiej tożsamości. W tekście pojawiają się fascynujące historie powiązane z przodkami Józefa Piłsudskiego oraz Wojciecha Jaruzelskiego, co osadza architekturę w szerokim kontekście politycznym. Poza suchymi faktami historycznymi czytelnik poznaje anegdoty i ciekawostki z życia codziennego dawnych właścicieli ziemskich. Takie podejście sprawia, że opisywane mury nabierają ludzkiego wymiaru i stają się świadkami konkretnych ludzkich losów. Książka świetnie oddaje ducha kresowego patriotyzmu i gościnności dawnej szlachty.
Czy ta książka sprawdzi się jako praktyczny przewodnik podczas wycieczki krajoznawczej?
Tak, dzięki przejrzystemu podziałowi i leksykonowej formie, publikacja ta doskonale nadaje się do planowania tras turystycznych po północno-wschodniej Polsce. Każdy opis zawiera niezbędne informacje o lokalizacji i historii obiektu, co ułatwia orientację podczas samodzielnego zwiedzania regionu. Książka łączy w sobie cechy reportażu historycznego z funkcjonalnością atlasu, co pozwala na głębsze zrozumienie mijanych po drodze zabytków. Jest to niezbędne narzędzie dla każdego turysty zainteresowanego turystyką kulturową i poszukiwaniem autentycznych śladów dawnej Rzeczypospolitej. Informacje są podane w sposób skondensowany, co sprzyja lekturze w trakcie podróży.
Dla kogo ta publikacja może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Publikacja ta nie jest podręcznikiem do projektowania wnętrz ani katalogiem renowacji, więc osoby szukające technicznych detali budowlanych mogą czuć niedosyt. Skupia się ona przede wszystkim na rysie historycznym, losach właścicieli oraz ogólnej charakterystyce architektonicznej, a nie na współczesnych trendach aranżacyjnych. Nie znajdziemy tu również informacji o aktualnych cenach biletów wstępu czy godzinach otwarcia muzeów, gdyż te dane ulegają częstym zmianom sezonowym. Książka jest skierowana do pasjonatów historii i krajoznawstwa, a nie do profesjonalnych architektów poszukujących rzutów technicznych czy przekrojów fundamentów. Osoby szukające wyłącznie beletrystyki mogą uznać formę leksykonu za zbyt sformalizowaną.
