,,Dialog należy kontynuować...". Rozmowy operacyjne Służby Bezpieczeństwa z ks. Henrykiem Gulbinowiczem 1969-1985. Studium przypadku, wybór, wstęp, oprac., Rafał Łatka, Filip Musiał
Seria wydawnicza: Biskupi w realiach komunistycznego państwa
"1976-2004 metropolita wrocławski, został zapamiętany przede wszystkim z czasu kiedy posługiwał w stolicy Dolnego Śląska. Zapisał się w pamięci wiernych nie tylko jako ordynariusz archidiecezji wrocławskiej, ale także jeden z tych hierarchów, którzy od lat 80. wywierali znaczący wpływ na życie polskiego Kościoła. Był i jest postrzegany jako jeden z niewielu biskupów, który utrzymywał kontakty i wspierał działalność antykomunistycznej opozycji w latach osiemdziesiątych XX wieku.
Przytoczone wyżej fakty i oceny uzupełnia niniejsza edycja źródłowa, która przybliża trwający od końca 1969 do października 1985 r. dialog operacyjny ks. Gulbinowicza z funkcjonariuszami Departamentu IV MSW. Początkowo, w latach 1970-1975, był traktowany przez nich jako kandydat na TW, później - incydentalnie określano go jako kontakt operacyjny i raz jako kontakt poufny. Najczęściej jednak określano rozmowy z nim jako rozmowy operacyjne, rozmowy, czy spotkania - co świadczy o traktowaniu tego kontaktu jako dialogu operacyjnego. Jednocześnie należy zaznaczyć, że w ewidencji operacyjnej w latach 1970-1986 ks. Gulbinowicz pozostawał zarejestrowany jako kTW. Wspomniane kontakty nie zostały dotychczas omówione w literaturze przedmiotu, pominięto także fakt uznawania abp. Gulbinowicza przez funkcjonariuszy SB za kontakt operacyjny, stąd potrzeba ich szczegółowego przedstawienia oraz opatrzenia krytycznym aparatem."
Ze wstępu Rafała Łatki i Filipa Musiała
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura faktu lub z serii Biskupi w realiach komunistycznego państwa
Jaką formę ma książka "Dialog należy kontynuować..." i co zawiera?
Publikacja jest edycją źródłową zawierającą zapisy rozmów operacyjnych Służby Bezpieczeństwa z ks. Henrykiem Gulbinowiczem. Czytelnik znajdzie tu dokumenty z lat 1969-1985 opatrzone profesjonalnym wstępem i aparatem krytycznym. Autorzy analizują w niej proces rejestracji duchownego jako kandydata na tajnego współpracownika oraz charakter tych kontaktów. To merytoryczne studium przypadku oparte na materiałach archiwalnych IPN.
Czy ta pozycja to biografia kardynała Henryka Gulbinowicza?
Nie, książka skupia się wyłącznie na relacjach hierarchy z aparatem bezpieczeństwa PRL. Treść koncentruje się na konkretnym wycinku działalności księdza, jakim były spotkania z funkcjonariuszami Departamentu IV MSW. Autorzy nie opisują całego życiorysu postaci, lecz analizują mechanizmy dialogu operacyjnego w latach 1969-1985. Publikacja stanowi uzupełnienie wiedzy historycznej o roli Kościoła w państwie komunistycznym.
Jaki jest poziom trudności lektury dla przeciętnego czytelnika?
Książka ma charakter naukowy i wymaga od czytelnika skupienia na analizie dokumentów. Ze względu na obecność aparatu krytycznego oraz specjalistycznej terminologii operacyjnej SB, najlepiej odnajdą się w niej pasjonaci historii. Tekst nie jest beletryzowany, lecz prezentuje surowe źródła historyczne wraz z ich naukowym opracowaniem. Lektura pozwala głęboko zrozumieć metody inwigilacji stosowane wobec wysokich rangą duchownych.
Dla kogo ta publikacja historyczna nie będzie odpowiednim wyborem?
Pozycja ta nie jest polecana osobom szukającym lekkiej literatury faktu lub sensacyjnej publicystyki. Ponieważ jest to rzetelne opracowanie naukowe, unika ono uproszczeń i emocjonalnych ocen typowych dla popularnych reportaży. Czytelnicy oczekujący kompletnej biografii kardynała mogą poczuć niedosyt ze względu na wąski zakres tematyczny. Książka nie zawiera również ilustracji ani zdjęć z życia prywatnego hierarchy.
Jakie konkretne lata obejmują dokumenty zgromadzone w tym tomie?
Zbiór dokumentuje kontakty operacyjne prowadzone w okresie od końca 1969 do października 1985 roku. W tym czasie ks. Gulbinowicz przechodził przez różne etapy rejestracji w ewidencji SB, od kandydata na TW po kontakt poufny. Autorzy precyzyjnie śledzą ewolucję tych spotkań aż do momentu zakończenia dialogu operacyjnego. Publikacja pozwala prześledzić działania bezpieki na przestrzeni niemal dwóch dekad PRL.
