Pokusa chronienia instytucji - nawet wynikająca z jakichś wzniosłych motywów, cokolwiek by miało to znaczyć - jest możliwa wyłącznie w przypadku człowieka, który nigdy nie rozmawiał z osobą poszkodowaną. Natomiast jeśli ktoś miał na tyle odwagi i pokory, że to zrobił, to mu do głowy nie przyjdzie, by chronić instytucję.
abp. Grzegorz Ryś
W wywiadzie z Piotrem Sikorą abp. Grzegorz Ryś odpowiada na pytania i zarzuty najczęściej stawiane dzisiejszemu Kościołowi w Polsce. Analizuje obecną sytuację, odwołując się przy tym do Pisma Świętego i chrześcijańskiej tradycji oraz korzystając z licznych wypowiedzi papieży i dokumentów soborowych. Opowiada, jak na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat zmieniła się mentalność i procedury kościelne oraz jaką rolę odgrywa watykańska Kongregacja ds. Biskupów. Przedstawia też zasady postępowania i prewencji w przypadku przestępstw seksualnych. W każdym z poruszonych zagadnień cytuje liczne przykłady z życia Kościoła i własnej posługi duszpasterskiej co sprawia, że jego przekaz przemawia do czytelnika.
Dzięki wywiadowi poznajemy blaski i cienie kościelnego duszpasterstwa. W czasie pandemii wielu parafian zrezygnowało z uczestnictwa w nabożeństwach w swojej parafii. Pojawiło się nowe zjawisko - churching wirtualny, którym niektórzy wierni zastąpili tradycyjną obecność na mszy św. Przy tej okazji arcybiskup przypomina, jakie zadania od wieków stoją przed Kościołem.
Kościół powinien pozostać zawsze apolityczny i równocześnie stwarzać przestrzeń do spotkania ludzi o różnych poglądach w celu wspólnego namysłu nad dobrem publicznym. Porusza tutaj między innymi problem oddzielenia odpowiedzialności za losy swojego kraju od poddawania się wpływom partii politycznych.
Mówiąc o hierarchii i władzy przypomina, czym powinny kierować się osoby sprawujące urzędy, opowiada, jak zmieniła się w ostatnim czasie formacja kapłańska i dlaczego potrzebny jest dialog pomiędzy wszystkim członkami Kościoła.
Odpowiadając na pytanie o stosunek Kościoła do LGBT powołuje się na wypowiedź Benedykta XVI o współczesnym zwarciu kulturowym. Mówi o szacunku dla osoby i szacunku dla tego, co Kościół rozczytuje jako prawdę objawioną.
Wyjaśnia na czym tak naprawdę polega ekumenizm w Kościele powołując się przy tym na wypowiedzi św. Jana Pawła II i papieża Franciszka. Zadaje czytelnikowi ważne pytanie: Czy będę mniej katolikiem, kiedy modlę się razem z prawosławnym, albo bo razem z luteraninem czytam Biblię?
Przestrzega, że doszliśmy do takiego momentu w naszej kulturze, że wydaje nam się, iż żyjemy w chrześcijańskim świecie tylko dlatego, że mamy dookoła pobudowane kościoły. Zapominamy, że nasza kultura stała się kulturą tymczasowości. Liczy się tylko tu i teraz, natychmiast? I nic na jutro? Człowiek jest tylko konsumentem. Głoszenie złej nowiny, piętnowanie zła i tych co nas atakują dużo lepiej się sprzedaje. Dlatego tak ważne jest aby pamiętać, że prawdziwa ewangelizacja jest tylko wtedy, gdy głosi się Dobrą Nowinę. I ta powinna być zawsze oparta na wzajemnym dialogu czyli słuchaniu i nauczaniu.
W jakiej formie została wydana książka "Czy Kościół ma sens?"?
Publikacja ta jest obszernym wywiadem-rzeką przeprowadzonym przez Piotra Sikorę z arcybiskupem Grzegorzem Rysiem. Autorzy prowadzą dynamiczny dialog, w którym padają trudne pytania dotyczące kondycji współczesnego katolicyzmu w Polsce. Taka formuła pozwala na bezpośrednie odniesienie się do aktualnych kryzysów oraz wyjaśnienie skomplikowanych zagadnień teologicznych w przystępny sposób. Dzięki formie rozmowy czytelnik otrzymuje wielowątkowy obraz duszpasterskiej wizji hierarchy opartej na dokumentach soborowych. Jest to propozycja dla osób ceniących bezpośrednią wymianę myśli zamiast suchego wykładu.
Czy autor porusza trudny temat nadużyć seksualnych w instytucji Kościoła?
Tak, arcybiskup Grzegorz Ryś szczegółowo analizuje kwestię przestępstw seksualnych oraz zasady prewencji i procedury kościelne. Autor kładzie ogromny nacisk na empatię wobec osób poszkodowanych, wskazując, że ochrona instytucji nigdy nie powinna stać ponad dobrem ofiar. W treści znajdziemy odwołania do konkretnych zmian w mentalności hierarchów oraz roli watykańskiej Kongregacji ds. Biskupów w tych procesach. Jest to rzetelne zmierzenie się z jednym z najtrudniejszych wyzwań, przed którymi stoi obecnie polska wspólnota wiernych. Lektura dostarcza konkretnych argumentów na rzecz przejrzystości i oczyszczenia struktur kościelnych.
Jakie stanowisko zajmuje arcybiskup w kwestii zaangażowania Kościoła w politykę?
Autor stoi na stanowisku, że Kościół musi pozostać apolityczny, tworząc jednocześnie przestrzeń do dialogu. W rozmowie podkreślono konieczność oddzielenia odpowiedzialności za losy kraju od ulegania wpływom konkretnych partii politycznych przez duchowieństwo. Arcybiskup Ryś promuje wizję wspólnoty jako miejsca wspólnego namysłu nad dobrem publicznym, a nie narzędzia walki o władzę. Takie podejście pomaga zrozumieć rolę hierarchii w nowoczesnym, demokratycznym społeczeństwie bez naruszania autonomii państwa. Jest to ważny głos w dyskusji o relacjach państwo-Kościół w Polsce.
Czy w książce znajdę informacje o stosunku do ekumenizmu i osób LGBT?
Arcybiskup Ryś wyjaśnia te kwestie w oparciu o nauczanie papieży oraz ideę szacunku do każdego człowieka. W temacie ekumenizmu autor zachęca do wspólnej modlitwy i lektury Biblii z przedstawicielami innych wyznań, co postrzega jako wzbogacenie własnej wiary. W odniesieniu do osób LGBT przywołuje koncepcję szacunku dla osoby przy jednoczesnym zachowaniu wierności prawdzie objawionej. Treść ta skupia się na budowaniu mostów i dialogu zamiast pogłębiania istniejących w społeczeństwie podziałów. Autor odwołuje się tutaj bezpośrednio do słów Benedykta XVI oraz Jana Pawła II.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Pozycja ta nie jest lekką lekturą o charakterze modlitewnym i może rozczarować osoby szukające bezkrytycznej obrony instytucji. Autorzy stawiają trudne diagnozy i nie unikają bolesnych tematów, co wymaga od czytelnika otwartości na autokrytykę wewnątrz wspólnoty. Publikacja koncentruje się na głębokiej analizie dokumentów soborowych, więc osoby oczekujące jedynie prostych odpowiedzi mogą poczuć się przytłoczone merytorycznym poziomem dyskusji. Jest to lektura przeznaczona dla odbiorców gotowych na intelektualne wyzwanie i rzetelną debatę o przyszłości chrześcijaństwa. Nie jest to książka dla osób unikających konfrontacji z kryzysami wewnątrz Kościoła.
