Czarna studnia

TRZECH GÓRNIKÓW W LESIE

Po udanym albumie Słowackiego, którym duet Igor Jarek i Judyta Sosna debiutował w roku 2016, i jedynie poprawnych Spodoustych z roku 2018 para autorów powraca z nowym „dzieckiem”. Czarna studnia, bo o nim mowa, to komiks utrzymany na poziomie poprzedniego dzieła. Fabularnie niezły, rysunkowo trochę lepszy, bo bez tylu eksperymentów, stanowi propozycję głównie dla miłośników jego twórców i sympatyków śląskich klimatów – także tych uchwyconych od strony górniczych legend i przesądów.

Bomber, Heniul i Keta to trzej górnicy, który powinni już być na emeryturze. Nie mogli jednak wytrzymać w domu, potrzebowali kasy i teraz wylądowali w środku lasu, przy czarnej studni. Szef obiecał im wolne za pojawienie się tu po godzinach, tylko co ten znienawidzony przez nich Kanarek, niby górnik, lecz Warszawiak, może od nich chcieć? Siedzą więc w tym słynącym z legend miejscu i gadają. Narzekają, marudzą, próbują zrozumieć. Kiedy w końcu Kanarek się pojawia, za towarzysza mając Julka, syna prezesa górniczego przedsiębiorstwa, wszystko się zmienia. Ale o co w tym wszystkim właściwie chodzi?

Czarna studnia to kolejne dzieło duetu Igor Jarek i Judyta Sosna, które powinno zainteresować miłośników nietuzinkowego i mocno odbiegającego od mainstreamu rodzimego komiksu. Tym razem autorzy zabrali się za śląsko-górniczą tematykę, która może wydawać się dość „regionalna”, jednak ma szanse zainteresować również czytelników z pozostałych regionów Polski.

Głównymi bohaterami komiksu, jest trzech doświadczonych życiowo górników: Bomber, Heniul i Keta, którzy emerytalną nudę porzucili na rzecz ponownego powrotu do zawodu. Życie każdego z nich zmusiło do ponownego zjechania w czeleście ziemi, gdzie ciężką pracą zarabiali na swoje wypłaty. Pewnego dnia po skończonej dniówce, udali się do pobliskiego ciemnego lasu w okolice czarnej studni, gdzie według legend mieszka wiedźma. Nie odczuwali oni specjalnej potrzeby obcowania z przyrodą, takie miejsce spotkania wybrał jednak ich niezbyt lubiany szef Kanaerk, który w zamian obiecał im wolny dzień. Czekając na jego przybycie starają się zabić nudę, wdając się w dyskusję na temat życia i swoich rodzin. Kiedy w końcu szef pojawia się na miejscu, okazuje się, że zabrał ich tutaj, aby „zabawili” oni wielkomiejskiego młokosa będącego synem dyrektora kopalni. Chłopak przybył z wielkiego miasta z nadzieją poznania kultury Śląska, co może mu się przydać w jego marzeniu zostania etnografem. Kto lepiej może opowiedzieć o specyficznej kulturze węglowego zagłębia, niż osoby, które mieszkają tutaj całe życie. Początkowo górnicy nie są zachwyceni pomysłem, jednak wolnemu dniu w pracy, trudno się oprzeć. Kolejne łyki piwa, rozluźniają języki, które zaczynają snuć opowieści o górnictwie i trudach życia.

Specyfika komiksu sprawia, że nie będzie to dzieło dla każdego. Określenie jest może zbyt trywialne, jednak trudno się z nim nie zgodzić. W końcu nie każdy pasjonat powieści graficznych będzie chciał sięgnąć po tytuł, gdzie autorzy w mocnym skrócie starają się zaprezentować problemy górnictwa i specyfikę Śląska od czasu II Wojny Światowej po okres bardziej współczesny. Dodatkowo komiks oparty jest na dialogach, w których występuje gwara regionalna, co dodatkowo utrudnia jego odbiór. Na całe szczęście jest ona tutaj ograniczona do niezbędnego minimum, w przeciwnym razie grupa odbiorców tytułu, byłaby jeszcze mniejsza.

Czarna studnia to tak jak zostało to już wspomniane wybiórcza historia bohaterów, która w mniejszym lub większym stopniu nacechowana jest pewną nutą „nadnaturalności”. Nie ma tutaj jednak mowy o typowych legendach czy mitach. Jest to raczej opis życia ludzi, którzy doświadczyli czegoś trudno wytłumaczalnego, co wymyka się standardowej nauce. Scenarzysta stara się w przez pryzmat takich historii pokazać złożoność tego regionu kraju. Fabuła wypada więc dość interesująco, trzeba być jednak przygotowanym na pewne zbyt „zero-jedynkowe” podejścia do niektórych poruszanych problemów (np. wcielania mieszkańców Śląska do wojska w czasie II Wojny Światowej).

Jeśli chodzi o oprawę graficzną, to stawia ona tutaj na prostotę z dość grubą i wyrazistą kreską. Judyta Sosna stara się dodatkowo ukazać treść fabularną w dwojaki sposób. Spotkanie w lesie utrzymane jest w bardzo ciemnej i mrocznej tonacji (co niestety ma wpływ na pewne trudności w rozróżnieniu poszczególnych bohaterów). Retrospekcje ukazane są zaś w czarno – szarych kolorach z wyrazistymi krwistoczerwonymi wstawkami. Takie artystyczne podejście do komiksu, niespecjalnie mnie do siebie przekonało. Jednak trudno nie zauważyć, że „specyficzne” rysunki w niektórych miejscach dość dobrze dopasowują się do opowiadanej historii.

Czarna studnia to dzieło, które można potraktować zarówno jako prosty zbiór opowieści o górniczym życiu, jak i o wiele głębszą i mroczniejszą historię Śląska i jego mieszkańców w ciągu mijających lat. To jak będziemy odbierać ten tytuł to już sprawa czysto indywidualna. Na pewno mamy tutaj jednak do czynienia z dziełem mocno specyficznym, ale również na tyle ciekawym, że warto po niego sięgnąć.