W peszteńskiej części stolicy Węgier, u zbiegu ulic Pawła i Marii, znajduje się działka nazywana Placem. To idealne miejsce do zabawy: potrafi zastąpić amerykańską prerię, a skład drzewa na jego tyłach może być i lasem, i skalistymi górami, i twierdzą – wszystkim, co bawiącym się tu chłopcom podsunie wyobraźnia. Nic dziwnego, że Janosz Boka, pod wodzą którego zgrupowali się Czonakosz, Gereb, Czele, Weiss, Kende, Kolnai i Nemeczek, wydał rozkaz wzniesienia fortyfikacji mających uniemożliwić wrogie przejęcie Placu. A jest się czego obawiać: pewnego dnia Feri Acz, przywódca Czerwonych Koszul, zakrada się na Plac pod nieobecność chłopców i zabiera należący do ich grupy sztandar! To jasny sygnał, że Czerwone Koszule zechcą wkrótce odebrać Plac, ale chłopcy nie zamierzają oddać go bez walki.
Czy Boka może liczyć na lojalność swoich żołnierzy? Dlaczego szeregowy Nemeczek, niesprawiedliwie traktowany przez swoich kompanów, udaje się do Botanika – miejsca zabaw Czerwonych Koszul? Który z chłopców zdradzi, a który okaże się bohaterem?
Nowe tłumaczenie słynnych Chłopców z placu Broni, ze wstępem Krzysztofa Vargi.
O autorze
Miłosz Waligórski (ur. w 1981 r. w Bydgoszczy) – poeta, prozaik, tłumacz. Laureat Nagrody im. Adama Włodka (2015), Bydgoskiej Nagrody Literackiej „Strzała Łuczniczki” (2018) i Nagrody „Literatury na Świecie” (2023). Przełożył ponad dwadzieścia książek z serbsko- chorwackiego, węgierskiego, słowackiego i łotewskiego. Wydał kilka tomów poetyckich i książek prozatorskich, ostatnio Pięć i pół kobiety (PIW, 2022).
Dlaczego "Chłopcy z ulicy Pawła" mają inny tytuł niż klasyczne wydanie szkolne?
Tytuł "Chłopcy z ulicy Pawła" jest wiernym przekładem oryginalnego węgierskiego tytułu, który zastąpił tradycyjnie używany w Polsce wariant "Chłopcy z placu Broni". Tłumacz Miłosz Waligórski zdecydował się na przywrócenie autentycznego nazewnictwa miejsc w Budapeszcie, aby oddać klimat epoki i zamysł autora. Nowe wydanie pozwala spojrzeć na klasykę literatury bez naleciałości dawnych, mniej precyzyjnych adaptacji językowych. Dzięki temu czytelnik obcuje z tekstem bliższym historycznej prawdzie o peszteńskich ulicach z przełomu wieków.
Czy język w tym nowym tłumaczeniu jest zrozumiały dla współczesnego dziecka?
Przekład Miłosza Waligórskiego odświeża archaiczne zwroty, zachowując jednocześnie szlachetny i historyczny charakter powieści Ferenca Molnára. Tekst jest płynny oraz dostosowany do wrażliwości dzisiejszego odbiorcy, co znacznie ułatwia śledzenie dynamicznych losów Nemeczka i Boki. Autor przekładu uniknął sztucznego odmładzania języka na siłę, stawiając na klarowność i emocjonalny przekaz istotny dla młodych ludzi. Lektura staje się przez to znacznie bardziej przystępna dla uczniów szkół podstawowych niż starsze wersje.
Czy to wydanie książki posiada twardą oprawę i ilustracje wewnątrz tekstu?
Prezentowana edycja posiada miękką oprawę ze skrzydełkami i nie zawiera ilustracji wewnątrz bloku tekstu poza wstępem autorstwa Krzysztofa Vargi. Wydawca postawił na czystą formę literacką oraz wysoką jakość typografii, która ułatwia skupienie podczas samodzielnego czytania. Brak obrazków sprzyja rozwijaniu wyobraźni u młodszych czytelników, którzy mogą samodzielnie wizualizować bitwy o legendarny Plac. Solidne klejenie grzbietu zapewnia trwałość egzemplarza nawet przy intensywnym użytkowaniu jako lektura szkolna.
Jakie wartości wychowawcze przekazuje ta powieść współczesnemu czytelnikowi?
Powieść uczy młodych ludzi odpowiedzialności, honoru oraz trudnej sztuki wybaczania zdrady w imię wyższych wartości. Historia rywalizacji grup chłopców stanowi doskonałą lekcję lojalności wobec przyjaciół i własnych przekonań. Ukazuje ona, że prawdziwe bohaterstwo nie zależy od fizycznej siły czy pozycji w grupie, co najlepiej uosabia postać małego Nemeczka. Książka prowokuje do ważnych rozmów o hierarchii rówieśniczej oraz realnych konsekwencjach podejmowanych decyzji.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Książka nie jest wskazana dla bardzo wrażliwych, najmłodszych dzieci ze względu na poruszane tematy ciężkiej choroby oraz śmierci bohatera. Realistyczne zakończenie oraz smutny ton finałowych rozdziałów mogą być zbyt obciążające emocjonalnie dla czytelników poniżej dziewiątego roku życia. Powieść wymaga pewnej dojrzałości, aby w pełni zrozumieć tragizm poświęcenia dla idei, która ostatecznie okazuje się ulotna. Rodzice powinni być gotowi na wspierającą rozmowę z dzieckiem po zakończeniu lektury tego tytułu.
