Chamstwo

Tacy byliśmy, tacy jesteśmy.

Polecałbym tym wszystkim w koszulkach z husarią...

,,Hasłem naszym mizeria, okryciem nędza, napojem łzy."

Kto z nas nie uczył się w szkole na lekcjach historii o chłopach pańszczyźnianych?

Chyba każdy.

Ale temat zawsze był tak przedstawiony, jakby to nigdy nie było nic strasznego.

Ot..był sobie pan i byli chłopi.Pracowali dla pana i kiedy mieli dosyć, to się buntowali.

Ale to i tak niczego nie zmieniało.

Pańszczyzna była i to było normalne.

W liceum trafiłam na profil humanistyczny, gdzie historia była rozszerzona, a nauczycielka-pasjonatka bez ogródek potrafiła mówić jak było.

A było źle.

Z tym, że nigdy nie nazwała tego niewolnictwem, bo przecież niewolnik- to czarnoskóry przybysz z Afryki.

A jednak..nie możemy się dalej oszukiwać.

Chłop pańszczyźniany był niewolnikiem.

Niewolnikiem swojego pana, który biciem i karami wymuszał pracę na dworze i przylegających do niego ziemiach.

Praca była ponad siły, a cza, obok bicia, był drugim narzędziem dyscypliny roboczych ciał.

Kto uciekł i został złapany już na zawsze był trwale okaleczony przez obcięcie uszu czy nosa.

To na lekcjach rozszerzonej historii dowiedziałam się, że poddana panna młoda swoją noc poślubną spędzała w łożu swojego pana, a nie u boku męża, zaś gwałty, w tym na dzieciach, były na porządku dziennym.

W swojej książce autor dobitnie i obiektywnie stara się pokazać nam obraz owego chłopa i pana nie oceniając nikogo.

Bo tak jak nie każdy pan był zły, tak nie każdy chłop dobry.

Podczas czytania, prócz głębokiej analizy zjawiska pańszczyzny, znajdziemy informacje o buntach i mnóstwo odnośników do oryginalnych źródeł historycznych.

Ja jestem książką zachwycona i moim zdaniem autor odwalił tutaj kawał dobrej roboty, więc jeśli lubicie historię i chcecie poszerzyć swoją wiedzę, to zapraszam do czytania.

Przyznam szczerze, że jest to pierwsza książka antropologiczna o Rzeczpospolitej szlacheckiej, którą przeczytałam. Nie jestem fanką tego gatunku, ale zachęcona opiniami znajomych, zaryzykowałam. Zaskoczyłam się bardzo pozytywnie. Mam wrażenie, że autor bezlitośnie obnażył prawdziwą historię chłopów i chłopek. Porównanie pańszczyzny do niewolnictwa było dla mnie trochę zaskakujące, bo chociażby w polskiej literaturze pięknej, nieczęsto można było takie wątki odnaleźć. Jednak wyczuwalna bezstronność autora i pokaźna bibliografia na końcu książki, przekonały mnie, że coś w tym jest i warto naszą, polską historię odczarować.

Historia, jaką znamy ze szkół, prezentuje zazwyczaj losy tych, którzy w danej społeczności byli najważniejsi, jednak stanowili niewielki jej ułamek. Natomiast książka Chamstwo Kacpra Pobłockiego opisuje losy tych, którzy stanowili jej większość. Pokazuje, jak wyglądało trzysta lat życia chłopów pańszczyźnianych na ziemiach polskich. Przeciętny obywatel zna to hasło tylko ze wzmianek o feudalizmie i jeszcze bardziej lakonicznym fakcie uwłaszczenia.

Autor szczegółowo opisuje, jak wyglądały ustroje dawnej Europy i Polski. Bezkompromisowo rozprawia się z mitem o pełnej chwały Rzeczypospolitej szlacheckiej, w której chłopi stanowią jedynie tajemnicze, monolityczne tło. W rzeczywistości struktura społeczna okazała się być znacznie bardziej skomplikowana, a jej konkretne grupy i ich tożsamość różnorodna. W uproszczonej wersji historii chłopi pracowali dla panów, buntowali się, a w końcu doczekali się uwłaszczenia. W Chamstwie ich rola zostaje wreszcie nazwana po imieniu. Byli niewolnikami. Stosowano wobec nich przemoc (gdyż „byli z natury leniwi”) oraz dotkliwe kary za najdrobniejsze przewinienia. Bat i szubienica stały się elementem codzienności. Chłopi stanowili dla panów część majątku, coś, czym mogą się poszczycić. Panowało także przekonanie, że dobre traktowanie sprawi, iż zaczną oni marzyć o uwolnieniu i wzniecać bunty.

Oprócz przemocy fizycznej i wszystkich jej skutków Kacper Pobłocki bierze też na warsztat problem patriarchalizmu i tego, jak na stałe zakorzenił się w kulturze. Każdy z omawianych problemów i wydarzeń przedstawiony jest jako proces, który postępował przez lata, a nawet wieki. I jest to ogromny plus, bo oprócz solidnej dawki faktów otrzymujemy pełny kontekst wydarzeń.

Cała recenzja na: [Adres usunięty]

Nie jest to zdecydowanie lektura lekka i przyjemna, ale warta wysiłku. Pozwala zweryfikować nasze wyobrażenie o polskiej wsi. Pozycja do przemyślenia. Momentami czyta się ją bardzo ciężko, wrzucone słowa tzw. pańszczyźniaków są dla nas często niezrozumiałe. Zatrważająca jest ilość przemocy, jaka miała miejsce w tamtych czasach. Dodatkowo widać ciężki los kobiet, które często były bite przez mężów, ponieważ oni tak odreagowywali to, że sami byli bici przez panów. Historie krwawe i wstrząsające, ale niestety prawdziwe, ukazane w bardzo przemyślany sposób. Polecam.