Byłem ofiarą doktora Mengele. W medycznym piekle Auschwitz

Sięgam wciąż po literaturę obozową... bez względu na to, czy jest to powieść, czy literatura faktu. Trudno bowiem mi wciąż objąć grozę tego tematu, a dzisiaj skonfrontować go ze współczesnością – wojna w Ukrainie, wojna w Strefie Gazy czy wiele innych ognisk zapalnych na świecie. Nie jestem w stanie zrozumieć, że tyle okrucieństw II wojny światowej niczego nas, ludzi, nie nauczyło. Nie, jak się zastanowię, to nauczyło – że jak się inaczej nie da, to przecież można strzelać do siebie i być jeszcze bardziej perfekcyjnymi oprawcami, niż byli naziści, chociaż wydawało się, że to niemożliwe. A jednak.

Sorry za zbyt długi wstęp, ale czasami coś trzeba wykrzyczeć! Książka Tomasza Plaskota zaciekawiła mnie, bo szaleństwa doktora Mengele zawsze wzbudzają wiele emocji w obliczu przysięgi Hipokratesa. No, ale niemiecka etyka w tym względzie nie dotyczyła ludzi spoza rasy wybranych. To się szczególnie tyczyło Żydów.

Powiem szczerze, że tytuł mnie kupił, ale tak do końca nie jest adekwatny do treści. Autor przedstawia postać prof. Laszlo Kissa, węgierskiego Żyda, bliźniaka. A jak wiadomo, ludzie z ciąż mnogich interesowali szczególnie Mengele. Przeprowadza z Kissem rozmowę, która jest tą mniejszą częścią książki. To źle? Nie. A nawet dobrze, bo nie wiem, czy bym się skusił na opowieść o pokręconej historii Węgier w czasie II wojny światowej, a o tym jest spora część książki, bo aż tak nie zagłębiam się w wojenne losy. Swego czasu, dzięki jugosłowiańskim produkcjomfilmowym, sporo czytałem o kociołku bałkańskim i wciąż ciągnie mnie do tej tematyki. Tak mało jednak wiem o Czechach, Słowacji, Rumunii czy Węgrzech w czasie wojennej pożogi, a tam działo się wiele ciekawych rzeczy. Książka pozwoliła mi usystematyzować wiele zagadnień z historii Madziarów. Dowiedzieć się, kim byli strzałokrzyżowcy i czy Węgrom bliżej było do faszyzmu, czy do neutralności, a potem do sowieckich „przyjaciół”.

Wróćmy jednak do postaci Laszlo Kissa. W rozmowie opowiada o życiu codziennym w obozie, o doktorze Mengele, chociaż te opowieści nie są soczyste, naładowane faktami. Nie mogą być innymi, skoro Laszlo był dzieckiem, a przede wszystkim zastrzegł, że opowiadać będzie tylko o tym, co widział i przeżył, a nie będzie ubarwiał o wiedzę ogólną. To na pewno wartość tej wypowiedzi. Niezwykle cenne jest poznanie tej postaci, która mimo obozowej traumy nie piętnuje Niemców, nie darzy ich nienawiścią. Mówi, że nie można mówić o zbiorowości, ale o jednostkach, które trzeba ukarać. Podobnego zdania jest syn profesora, Andras, którego wypowiedź także znajduje się w książce.

Dużą wartością jest także usystematyzowanie i poukładanie w pigułce wiedzy o obozie w Auschwitz, np. hierarchii obozowej, ale także procesów lekarzy i o co oskarżono medyków w jednym z norymberskich procesów.

Spodziewałem się innej wiedzy, uzyskałem i zdobyłem inną, taką, jakiej do tej pory nie posiadałem – jak chociażby o postaci Henryka Sławika, Polaka, który uratował blisko 30 tysięcy polskich uchodźców, w tym okołu 5 tysięcy pochodzenia żydowskiego.

Mała uwaga edytorska, przepraszam za nią, ale lata pracy nad tekstami jako redaktor w prasie codziennej powodują, że jestem wyczulony na potknięcia. Str. 253: „Rozmowę (z Laszlo Kissem – dop. autor recenzji) przeprowadziłem w okresie wrzesień 2021 – marzec 2022”. Strona 254: „Prof. Laszlo Kiss zmarł 25 stycznia 2022 roku w Budapeszcie w wieku 94 lat”...

Profesor László Kiss był węgierskim chemikiem, specjalizującym się w elektrochemii i wieloletnim wykładowcą na Uniwersytecie w Budapeszcie. Mało kto z jego otoczenia wiedział jednak, że w czasach II wojny światowej ów ceniony przez środowisko naukowe badacz był ofiarą Holocaustu i doświadczył medycznych eksperymentów na bliźniętach zlecanych przez Josefa Mengele. Naukowiec ten opowiedział o swojej przeszłości w wywiadzie udzielonym Tomaszowi Plaskocie i tak powstała książka pt. „Byłem ofiarą doktora Mengele. W medycznym piekle Auschwitz” z oferty Wydawnictwa Replika.

Nim dowiemy się, co przeżył profesor Kiss w obozowym piekle, Plaskota poprowadzi Nas przez historyczne ścieżki niemieckiej okupacji w Europie, opowie o funkcjonowaniu machiny wojennej i przedstawi życie codzienne więźniów KL Auschwitz. Przytoczy również epizody z historii Węgier, zwłaszcza te dotyczące lokalnej społeczności żydowskiej i pokaże, w jaki sposób węgierscy Żydzi stali się ofiarami Holocaustu.

Wspomnienia Kissa nie tylko dokumentują okrucieństwo obozowego życia, lecz także ukazują, jak cienka granica dzieli naukę od jej wypaczenia w służbie ideologii. To relacja niezwykle osobista: pełna bólu i poczucia utraty, ale jednocześnie naznaczona niezwykłą siłą przetrwania.

Narracja nie jest przesadnie literacka ani upiększona, co tylko wzmacnia jej wiarygodność. Czytelnik obcuje z żywym świadkiem historii, który, mimo upływu lat, wciąż odczuwał skutki traumatycznych doświadczeń. Szczególnie poruszające są fragmenty opisujące eksperymenty medyczne - przedstawione w sposób rzeczowy, a przez to jeszcze bardziej przerażający.

Forma wywiadu-rzeki pozwala na stopniowe odkrywanie przeszłości bohatera. Pytania są wyważone i nienachalne, co daje przestrzeń do refleksji i pozwala czytelnikowi samodzielnie przetwarzać przekazywane treści, choć ich tematyka jest niezwykle ciężka.

„Byłem ofiarą doktora Mengele. W medycznym piekle Auschwitz” to nie tylko świadectwo jednostki, lecz także przestroga dla przyszłych pokoleń. Warto po nią sięgnąć, by docenić wartość człowieczeństwa w obliczu niewyobrażalnego cierpienia.

Kiedy spojrzałam pierwszy raz na okładkę tej książki pomyślałam, że jest to kolejna pozycja opisująca õkrūcieństwa, których dokonywali na ūwięziõnej ludności niemieccy lekarze. Nie mam jednak w zwyczaju oceniać książki po okładce (chyba, że jest to fantastyka), więc postanowiłam sięgnąć po tą monografię. I muszę przyznać, że bardzo pozytywnie mnie zaskoczyła, ponieważ jej autor podszedł do tematu trochę inaczej. Podzielił swoją publikację na 3 części. Ze względu na to, że opisuje dzieje węgierskich bliźniąt Laszko i Endre Kissów w pierwszej z nich zamieszcza historię tegoż państwa od końca I wõjny świãtõwej, aż po czasy, w których musieli z różnych względów stanąć po stronie III Rzëszy – co ciekawe, czego nie uczą w szkole, wybór sojusznika przez ten naród i jego współpraca z Hitlërëm była podyktowana przede wszystkim próbą unieważnienia postanowień z Trianon.

Dopiero po przedstawieniu historii Węgier przechodzimy do drugiej części w której opisane zostało dzieciństwo bliźniąt i ich droga do Õświęcimiã oraz jak wyglądała ich codzienność w obozie. Dalej autor zamieszcza wywiad z ocalałym od rzëzi Laszlo, który przeplata własnymi uzupełnieniami historycznymi.

Trzecią część poświęca Niemcom i m. in. opisuje drogę jaką przebył Mengele by stać się takim “kãtem”. Opisuje również proces norymberski w którym na ławie õskarżõnych zasiedli niemieccy lekarze, ale jak wiadomo z lekcji historii nie Josef Mengele.

Muszę przyznać, że książkę odebrałam pozytywnie. Miłym zaskoczeniem był dla mnie wywiad z Laszlo Kissem. Autor nie próbował wyciągać z niego wniosków, analiz itd. Dzięki temu można było bardziej zrozumieć przekaz tej rozmowy i to jak to widział sam õsãdzony. Na duży plus należy również zaliczyć styl w jakim ta książka została napisana. Czyta się ją bardzo lekko, pomimo, że porusza trudne tematy. Pozycję tą polecam głównie osobom, które nie chcą czytać tylko o zbrõdniach nãzistõwskich, ale chcą również zrozumieć jaki mechanizm zadziałał, że “ludzie ludziom zgotowali ten los”.

🩶 To lektura, którą się przeżywa...

To świadectwo człowieka, który trafił do nazistowskiego piekła stworzonego przez Josefa Mengele.

László Kiss przeżył brutalne i nieludzkie eksperymenty i z bolesną autentycznością opowiada czytelnikowi o tym, co widział i czego doświadczył...

🩶 Książka podzielona jest na trzy części.

Pierwsza dotyczy dramatycznych losów Węgier.

Druga część (ta, która mnie najbardziej zainteresowała) to rozmowa z Laszlo Kiss o tym, co przeżył, widział i doświadczył.

Trzecia część dotyczy niemieckich eksperymentów medycznych w trakcie i po II wojnie światowej oraz zawiera niezwykle ciekawy wywiad z synem Laszlo.

🩶 Czytelnika uderza styl jakim przedstawiony został brutalny i bezwzględny świat i działania "Anioła Śmierci" - surowy, minimalistyczny, pozbawiony ozdobników.

🩶 Książka jest bolesnym i ciężkim doświadczeniem, historii, która nie powinna mieć miejsca, skłania do refleksji i przypomina nam, że musimy pamiętać o tym, do czego prowadzi nienawiść i chora ideologia...

Serdecznie polecam! ❤️

Chyba każdy słyszał o "Aniele Śmierci" - jak nazywano doktora Mengele Josefa z Auschwitz. Niewielu "pacjentom" poddanym nieludzkim eksperymentom Mengele udało się wówczas przeżyć.  

Książka podzielona jest jakby na trzy odrębne, ale to wciąż ta sama i jedna książka, której poszczególne części łączą się w spójną całość. Pierwsza część przedstawia dramatyczne dzieje Węgier w minionym stuleciu i tragiczne losy Żydów nad Dunajem. 

Druga część to rozmowa z węgierskim profesorem László Kissem - długoletnim wykładowcą akademickim nauk ścisłych chemii. Wywiad ten okazał się bardzo interesujący i cenny jako źródło historyczne. Jego wspomnienia uzupełniają to, co dotąd wiedzieliśmy o medycznych zbrodniach popełnianych w imię pseudonauki. Niezwykle uderza w czytelnika to, z jaką namacalną bezpośredniością Kiss opowiada o tym, co widział i czego doświadczył jako świadek badań prowadzonych na ludziach.

Z kolei trzecia część dotyczy tematu eksperymentów medycznych po II wojnie światowej. Słowa syna prof. Kissa, Andersa są klamrą spinającą losy Węgier, Żydów i rodziny Kissów.

Tomasz Plaskota wykonał świetną pracę. Widać, że autor posiada szeroką wiedzę historyczną. Mimo ciężkiego tematu dobrze się czyta ten tytuł. Nie ma tu nadmiernego epatowania brutalnością. Książka została opatrzona sporą ilością fotografii. 

"Byłem ofiarą doktora Mengele. W medycznym piekle Auschwitz" to cenne świadectwo historyczne bestialstwa i bezduszności osoby, dla której człowiek znaczył tyle, co nic. Lektura, która nie ubarwia faktów. Koniecznie przeczytajcie ten reportaż!