Bombaj/Mumbaj. Podszepty miasta

Jeśli jesteście wielbicielami "Shantaram", powinniście sięgnąć po tę książkę. Jeśli fascynują Was Indie, tym bardziej powinniście ją przeczytać.

Iwona Szelezińska tropi ślady bohatera "Shantaram", ale przede wszystkim pokazuje dzisiejszy Mumbaj, nie tracąc z oczu Bombaju z przeszłości. To nie tylko spacer po slumsach, kultowych restauracjach i knajpkach, po nabrzeżu i uliczkach Mumbaju. To również kawał historii miasta, jego wielokulturowość, zmiany, które zachodzą w błyskawicznym tempie. To powieść o mafijnym trio, które zaczynało w slumsach, a dorobiło się bogactwa. O Parsach, uciekinierach, którzy w Mumbaju znaleźli ojczyznę, zachowując swoje tradycje. O dabbawala, zjawisku istniejącym tylko w tym mieście. O Boolywood, które stało się inspiracją dla Zachodu. To spacery, spotkania, rozmowy z ludźmi, którzy są esencją Mumbaju.

Nie brakuje w książce, wyróżnionych kolorem kartek, dodatkowych informacji związanych z przeszłością miasta. A całość rzuca czytelnika na gwarne, ruchliwe ulice Mumbaju pełne ludzi, barw, niesamowitych budowli i maleńkich sklepików. Miasto, które zostało wydarte morzu, odkrywa swoje tajemnice warstwa po warstwie.

Polecam serdecznie. Fantastyczna lektura nie tylko na wakacje.

Książka zamiast kwiatka

Po książkę sięgnąłem po przeczytaniu recenzji Marcina Mellera. I trochę pełen obaw zacząłem ją czytać, ponieważ, według niego, ale i noty wydawniczej to książka, która zabiera nas w podróż po Bombaju wcześniej, a teraz Mumbaju, śladami Gregory'jego Davida Robertsa autora kultowej powieści "Shantaram". Myślałem, że nie czytając książki, będę, jak niewidomy we mgle. Ale nic z tych rzeczy, ponieważ autorka Iwona Szelezińska staje się naszymi oczami i prowadzi nas przez Bombaj /Mumbaj, bez konieczności znajomości opowieści Robertsa.

Zabiera nas bowiem w miejsca, gdzie on był, gdzie mieszkał i z kim się zadawał, bo Lin to właściwie życie Robertsa. Autorka cytując fragmenty "Shantaram", daje nam do zrozumienia, jak złapać kontekst jej spacerów po Bombaju / Mombaju. Są one niezwykle ciekawe z punktu widzenia turysty, który nie bardzo ma ochotę poznawać losy Lina, chce tylko zagłębić się w indyjską tkankę tego pulsującego codziennie miasta. Nie odczułem ani przez moment, że jestem gorszy od tych, którzy "Shantaram" czytali.

Podążałem zatem za autorką i zwiedzałem miasto od slumsów, które są niezwykłym zjawiskiem kulturowo-społeczno-biznesowym. Tak, tak biznesowym. Co ciekawe teren pod slamsami jest kosmicznie drogi, a wiele poważnych biznesów wyszło ze slamsów lub tam funkcjonuje i to nie myślcie drodzy Czytelnicy, że chodzi tu tylko o szemrane interesy.

Spacery po mieście uzupełniają znakomite wstawki sensu bardziej encyklopedycznego mówiące np. o Żydach w Bombaju, albo dlaczego największe bóstwo ma głowę słonia, albo o historii art déco w tym mieście.

Jestem pod wrażeniem opisów kultowych lokali, gdzie bywał Robert / Lin oraz bohaterowie książki, którzy jako się okazuje z opowieści Iwony Szelezińskiej to także postaci z krwi i kości, chociaż niektórzy jak się wydaje, nieco koloryzują. Z olbrzymim zaciekawieniem przeczytałem opowieść o dabbawalas, czyli o osobach, która noszą pudelka. W Mumbaju liczącym ponad 20 milionów mieszkańców jest ich ponad 5 tysięcy. Codziennie krążą po mieście, by na 13 dostarczyć ciepły domowy posiłek. Ewenementem na światową skalę jest to, że dabbawalas nigdy nie zawodzą swoich klientów, nie mylą się i prowadzą wciąż biznes analogowo, robiąc jedną na 16 mln pudełek pomyłkę w dostarczeniu posiłku.

Niesamowitą opowieścią jest historia sprzedawcy herbaty, który swój biznes prowadzi u zbiegu dwóch ruchliwych ulic. Od lat mieszka tam i pracuje na skrawku placu. Nie może go opuścić, by ktoś zajął jego miejsce. Sam utrzymuje rodzinę i kształci swoje dzieci, by nikt więcej z jego rodziny nie musiał pracować tak jak on.

Miłośników filmu na pewno ucieszy ostatni rozdział będący przeglądem historii kina indyjskiego, które szybko trafiło do Indii, bo już w pół roku po premierze filmu braci Lumiere w Paryżu w grudniu 1895. Autorka pokazuje powstawanie biznesu filmowego i słynnej fabryki filmów o nazwie Bollywood.

Iwona Szelezińska wyjechała pierwszy raz do Indii w 2003 roku, kiedy była jeszcze pełną strachu studentką. Wciąż jest absolutnie zafascynowana tym krajem. Podobno, kiedy raz pojedzie się do Indii, to wsiąka się w ten kraj i trzeba w nim bywać często, chłonąc kuchnię, atmosferę, klimat, ludzi, obyczaje i religię. Nie zaprzeczam. Nigdy w Indiach nie byłem i dlatego pewnie nie wsiąkłem. Ciszę się, z kontaktów ludzko-kulinarnych z mieszkańcami Indii w Polsce. Ciesze się także z opowieści o Bombaju /Mumbaju.

Książkę wzbogaca obszerna bibliografia i spora ilość przypisów. To był dobrze spędzony czas, bo podróże kształcą nawet te, które odbywa się tylko na kartach książek.

„Bombaj/Mumbaj. Podszepty miasta” to książka na swój sposób niezwykła i z całą pewnością oryginalna. Łączy w sobie podróż w czasie i przestrzeni, ale także tę na granicy faktu i fikcji.

Z jednej strony przyglądamy się obecnej siatce gęstych ulic, kolonialnej historii i dynamice rozwoju Mumbaju, a z drugiej przenosimy się do Bombaju z lat osiemdziesiątych, gdzie wraz z Iwoną Szelezińską tropimy elementy opisane w "Shantaram", które wciąż obecne są w obecnej tkance miasta. Nieśpiesznie odkrywamy kolejne warstwy miasta, konfrontujemy miejsca, postaci i zjawiska, które stanowią filar kultowej powieści Gregory’ego Davida Robertsa, z faktami oraz specyfiką obecnego Mumbaju.

Wraz z autorką wyruszamy w podróż po bogatych dzielnicach, slumsach i plażach. Przyglądamy się pięknym krajobrazom i prawdziwym ludzkim tragediom. Przyglądamy się miastu od środka i odkrywamy to, czego gołym okiem nie da się zobaczyć. To Bombaj/Mumbaj ma tutaj głos i staje się bohaterem, którego losy chce się śledzić z zapartym tchem.

Serdecznie 𝗣𝗢𝗟𝗘𝗖𝗔𝗠!