„Bociany. Opowieść o sztetlu” Chavy Rosenfarb, to opowieść w niewielkim polsko-żydowskim miasteczku z początku XX wieku. Poznajemy życie i troski jego mieszkańców, tych głęboko religijnych i tych już nieco odcinających się od wiary ojców, tych zafascynowanych kabałą i mistyką chasydów i takich, których ciągną nowe czasy i miejsca. Mężczyzn, którzy spędzają życie na modlitwie i kobiet, które próbują związać koniec z końcem, beztroskich dzieci wychowywanych w harmonii z naturą i młodzieży, która chce się wyrwać do miasta, by tam zacząć nowe życie.
To już piąta książka Chavy Rosenfarb, która ukazuje się po polsku w Bibliotece Centrum Dialogu. W latach 2015-2017 opublikowaliśmy jej monumentalne dzieło – trzytomową powieść "Drzewo życia" o żydowskich mieszkańcach Łodzi w ostatnim przedwojennym roku oraz pięciu latach getta. Powieść wydaną po raz pierwszy w języku żydowskim w 1972 roku, okrzyknięto arcydziełem literatury jidysz, a pisarkę uhonorowano wieloma nagrodami. Dziesięć lat później ukazały się „Bociany.Opowieść o sztetlu” w których autorka cofa się do historii z początku XX wieku. Zaczyna od opowieści o sztetlu, by w drugim tomie opisać miasto swojego dzieciństwa i młodości. Książka pt. „Między miasteczkiem i Łodzią. Opowieść o miłości” została wydana po polsku w 2020 roku. Teraz nadszedł czas na powrót do sztetla.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Czy powieść "Bociany. Opowieść o sztetlu" można czytać bez znajomości innych książek Chavy Rosenfarb?
Tak, książka stanowi samodzielną opowieść, którą można czytać niezależnie od pozostałych dzieł tej autorki. Choć tematycznie wiąże się z późniejszymi tomami cyklu, przedstawia ona zamkniętą historię mieszkańców polsko-żydowskiego miasteczka. Lektura pozwala na pełne zrozumienie losów bohaterów bez konieczności sięgania po monumentalne "Drzewo życia". Jest to idealny punkt wyjścia dla osób chcących rozpocząć przygodę z wybitną literaturą jidysz.
Jaką tematykę porusza ta książka w kontekście życia w dawnym sztetlu?
Powieść szczegółowo ukazuje codzienne życie, duchowe rozterki oraz zderzenie tradycji z nowoczesnością w żydowskiej społeczności. Czytelnik odnajdzie tu opisy mistycznego świata chasydów, kabały oraz trudów dnia codziennego kobiet walczących o byt rodziny. Autorka kładzie duży nacisk na relację człowieka z naturą oraz marzenia młodzieży o wyrwaniu się do wielkiego miasta. To bogata panorama społeczna, która przybliża zapomniany już świat przedwojennych miasteczek z początku XX wieku.
W jakim konkretnym okresie historycznym osadzona jest akcja prezentowanego utworu?
Akcja utworu rozgrywa się na początku XX wieku w niewielkim polsko-żydowskim miasteczku. Przedstawiony okres to czas wielkich zmian społecznych, gdzie głęboka religijność ojców zaczyna ustępować miejsca nowym prądom myślowym. Książka wiernie oddaje realia historyczne tamtego czasu, skupiając się na autentyzmie obyczajowym i kulturowym. Dzięki temu czytelnik otrzymuje rzetelny obraz życia w sztetlu przed nadchodzącymi katastrofami dziejowymi.
Czy styl literacki autorki jest przystępny dla współczesnego czytelnika literatury pięknej?
Twórczość Chavy Rosenfarb charakteryzuje się epickim rozmachem oraz niezwykłą dbałością o detale, co czyni ją arcydziełem literatury. Język narracji jest plastyczny i emocjonalny, pozwalając głęboko zanurzyć się w psychologię postaci oraz ich motywacje. Mimo że dotyczy minionej epoki, sposób prowadzenia fabuły pozostaje zrozumiały i niezwykle angażujący dla dzisiejszego odbiorcy. Polskie wydanie zachowuje unikalny klimat oryginału, oddając ducha żydowskiej mistyki i prozy życia.
Dla jakiego typu czytelnika ta konkretna pozycja może okazać się zbyt wymagająca?
Książka nie jest odpowiednia dla osób poszukujących szybkiej akcji lub lekkiej, czysto rozrywkowej lektury. Ze względu na dużą liczbę wątków obyczajowych oraz głębokie tło filozoficzno-religijne, wymaga ona od odbiorcy dużego skupienia. Czytelnicy nieprzepadający za drobiazgowymi opisami życia codziennego i duchowości mogą poczuć się przytłoczeni gęstością narracji. Jest to wymagająca literatura piękna, która stawia na głęboką refleksję zamiast dynamicznych zwrotów akcji.
