Bez przeszłości

Przyznam się od razu, że jak przeczytałem porównanie tej książki do bajki „Toy Story” od razu ukazał mi się przed oczami obraz zabawek które ożywiały w nocy, czy morderczej lalki z filmu „Laleczka Chucky”. Jednak zastanawiałem się w jakim kierunku gatunkowym została ta książka napisana, bo świat marionetek w literaturze zawsze mnie fascynował.

🎎

Głównymi bohaterami książki jest małżeństwo Theo i Kay Haroperowie. On profesor uniwersytecki, ona akrobatka cyrkowa. Na wystawie Quatre Mains, zamkniętego sklepu z zabawkami, Kay dostrzega starą lalkę w której od razu się zakochuje. Pewnej nocy po występie, gdy wraca do domu, odnosi wrażenie, że ktoś ją śledzi. Kiedy widzi, że w jej ulubionym sklepie pali się światło a drzwi są otwarte, postanawia wejść do środka. Niestety nie wie że nie wchodzi się po północy do sklepu z lalkami. Kay, zostaje przemieniona w lalkę i zostaje uwięziona na zapleczu sklepu. Wkrótce odkrywa że nie jest sama a towarzyszy jej duża ilość kukiełek z różnych zakątków świata, które ożywają jedynie na noc. Jedyną nadzieją dla powrotu do świata ludzi jest odnalezienie jej przez Theo. Tak rozpoczyna się historia Theo szukającego swej żony, oraz Kay uwięzionej w świecie lalek.

🎎

Sama narracja książki jest prowadzona bardzo fajnie. Losy bohaterów obserwujemy zarówno od strony Theo, który robi co może by odnaleźć żonę, oraz z perspektywy Kay, zamkniętej w lalce. To właśnie świat uwięzionych lalek jest tutaj najbardziej ciekawy. Autorowi udało się stworzyć lalki z osobowością jak u ludzi i wyszło to mu bardzo dobrze. To właśnie lalki są prawdziwymi gwiazdami tej książki. Gdy nastaje noc i lalki ożywają, pojawia się bardzo fajny klimat tajemniczości i ukrytego za drzwiami mrocznego świata lalkarzy, którzy tworzą swoje lalki. Jednak liczyłem tutaj na trochę więcej klimatu grozy. Nie jest to prawdziwa powieść grozy, a szkoda bo mogła być ona na miarę najlepszych powieści samego Kinga. Natomiast zakończenie książki przypadło mi bardzo do gustu. Nie chce zdradzać szczegółów, ale zaskoczyło mnie całkowicie i raczej takiego się nie spodziewałem. W końcu otrzymałem zakończenie historii inne niż we wszystkich innych książkach i za to duży plus! Keith Donohue zaprasza nas do świata demonicznych lalek i marionetek, gdzie świat jest teatrem, a kukiełkami są ludzie, sterowani przez tajemniczych lalkarzy.... @Spursmaniak

Zabawki, pacynki, maskotki, marionetki.. tak się składa, że dzięki uprzejmości, dwóch pociech w wieku przedszkolnym, są one stałym elementem naszego domowego krajobrazu. Lalki Barbie bez włosów, wyleniałe miśki i masa innych pluszowych stworzeń wylewa się z plastikowych pojemników, wystaje zza kanapy i chowa pod poduszkami. Świat lalek kojarzy mi się ze słodkim czasem dzieciństwa. Jednak gdzieś w głębi duszy pozostało wspomnienie, że to właśnie klown z powieści Stephena Kinga był moim największym dziecięcym koszmarem. "Bez przeszłości", choć jest to powieść o miłości, napawa nas lękiem. Czy to aby naprawdę zaskrzypiała podłoga? Czy ta lalka tam leżała jeszcze godzinę temu? Podczas czytania na wierzch wypłynęły moje wszystkie "zaleczone" lęki a sam rzut oka na tę przerażającą okładkę, sprawiał, że włoski na rękach stawały dęba. I to właśnie lubię.

Theo wraz z Kay, kochające się, młode małżeństwo, wyjeżdżają do kanadyjskiego Quebecku, gdzie kobieta dostała posadę akrobatki w sezonowym cyrku. Theo, akademicki wykładowca i tłumacz z francuskiego, wykorzystuje miesiące urlopu na pracę nad książką o życiu znanego fotografika. Pewnego wieczoru Kay nie wraca do domu. Ostatnim miejscem gdzie była widziana jest restauracja, w której wraz z przyjaciółmi oblewała sukces przedstawienia. Od tamtego czasu słuch po niej

zaginął. Jednak Kay nie zniknęła. Wracając do domu uciekała przed tajemniczym prześladowcą i schroniła się w sklepiku ze starymi zabawkami. Kiedy dotknęła jednego z eksponatów straciła przytomność. Obudziła się w ciele lalki w towarzystwie kukiełek z całego świata, które od tej pory miały stać się jej nową rodziną.

Choć "Bez przeszłości" zaliczane jest do thrillerów, a nawet horrorów, to tak naprawdę jest to przesycona realizmem magicznym powieść o miłości. Taka współczesna odsłona mitu o Orfeuszu i Eurydyce. Zaślepiony miłością mężczyzna zstępuje do piekieł by żałosną pieśnią wybłagać u władcy podziemi powtórne życie dla swojej wybranki. Oczywiście każdy z nas wie jak się kończy opowieść o trackich kochankach. Mit o Orfeuszu i Eurydyce jest częstym wątkiem w operze i innych gatunkach muzyki poważnej. Z pewnością to właśnie ON zainspirował naszego autora. Kay i Theo są młodym małżeństwem a ich związek jeszcze nie zdążył przesiąknąć rutyną. Oboje wywodzą się z artystycznego światka i choć pełni przeciwieństw doskonale się uzupełniają. Starszy od kobiety Theo z przymrużeniem oka traktuje jej szczeniackie wyskoki. Dla niego Kay jest sensem istnienia, jedyną kobietą na świecie. Wystarcza mu samo patrzenie na nią i świadomość, że jest obok niego, zasypia i budzi się u jego boku. Theo jest owładnięty demonami zazdrości, boi się że atrakcyjna dziewczyna pewnego dnia odfrunie. Kay to wulkan namiętności. Jej życie to ciągła pogoń za marzeniami. Nie boi się nowych wyzwań. Jest niczym rajski ptak, który nigdzie nie potrafi zagrzać miejsca. Troszkę szalona, niezwykle odważna i zakochana w ten "zdrowy", normalny sposób. Daje swojemu ukochanemu przestrzeń życiową i w zamian oczekuje tego samego. Kiedy Kay znika przed oczami mężczyzny przewijają się same najczarniejsze scenariusze, jednak żaden z nich nie przewiduje tego, że kobieta zamieniła się w poruszaną sznurkami kukłę. W poszukiwaniach ukochanej pomaga mu karzeł z pobliskiego cyrku. Razem wpadają na trop lalkarzy z wystawy Quatre Mains, których marionetki wyglądają jak prawdziwe, "żywe" dzieła sztuki.

Z pewnością jedną z najmocniejszych stron tej powieści jest jej szczególny klimat. Małe kanadyjskie miasteczko,jak przedstawia to sam autor, to malownicze miejsce, które bardziej pasuje do starej, kontynentalnej Europy niż skutej lodem północy Ameryki. Chodzące uliczkami Starego Miasta, przebrane za duchy postaci, małe, pachnące paloną kawą bistra, urocze, wypełnione ciepłem kominków sklepiki i mnóstwo turystów. W tak spokojnej i sielskiej scenerii zaginięcie młodej kobiety wydaje się wręcz nieprawdopodobne. Jednak autor nie zaplanował dla nas typowej zagadki kryminalnej (choć pojawiają się jej echa). Kay została porwana lecz wciąż jest blisko. Znajduje się na zapleczu sklepu, obok którego przechodzimy kilka razy dziennie. Lecz choćby krzyczała całą powierzchnią swoich płuc to i tak jej nie usłyszymy. Kobieta zmieniona została w lalkę, drewnianą marionetkę, wypchaną trocinami, w której zaklęta została ludzka dusza. I nie jest pierwszą, którą spotkał taki los. Budzi się wśród "zabawkowej" społeczności, z ciekawą hierarchią władzy, osobliwymi postaciami i swoim własnym małym światem. Lalki tworzą jedną wielką rodzinę, wcześniejsze życie jest dla nich przeszłością. Jeden mały pokój stał się całą galaktyką a na drodze do wolności stoi Królowa i jej straż przyboczna. Kay, choć pamięta kim była w przeszłości, dotknięta została częściową amnezją. Nie może sobie przypomnieć imion i twarzy bliskich. Powoli przestaje jej zależeć na powrocie do świata ludzi. Staje się niczym prawdziwa marionetka - podatna na wszelkie manipulacje. Muszę przyznać, że podczas lektury, towarzyszyło mi przeświadczenie, że lalki nie tylko fascynują naszego autora, są jego obsesją, tematem który zgłębił od A do Z. Muszę przyznać, że moja wiedza w tym temacie ograniczała się raczej do zabawek sprzedawanych w Smyku. Teraz wiem, że teatr lalek i lalkarstwo samo w sobie jest sztuką, która wymaga wielkiego talentu i umiejętności.

Nie często się zdarza, że kupując jedną książkę, dostajemy w pakiecie cztery osobne historie. Theo poszukujący swojej żony, Kay próbująca się odnaleźć w świecie lalek, ich wspólna przeszłość oraz opowiadanie o pionierze kinematografii Eadweardzie Muybridge’u. To właśnie ten, zafascynowany ruchomymi obrazami artysta, z zimną krwią zabił kochanka swojej żony. I do tego został uniewinniony. Fascynujące. Jeśli spodziewacie się zwykłej historii o mężczyźnie poszukującym swojej ukochanej, to z pewnością będziecie zachwyceni odkrywając coraz to nowe warstwy tej skomplikowanej historii. Krytycy narzekają, że powieść ta pełna jest nieścisłości, niedokończonych wątków oraz brakuje jej spójnej i wyraźnej linii fabularnej. Jednym słowem o co tutaj chodzi? Moim zdaniem jest to książka o poszukiwaniu własnego ja. Zmiana naszej głównej bohaterki w marionetkę jest tak naprawdę metaforą jej dotychczasowego życia. Z wolnego, szalonego, sięgającego po narkotyki ptaka stała się żoną i kochanką. Wkrótce być może matką. Izolacja wśród zabawek pozwala jej na głęboką analizę własnego życia, przegląd swoich pragnień. Nie czujecie w niej miłości? A może nie kochała? Tkwiła w związku "wyproszonym", który podcinał jej skrzydła? Może paradoksalnie zamknięcie w świecie marionetek było dla niej wolnością?

Jedno jest pewne "Bez przesady" to zadziwiająca, oryginalna i magiczna książka, która zabierze was w świat własnych lęków i paranoi. To jedna z tych powieści, gdzie nie warto się zastanawiać dokąd nas to wszystko zaprowadzi. Zamiast tego delektujcie się wspaniałym językiem autora, wkroczcie w cudowny świat mitów i baśni rodem z twórczości Neila Gaimana. Nawet jeśli historia ta nie ma dla was sensu starajcie się ją potraktować jako bajkę dla dorosłych. Zobaczycie, jeśli odrzucicie wszystkie oczekiwania, otworzy się przed wami świat mrocznej magii i miłości. Polecam.

Kay Harper razem z mężem Theo spędzają w Quebecu letnie wakacje. Ona pracuje w cyrku na stanowisku akrobatki, ON zaś w tym czasie tłumaczy biografię Eadwearda Muybridge'a, brytyjskiego fotografa, będącego pionierem w swojej dziedzinie.

Któregoś razu Kay dostrzega na wystawie zamkniętego sklepiku ze starymi zabawkami, Quarte Mains, interesującą lalkę. Wręcz się w niej zakochuje, ale nawet nie wie, że tę chwilę zapamięta na zawsze. Wracając pewnej nocy do domu, czuje, że ktoś ją śledzi. Wówczas dostrzega światło w swoim ulubionym sklepiku. Gdy okazuje się, że drzwi są otwarte, Kay decyduje się schronić się przed niebezpieczeństwem w środku, przecież nic nie może jej grozić w otoczeniu uroczych zabawek... Nie spodziewa się, że wejście do tajemniczego, zagadkowego miejsca, które znała tylko z zewnątrz, z ulicy, zmieni wszystko.

Kolejnego dnia Theo nie może odnaleźć żony. Jest zrozpaczony. Obsesyjnie i z determinacją przemierza ulice Quebecu w nadziei, że odnajdzie Kay. Sytuacji nie polepsza policja, która w jednej ze swych hipotez zakłada, że to Theo może mieć coś wspólnego z zaginięciem akrobatki. Nikt nie przypuszcza, że Kay została... zamieniona w lalkę. Uwięzioną w magicznym świecie kobietę może uratować tylko utęskniony Theo. Musi ją odnaleźć i rozpoznać - pytanie tylko, w jaki sposób?

"Bez przeszłości" skusiło mnie swoim opisem, który zdecydowanie wywołał dreszczyk grozy i zaciekawienie. Podeszłam więc do lektury z nadzieją na trzymające w napięciu wydarzenia i małą dawkę "zdrowego", czytelniczego lęku. Keith Donohue spełnił moje oczekiwania, a co więcej, w pakiecie dostałam także elementy prozy obyczajowej, przygodowej oraz magii, science fiction. Autor posługuje się przystępnym językiem, czytanie książki sprawiło mi wiele przyjemności. Akcja toczy się raczej niespiesznie, ale w sposób jak najbardziej interesujący. Nie ma mowy o nudzie. Ciekawym zabiegiem było zaczerpnięcie inspiracji z mitu o Orfeuszu i Eurydyce, którego znajomość przy okazji sobie odświeżyłam :).

"Bez przeszłości" to trochę taka bajka dla dorosłych z dreszczykiem. Fantazje mieszają się z realiami, a czytelnik przepada w wyimaginowanym świecie. Zaciera się granica między tym, co jest tylko i wyłącznie wytworem ludzkiej wyobraźni a rzeczywistością, z którą codziennie każdy się zmierza. W moim odczuciu lektura ta jest jak najbardziej godna uwagi. Bardzo pomysłowa i oryginalna!

ŻYĆ, JAKO LALKA

Albo to ja mam takie szczęście, albo w ostatnim czasie namnożyło się najróżniejszych reinterpretacji mitów. Tylko w minionym miesiącu w moje ręce wpadły takie nowości, jak "Kirke", "Mgły Avalonu", "Szczurołap" czy "Ja, Nina Szubur", a "Bez przeszłości", choć na pierwszy rzut oka na to nie wygląda, też zalicza się do tej grupy. Na szczęście dzieło Keitha Donohue'a nie jest ani dosłownym, ani dosadnym przeniesieniem historii Orfeusza i Eurydyki, a jedynie utworem nim inspirowanym. A przy okazji także bardzo udanym, pełnym magicznego realizmu i niezaprzeczalnego uroku.

Kay i Theo. Cyrkowa akrobatka i tłumacz. W Quebecu spędzają wakacje, aż pewnego dnia ona na wystawie zamkniętego sklepiku z zabawkami Quatre Mains zauważa lalkę. Nie wie jeszcze, że chwila ta na zawsze odmieni jej życie, ani jak bardzo – po prostu zachwyca się zabawką. Kiedy pewnej nocy wracając do domu ma wrażenie, że jest śledzona, Kay schronienie znajduje właśnie w sklepiku, który dziwnym trafem stoi właśnie zachęcająco otwarty. Schronienie? Rano Theo odkrywa, że żona zaginęła. Policja w tym przypadku nie na wiele się zda, bo woli podejrzewać jego, a zrozpaczony mężczyzna stara się znaleźć ukochaną na własną rękę, nieświadomy, że ta tkwi w sklepie, przemieniona w lalkę. Uratować może ją tylko rozpoznanie przez męża, ale czy to w ogóle możliwe?

To, co przede wszystkim skłoniło mnie do sięgnięcia po tę powieść (zaraz po słowach mojej lepszej połowy, że to może być ciekawe - a jej ocenie ufam najbardziej) był fakt, że "Bez przeszłości" skojarzyło mi się z "Przemianą" Kafki. Tam człowiek pewnego dnia obudził się przemieniony w wielkiego robaka, tu kobieta staje się lalką uwięzioną w sklepie. Wątek ów z "Laleczką Chucky" skojarzył mi się dopiero potem, ale podobnych znajomych elementów znalazłem tu więcej, choćby ten z zabawkami ożywającymi w pewnych okolicznościach, niczym w "Toy Story". Przede wszystkim jednak mamy tu do czynienia z wciągającym, fascynującym i mimo wszystko oryginalnym dziełem.

Co trzeba powiedzieć to to, że powieść jest naprawdę dobrze napisana, przemyślana i poprowadzona. Grecki mit o Orfeuszu i Eurydyce, znajduje tu bardzo ciekawe rozwinięcie, a właściwie przełożenie na zupełnie nową kanwę. Autor bierze kilka jego elementów, przenosi je na współczesny grunt i powoli zaczyna obudowywać wciągającymi wątkami. Realizm magiczny jest tu równi silny co obyczajowa opowieść, której dramatyczność nadaje jej posmaku historii przygodowej i thrillera. Miłośnicy grozy także znajdą tu coś dla siebie, a wszystko to zawarte w poruszającej powieści z ambicjami.

Efekt finalny jest więc naprawdę znakomity. Emocjonuje, wciąga, skłania do myślenia i satysfakcjonuje. "Bez przeszłości" to bardzo dobra książka, pokazująca - o czym zapomina tak wielu współczesnych fantastów - że fantastyka ma służyć przede wszystkim przekazaniu czegoś. Rozrywka, epickie sceny i im podobne to jedynie atrakcyjny dodatek do czegoś większego. Donohue pamięta o tym i jednocześnie potrafi znakomicie to wykorzystać. Warto więc zapoznać się z jego najnowszym dziełem.