Dlaczego ośmiornice nie zamieszkałyby w modernistycznym budynku? Jak wygląda kino dla ludzi i owadów? Co nas łączy z kretem i opadłymi liśćmi? Jak napisać prawo dla unii międzygatunkowej? „Zoepolis” to wyobrażona wspólnota ludzko-nie-ludzka, w której rośliny, zwierzęta, grzyby mają prawa obywatelskie i uczestniczą w projektowaniu swojego materialnego otoczenia. Jest to także projekt poświęcony zaplataniu i odkrywaniu wspólnej przestrzeni dla ludzi i nie-ludzi. W książce „ZOEpolis. Budując wspólnotę ludzko-nie-ludzką” humanistki, architektki, projektantki, prawniczka, kuratorki i artystki zastanawiają się, jak taką wspólnotę stworzyć. Jest to ćwiczenie w projektowaniu jak najbardziej realnej utopii, w żądaniu niemożliwego, a jednocześnie przewodnik po zakamarkach owego „Zoepolis”, gdzie między kostkami brukowymi rośnie babka lekarska, a muszki owocówki dostają swoją własną porcję wina w bezpiecznym naczyniu. Wśród autorów i autorek książki znajdują się m. in. Babka Zwyczajna, Dżdżownica Ziemna, Kornik Drukarz, Krowa, Gołąb Zwyczajny, Escherichia Coli, a także adwokatka zwierząt i przyrody Karolina Kuszlewicz, socjolog Marek Krajewski, garncarka Alicja Patanowska, kurator dźwięku Daniel Brożek, filozofka Monika Rogowska-Stangret i wiele innych osób ludzkich i nie-ludzkich. Na taką książkę czekałam od dawna, przeczuwając, że potrzebne nam są zupełnie nowe punkty patrzenia na otaczający nas świat. Dzięki nim, będziemy w stanie stworzyć jego zupełnie inną wizję, prawdziwszą, bardziej czułą i sensowną. – Olga Tokarczuk Być może ta książka jest pełna szalonych idei, być może wspólnota ludzi i nie-ludzkich organizmów nie jest możliwa, ale przecież często takie wydawałoby się szalone idee są zaczynem, który ratuje świat. Czytajcie ZOEpolis z otwartymi głowami. – Adam Wajrak Małgorzata Gurowska – artystka wizualna, autorka książek, wykładowczyni i kuratorka. W swoich pracach skupia się na kwestiach politycznych i społecznych krytycznie opisując relacje ludzi i nie-ludzi. Tworzy z myślą o uwzględnianiu perspektywy innych gatunków, zwłaszcza tych eksploatowanych i dyskryminowanych przez człowieka. Sztuka jest dla niej narzędziem interwencji i sprzeciwu. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie obecnie jest profesorką na Wydziale Rzeźby. Monika Rosin?ska – doktorka socjologii, wykłada w School of Form Uniwersytetu SWPS. Koncentruje swoje zainteresowania naukowo-badawcze na wspo?łczesnych praktykach projektowych. Autorka ksia?z?ki Przemys?lec? uz?ycie. Projektanci, przedmioty, z?ycie społeczne (2010), wspo?łredaktorka Kola- boratorium. Zmiana i wspo?łdziałanie (2012) oraz wielu artykuło?w naukowych i popularyzatorskich na temat projektowania. Wspo?łkuratorka wystaw dizajnu. Agata Szydłowska – kuratorka, badaczka, autorka książek. Absolwentka historii sztuki na UW, Szkoły Nauk Społecznych przy IFiS PAN, doktorka etnologii. Kierowniczka Katedry Historii i Teorii Designu na Wydziale Wzornictwa ASP w Warszawie. Interesuje się społecznymi i politycznymi kontekstami dizajnu. Poprzez działania kuratorskie i refleksję humanistyczną bada projektowanie poza antropocentryzmem.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii pozostałe
Jaka jest główna idea książki ZOEpolis?
Książka eksploruje koncepcję wspólnoty, w której ludzie, zwierzęta, rośliny i grzyby posiadają równe prawa obywatelskie oraz współdecydują o przestrzeni. Publikacja łączy perspektywę humanistyczną z projektową, starając się wypracować realne scenariusze dla międzygatunkowej koegzystencji. Czytelnik odnajdzie tu teoretyczne rozważania o prawie i socjologii zestawione z wizjonerskimi projektami architektonicznymi. To ambitna próba wyjścia poza antropocentryzm i przedefiniowania naszego miejsca w ekosystemie.
Kto przygotował treść tej publikacji?
Publikacja jest dziełem interdyscyplinarnego zespołu złożonego z badaczek, artystek, prawniczki oraz przedstawicieli świata przyrody. Wśród autorów znajdują się m.in. adwokatka zwierząt Karolina Kuszlewicz, socjolog Marek Krajewski oraz kuratorka Agata Szydłowska. Unikalnym elementem jest oddanie głosu bytom nie-ludzkim, takim jak dżdżownica ziemna czy kornik drukarz, co podkreśla radykalnie inkluzywny charakter dzieła. Takie zestawienie głosów pozwala na wielowymiarowe spojrzenie na relacje międzygatunkowe.
W jaki sposób "ZOEpolis. Budując wspólnotę ludzko-nie-ludzką" podchodzi do designu?
Książka analizuje projektowanie materialnego otoczenia z perspektywy potrzeb innych gatunków niż człowiek. Autorki zastanawiają się, jak mogłaby wyglądać architektura przyjazna owadom czy systemy prawne chroniące unię międzygatunkową. Treść koncentruje się na krytycznym opisie relacji władzy i eksploatacji, proponując w zamian etyczne wzornictwo. Jest to kluczowa lektura dla projektantów chcących tworzyć w sposób zrównoważony i czuły na otaczającą przyrodę.
Jakim językiem i stylem napisana jest ta książka?
Jest to ambitna publikacja łącząca język naukowy i kuratorski z elementami spekulatywnymi i artystycznymi. Treść ma charakter interdyscyplinarnego przewodnika po "realnej utopii", wymagającego od czytelnika otwartości na abstrakcyjne idee. Tekst jest gęsty od znaczeń, ale jednocześnie wzbogacony o konkretne przykłady projektowe i wizje artystyczne. Dzięki temu lektura staje się intelektualnym ćwiczeniem w wyobrażaniu sobie nowej, lepszej przyszłości.
Dla kogo ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca?
Ze względu na swój teoretyczny i spekulatywny charakter, książka nie jest typowym poradnikiem ekologicznym z prostymi wskazówkami. Publikacja wymaga od odbiorcy skupienia oraz gotowości do kwestionowania tradycyjnego, ludzkiego porządku świata. Osoby poszukujące czysto beletrystycznej opowieści lub literatury faktu opartej wyłącznie na danych statystycznych mogą czuć się przytłoczone jej artystyczno-filozoficzną formą. Jest to dzieło skierowane do świadomego czytelnika gotowego na głęboką, intelektualną analizę relacji międzygatunkowych.
