Zniewolony. 12 Years a Slave

1841 rok. Solomon Northup, wolny człowiek z Północy, wiedzie szczęśliwe życie u boku żony i dzieci. Jest pracowitym i szanowanym członkiem społeczności, umie grać na skrzypcach i zdobył wykształcenie. Pewnego dnia zostaje podstępem porwany i sprzedany handlarzom niewolników, a nieświadoma tego faktu rodzina nie wie, co się z nim stało. W ten sposób Solomon traci status wolnego człowieka, a wszystko wyłącznie z powodu ciemnego koloru skóry. Następnych dwanaście lat mężczyzna spędza pracując dla zmieniających się często właścicieli, nie raz i nie dwa traktowany nieludzko i okrutnie; nie traci przy tym jednak nadziei na powrót do domu i przerwanie losu niewolnika.

Niewolnictwo osób czarnoskórych to coś, co obecnie wzbudza wiele negatywnych emocji, jednak niegdyś była to sprawa zupełnie normalna. W końcu dyskryminacja osób odmiennej rasy występowała jeszcze niedawno, bo do połowy ubiegłego stulecia. Teraz na szczęście taki stan rzeczy nie ma już miejsca; powstaje coraz więcej książek czy filmów poruszających tę tematykę. "Zniewolony" jest o tyle różny od fikcji literackiej lub ekranizacji, że fikcją nie jest: to prawdziwa historia człowieka, który na własnej skórze przeżył trudny los niewolnika, a swymi doświadczeniami podzielił się z pozostałymi ludźmi, spisując wspomnienia w postaci książki.

Bardzo lubię czytać utwory, które powstają na podstawie autentycznych wydarzeń, ponieważ z reguły wzbudzają one najwięcej emocji i dają do myślenia; równocześnie jednak jestem osobą ogromnie wrażliwą, przez co czasem zbyt mocno zaczynam przejmować się losami bohaterów, a otrząśnięcie się z danej pozycji zajmuje mi kilka dni. W przypadku losów Solomona Northupa było podobnie, jednak nie obyło się bez pewnych trudności.

Historia opisana w "Zniewolonym" jest o tyle poruszająca, że głównemu bohaterowi wolność zostaje po prostu odebrana. Przez dwanaście lat żyje w nieprzyjemnych warunkach, ciężko pracuje, starając się nie tracić nadziei na powrót na łono rodziny. Właściciele mogli robić z nim, co tylko chcieli; Solomon i pozostali niewolnicy wielokrotnie nie byli traktowani jak ludzie, tylko rzeczy. Co bardziej wstrząsające, pan mógł bezkarnie nawet zabić niewolnika i było to zgodne z prawem! Za nieposłuszeństwo lub niedokładne wykonanie pracy czarnoskórych czekały dotkliwe kary cielesne. Jak można się domyślać, lektura przysparza wielu emocji, mnie jednak najbardziej poruszyły losy Elizy i jej małych dzieci, które zostały rozdzielone w wyniku transakcji dokonywanych przez ich właściciela.

Język, którym posługuje się autor, jest przystępny i plastyczny, momentami pojawiają się jednak dłużyzny spowalniające bieg akcji. Czasem trudno było mi przez nie przebrnąć, ale na szczęście takich fragmentów nie było zbyt wiele. Solomon dokładnie i obrazowo przedstawia codzienność niewolników, pokazuje zachowania właścicieli, którzy bywali zarówno dobrzy i wyrozumiali, jak i okrutni i niesprawiedliwi. Chwilami wręcz nie mogłam uwierzyć w to, co czytam, a przedstawione na kartkach powieści wydarzenia wydawały mi się niewiarygodne. Podziwiam hart ducha Northupa, ponieważ przeszedł tak wiele, że nie każdy przetrwałby, nie dając się złamać.

Bez wątpienia jest to książka ważna, którą po prostu warto przeczytać. "Zniewolony" ma wejść do kanonu lektur w Ameryce, co uważam za niezwykle dobrą decyzję, ponieważ być może sprawi to, że sięgnie po nią więcej osób, a temat niewolnictwa i dyskryminacji osób odmiennego koloru skóry stanie się dokładniej znany. Historia, która daje do myślenia.