Zawirowania

„W tej książce nie chodzi o dzielenie się wspomnieniami, tylko uczuciami.“

Choć wszystko wskazuje na to, że „Zawirowania“ to komiks o łyżwiarstwie, byłoby to ogromnym niedopowiedzeniem. Przez dwanaście lat stanowiło ono istotny element życia Tillie, dyktowało rozkład jej doby oraz zmuszało do wielu wyrzeczeń, ale nie towarzyszyło jej jako jedyne. Codzienność w szkole, relacje z rodziną oraz inne zajęcia pozalekcyjne... Wszystko to wypełniało jej egzystencję. Odcinało na niej wyraźne piętno. Przemoc, presja i samotność. Drobne chwile szczęścia, miłość i odnalezienie tego, co sprawia radość. Momenty lepsze oraz gorsze, ważniejsze oraz pozornie bez znaczenia... „Zawirowania“ to po prostu autobiografia jednostki, która doświadczyła wiele, a jednocześnie jej wspomnienia nie są dalekie od tego, co w jakiejś formie dotyka każdego, gdy dorasta. Nawet jeśli nie musieliśmy nigdy wychodzić z szafy, nie padliśmy ofiarą przemocy, a nasza sfera komfortu cielesnego nie została naruszona przez innego człowieka — pełno w naszych życiach jest elementów wspólnych. I dlatego książkę tę łatwo poczuć. Jest niczym noc zwierzeń, podczas której można podzielić się doświadczeniami. A choć mówi o wielu bolesnych przeżyciach, na koniec może dać ukojenie.

Uwielbiam całą sobą. Za jej szczerość i odwagę. Za ważną perspektywę. Za opanowanie mojego serca.

przekł. Kaja Makowska

Komiks zdobył Nagrodę Eisnera.

„Pierwsza miłość jest ważna dla każdego. Ale kiedy obie jesteście młodymi lesbijkami w szafie, to zupełnie inny świat. Pamiętam nie ekscytację czy wolność tylko strach.“

ZAWIROWANIA DORASTANIA

Pierwszy komiks Tillie Walden na polskim rynku, „Załoga Promienia”, nie był tym, na co liczyłem. Mocno korzystający z mangi, ale nie tak, jak podobne mu mangi klarowny w temacie i nie tak wnikający w emocje, uczucia i same postacie, jakbym na to liczył, miał momenty, które do mnie trafiły, i dużo takich, które w ogóle okazały się niespełnione. Ale nadal miałem nadzieję, że może w innej estetyce, w innym gatunku będzie lepiej, ciekawiej, bo zadatki to miało. I co? I jest. Nadal uważam, że lepiej wypadają podobne tematycznie mangi, ale „Zawirowania” to całkiem smaczny komiksowy kąsek, który fani takich okruchów życia śmiało mogą poznać.

Młoda Tillie wydaje się być, jak inne dziewczyny. Szkoła, znajomi i jeszcze to coś dodatkowe – te ćwiczenia, by zostać łyżwiarką. Więc ćwiczy, pokazuje, na co ją stać, ale zarazem coraz bardziej odkrywa, że to może wcale nie dla niej. Że może chciałaby czegoś innego od życia, niż wszystko to, co wydaje się dla niej przeznaczone. Ale najpierw będzie musiała odkryć samą siebie…

Amerykański rynek komiksowy jakoś za mangą nie przepada. Niby docenia się „Akirę” i tym podobne dzieła, bo nie da się inaczej, niby czasem moda na jakieś azjatyckie dzieło się pojawi, ale, chociaż japońskimi komiksami inspirowała i inspiruje się cała masa twórców, co i na całe medium miało znaczący wpływ (weźmy choćby dzieła Franka Millera), sama manga nie cieszy się jakoś szczególnym uznaniem. W efekcie okazuje się często, że bardziej docenione zostają dzieła, które z mangi czerpią pełnymi garściami – jak „Usagi Yojimbo” – choć są wcześniejsze od nich zbliżone tematycznie historie, także o wiele lepsze poziomem. I miałem takie wrażenie, że „Załoga Promienia” to właśnie jedno z tych dzieł, bo wszystko, co tam było, było wzięte z japońskiego komiksu, ale już bez tego polotu, bez takich emocjonalnych akcentów, bez wniknięcia.

I wszystko znajome wydaje się też w „Zawirowaniach”. Cały ten gatunek szkolnego życia, okruchów życia, zaszczepiony zostaje na ten amerykański grunt. Z tym, że teraz, bez otoczki dziwnego, nieprzemyślanego SF, wszystko to jest ciekawsze. Okej, Walden nie wyzbywa się całkowicie swojego zainteresowania fantastyką, czy może raczej quasi-fantastyką, to, co jednak robi, to opowieść stricte obyczajowa, autobiograficzna. O dojrzewaniu, dorastaniu, o młodych latach, już nie dziecięcych, jeszcze nie dorosłych. I to jej wychodzi. Skupia się na postaciach, ich problemach, troskach, przemyśleniach, obawach. Na ich życiu. Na tych dywagacjach na temat swojego miejsca, dokonywania wyborów, szukania i odkrywania siebie. Emocjach. I okej, może te emocje nie są tak eksplorowane i odczuwalne, jak w mangach, ale są. A przede wszystkim skupia się na sobie, jakby komiks ten miał być formą autoterapii – bo i tym właśnie jest.

I całkiem fajne to wszystko się okazuje. I przyjemne graficznie przy okazji. Może nie jest to poziom nagrody Eisnera, którą powieść dostała, ale niezła to lektura. Czasem bywa ciężkawa, czasem nadmiernie tłumaczona dialogami, opisami, bo jednak niedomówienia potrafią lepiej zagrać, niż wykładanie wszystkiego w prosty sposób, ale w sumie cieszę się, że dałem autorce drugą szansę. I chętnie jeszcze sięgnę po inne dzieła autorki, jeśli okazja ku temu będzie.