Książka wydawnictwa ASPRA-JR przenosi nas do osiemnastego wieku, do schyłkowego okresu pierwszej Rzeczypospolitej i w przeddzień rewolucji przemysłowej, aby ukazać nam mało znane dotychczas aspekty dziejów funkcjonowania ówczesnego przemysłu z perspektywy jednej z hut żelaza.
"Zarys dziejów huty żelaza w Ząbkowicach (1763-1794)" autorstwa Mateusza Siembaba i Andrzeja J. Wójcika to próba zmierzenia się z nieznaną i dotychczas pomijaną historią przemysłu w Ząbkowiczach, znajdujących się wówczas na pograniczu polskiej Korony i pruskiego Śląska, na o wiele szerszym tle ówczesnej polityki. To także zarazem analiza roli ówczesnych uczonych w modernizacji zakładów przemysłowych.
Na kartach publikacji przedstawione są kolejne poszczególne kwestie związane z działalnością osiemnastowiecznej huty żelaza w Ząbkowicach. Punktem wyjścia do tych rozważań jest przygotowany na samym początku zarys dziejów Księstwa Siewierskiego, który wprowadza czytelnika w poruszaną w książce tematykę i nadaje całej narracji odpowiednie tło historyczne.
W następnych częściach książki omawiane są z m.in.: geneza wielkiego pieca hutniczego, kwestię wyboru jego lokalizacji, sylwetka jego budowniczego Heinricha Schuberta, infrastruktura i wyposażenie techniczne huty, a także załoga pracowników obsługujących ją na co dzień (Kuźnicy) i odbywająca się tam wówczas produkcja oraz sprzedaż żelaza. Wszystkie poruszone przez autorów wątki zostały oparte o rzetelne źródła historyczne, które pozwoliły im na przyjrzenie się problematyce dziejów techniki i przemysłu na ziemiach polskich w drugiej połowie osiemnastego wieku.
Jest to wartościowa pozycja zarówno dla zawodowych historyków, jak i miłośników historii regionalnej.
Opinie o książce
Autorzy recenzowanej pracy podjęli się niezwykle ambitnego i ważnego zadania, przedstawienia dziejów mało znanej huty żelaza funkcjonującej w drugiej połowie XVIII w. na terenie Księstwa Siewierskiego. Wprawdzie na tle innych kuźnic wielki piec w Ząbkowicach (około 3% produkcji krajowej) nie był hutą o najwyższym potencjale produkcyjnym i ustępował najbardziej wydajnym zakładom, to bez wątpienia był ON kluczową inwestycją przemysłowa i największym obiektem hutniczym w dziejach Księstwa Siewierskiego i to w okresie gdy w Europie wprowadzano nowe technologie hutnicze oraz wykorzystywano w nich także nowe surowce [...]
Praca jest bardzo cennym opracowaniem pogłębiającym naszą wiedzę z dziejów techniki na ziemiach polskich, ale także niezwykle ważnym wkładem w poznanie przemysłowej przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego. Gwarantuje to zainteresowanie publikacją nie tylko ze strony fachowców, ale także i miłośników dziejów regionu.
Z recenzji prof. dr. hab. Dariusza Nawrota
Leżące na pograniczu Korony i Śląska pruskiego Księstwo Siewierskie stanowiło dominium biskupstwa krakowskiego. W drugiej połowie XVIII w. obszar, stosunkowo bogaty w kopaliny, był zapleczem gospodarczym biskupstwa, skąd dowożono do Krakowa około 30% produktów przemysłowych, w tym żelazo pozyskiwane z funkcjonujących hut (wielkich pieców z zapleczem). Same Księstwo jako obiekt polityczno-administracyjny i gospodarczy od lat stanowiło przedmiot zainteresowania historyków. Autorzy ocenianej pracy wybrali jako podstawę swego studium huty żelaza w drugiej połowie XVIII w., problem poznawczo istotny, pozostający jednak na poboczu rozważań poprzedników [...]
Odtworzenie dziejów jednego obiektu przemysłowego, o istotnym znaczeniu dla biskupstwa krakowskiego (czy szerzej dla tej części kraju), jest wartością poznawczą samą w sobie. Zupełną nowością jest wykorzystanie, przy bogatym spożytkowaniu źródeł archiwalnych, drukowanej literatury naukowej z tego okresu, co jest u nas ewenementem. Autorzy poszli jednak znacznie dalej: wskazali na zrozumienie ówczesnych władz kraju, roli uczonych w modernizacji zakładów przemysłowych po przejęciu dóbr biskupów krakowskich na rzecz Skarbu.
Z recenzji prof. dr. hab. Zbigniewa Wójcika
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia polski
