Wytwórnia Papierosów Czyżyny w Krakowie-Czyżynach była największym przedsięwzięciem inwestycyjnym przemysłu tytoniowego, zrealizowanym w ramach planu sześcioletniego (1950-1955). Z wnioskiem budowy zakładu, mającego się stać jednym z najnowocześniejszych w Europie, wystąpiła w 1947 r. Dyrekcja Polskiego Monopolu Tytoniowego. 31 marca 1958 r. Wytwórnia Papierosów "Czyżyny" została połączona z Krakowską Wytwórnią Tytoniu Przemysłowego w Krakowie-Czyżynach w jedno przedsiębiorstwo pod nazwą Zakłady Przemysłu Tytoniowego w Krakowie-Czyżynach. W 1959 r. do ZPT została włączona Krakowska Wytwórnia Papierosów przy ul. Dolnych Młynów i z trzech samodzielnych jednostek gospodarczych powstał wielki kombinat pod nazwą Zakłady Przemysłu Tytoniowego w Krakowie.
Wytwórnia Papierosów "Czyżyny" produkowała przede wszystkim papierosy, a także części zamienne do maszyn oraz pustaki. Wytwarzanie najważniejszego asortymentu, czyli papierosów, rozpoczęto w 1953 r. Produkowano papierosy bezustnikowe okrągłe w opakowaniach miękkich głównie po 20 sztuk w paczce. Wśród wyrobów tytoniowych wypuszczanych kolejno na rynek znajdowały się papierosy Sport (od 1953 r.), "Giewont" (od 1954 r.), "Żeglarz" (od 1955 r.) i "Morskie" (od 1958 r.). Wielkość produkcji wyrobów tytoniowych wzrastała sukcesywnie: w pierwszym roku wytworzono 5 368 000 tys. sztuk papierosów, a w 1958 r. uzyskano 12 308 100 tys. sztuk. Więcej w tym ostatnim roku wyprodukowała tylko Radomska Wytwórnia Papierosów. W 1959 r. kombinat krakowski był już niekwestionowanym liderem pod względem wielkości produkcji papierosów w Polsce.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia polski
Czego konkretnie dowiem się z książki "Wytwórnia Papierosów Czyżyny w Krakowie"?
Publikacja szczegółowo opisuje proces powstania i funkcjonowania największego zakładu przemysłu tytoniowego w powojennej Polsce. Autor analizuje plany inwestycyjne z lat 1950-1955 oraz ewolucję organizacyjną przedsiębiorstwa aż do powstania wielkiego kombinatu. Czytelnik znajdzie tu fakty dotyczące technologii produkcji, asortymentu wyrobów oraz znaczenia fabryki dla gospodarki PRL. To rzetelne opracowanie monograficzne oparte na materiałach źródłowych, które rzuca nowe światło na industrializację Krakowa. Lektura pozwala zrozumieć skalę i rozmach inwestycji realizowanych w ramach planu sześcioletniego.
Czy w książce znajdę informacje o konkretnych markach papierosów z Czyżyn?
Tak, autor wymienia i datuje wprowadzenie na rynek popularnych marek takich jak "Sport", "Giewont" czy "Morskie". Publikacja dokumentuje początki produkcji papierosów bezustnikowych w miękkich opakowaniach, która ruszyła w 1953 roku. Dowiesz się, jak zmieniała się skala wytwarzania poszczególnych wyrobów na przestrzeni lat 50. XX wieku. Jest to cenna wiedza dla kolekcjonerów opakowań i osób zainteresowanych historią polskiego wzornictwa przemysłowego. Ta część książki pozwala precyzyjnie prześledzić zmiany w gustach konsumentów tamtej epoki.
Jaki okres historyczny obejmuje to opracowanie naukowe Andrzeja Synowca?
Książka koncentruje się przede wszystkim na latach 1947-1959, obejmując kluczowy czas budowy i konsolidacji zakładu. Narracja rozpoczyna się od wniosku o budowę fabryki, a kończy na uzyskaniu przez krakowski kombinat pozycji lidera produkcji. Autor precyzyjnie osadza dzieje fabryki w realiach planu sześcioletniego i przekształceń własnościowych tamtej epoki. Pozwala to zrozumieć mechanizmy działania przemysłu tytoniowego w okresie stalinizmu i odwilży. To kompendium wiedzy o najważniejszym dziesięcioleciu w historii zakładów w Czyżynach.
Dla kogo ta publikacja o krakowskiej wytwórni może być zbyt specjalistyczna?
Książka ma charakter monografii historycznej, dlatego może być zbyt techniczna dla osób szukających lekkiej lektury. Skupia się ona na twardych danych ekonomicznych, statystykach produkcji oraz złożonych strukturach organizacyjnych przemysłu. Jeśli nie interesuje Cię historia gospodarcza Krakowa lub dzieje konkretnych zakładów pracy, szczegółowość analiz może okazać się przytłaczająca. Jest to pozycja skierowana głównie do historyków, regionalistów oraz pasjonatów dziejów PRL. Publikacja nie zawiera wątków fabularnych ani osobistych wspomnień pracowników.
Czy autor porusza tematy inne niż tylko produkcja wyrobów tytoniowych?
Opracowanie wykracza poza sam tytoń, wspominając o produkcji części zamiennych do maszyn oraz materiałów budowlanych. Dowiesz się, że zakłady w Czyżynach wytwarzały między innymi pustaki, co było elementem szerszej strategii przemysłowej tamtego okresu. Książka rzuca światło na wielobranżowość socjalistycznych przedsiębiorstw i ich rolę w urbanizacji Nowej Huty oraz Czyżyn. Dzięki temu zyskujesz pełniejszy obraz funkcjonowania giganta przemysłowego w systemie nakazowo-rozdzielczym. Poznasz wpływ fabryki na rozwój infrastrukturalny całego regionu krakowskiego.
