Wybór Zofii

Od dawna już wiem, że nie można porównywać czasy pokoju do czasów wojny. Bo to zupełnie inne światy. Zofia, Natan i Stingo żyją w Nowym Yorku zaraz po wojnie. Oni są obywatelami, ona przybyła do Ameryki z Oświęcimia. Z tego strasznego, potwornego miejsca, gdzie działy się nieludzkie rzeczy. „Ale Oświęcim był takim strasznym miejscem. Nie można było od nikogo wymagać żeby postępował pięknie i szlachetnie jak w innym, normalnym świecie. Jeśli ktoś postąpił szlachetnie podziwiało się go ale hitlerowcy byli zbrodniarzami i jeśli nie mordowali, to zamieniali ludzi w oszalałe zwierzęta więc kiedy tacy ludzie postępowali niegodnie należało ich zrozumieć. Można było czuć do nich nienawiść, ale jednocześnie współczuć im, bo człowiek zdawał sobie sprawę, jak łatwo sam mogł stać się zwierzęciem”. Zofia próbuje sobie ułożyć życie na nowo ale nie potrafi wyzbyć się wspomnień. I wyborów które dokonała. Tak, od razu zgłosiły by się taborety, które by „za miliony będą cierpiały katusze”. Ale tak nie jest. Każdy chce żyć a nigdy nie zrozumiesz człowieka, który musiał żyć w czasie wojny. Stingo i Natan próbują ocalić Zofię przed jej wyrzutami sumienia. Piękna, smutna, wybaczająca książka. Bo każdy ma swoje sumienie i wolną wolę. Polecam „Wybór Zofii” Williama Styrona.

Miło się czyta.Troche przeciągające się opisy.Wiele treści.

Bardzo dobra powieść, trudna w odbiorze. Bardzo prawdziwa, brutalna, szokująca. Bardzo ciekawie opowiedziana historia. Powoli poznajemy skrywane tajemnice, obozową przeszłość Zofii, wstrząsającą, trudną do wyobrażenia. Zaczynamy rozumieć jej obecne życie, bardzo niestabilne, pełne obaw, trwanie w nieuzasadnionym, wyniszczającym związku.

Książka okrzyknięta jedną ze stu najważniejszych książek XX wieku o czym głosi już informacja na okładce. W 1980 roku książka zdobyła nagrodę National Book Award , jedną z najbardziej prestiżowych nagród w USA.

W 1982 roku miała miejsce premiera filmu z Meryl Streep w oskarowej, tytułowej roli Zofii.

Akcja książki i jej bohaterowie dotyka wielu spraw, wydarzeń i ludzkich zachowań. To książka o skomplikowanych relacjach ludzi po trudnych życiowych przeżyciach.

Tytułowa Zofia to Polka, która po II wojnie światowej i pobycie w Auschwitz przybywa do Ameryki. Mieszka na Brooklynie i tam poznaje Natana- żydowskiego intelektualistę i schizofrenika. Do tej dwójki dołącza początkujący pisarz Stingo. Typowe połączenie ludzkich charakterów, zachowań i relacji. Zofia, straumatyzowana i pokaleczona wojennymi przejściami i dramatami, szukająca ciepła, miłości i oparcia. Szukająca kogoś kto pomoże zabliźnić rany i wypełnić pustkę po stracie najbliższych. Kogoś kogo sama będzie mogła otoczyć miłością i ciepłem. Każdy kto okaże choć trochę ciepła i zainteresowania jest odpowiedni aby "pomóc". I pojawia się Natan, ze swoimi demonami, również szukający kogoś kto pomoże jemu w jego walce. Dwie poranione dusze, które lgną do siebie bo potrzebują siebie nawzajem. Natan, który bezlitośnie traktuje Zofię, upokarza ją, stosuje przemoc fizyczną i psychiczną i Zofia, która mu na to pozwala, bo uważa, że swoją miłością i oddaniem pomoże Natanowi.

W samym środku tego trójkąta Stingo, skrycie zakochany w Zofii, nie rozumiejący do końca tego tańca Zofii i Natana. Ten taniec nie może trwać w nieskończoność. Jest wyczerpujący i przynosi tylko rozpacz i spustoszenie. Chwile spokoju i radości są już zbyt krótkie. Trzeba coś postanowić. Podjąć decyzję co dalej? Zofia musi stanąć przed kolejnym wyborem by ocalić siebie. Co zdecyduje? Czy ten wybór jest ocaleniem czy może całkowitym unicestwieniem?

Książka porusza bardzo trudne tematy i czasem trudno się ją czyta, ale warta jest poświęconego czasu. W mojej ocenie książka bardzo ważna i choć to fikcja literacka to łatwo znaleźć odpowiedniki bohaterów w codziennym życiu wśród ludzi z którymi żyjemy. Każdy z nas radzi sobie ze swoimi demonami na swój własny sposób, nie zawsze zdrowy i dobry dla nas samych. Tak jak Zofia i Natan.

Książki nie czyta się łatwo. Opisy zachowań Natana wobec Zofii i jej uległa a czasem wręcz bierna postawa sprawiały, że nieraz musiałam odłożyć lekturę i zrobić sobie przerwę. Z drugiej strony przyszła mi taka refleksja podczas lektury ile człowiek samotny, porzucony, głodny uwagi, ciepła i miłości jest w stanie znieść dla złudnej chwili szczęścia.

Opisy i listy ojca Stingo do syna również chwilami wydawały się zbyt obszerne choć wydaje mi się, że w zestawieniu z opisem relacji Zofii z własnym ojcem stanowią rodzaj porównania relacji między rodzicem a dzieckiem co ma niewątpliwie wpływ na dalsze życie i wybory każdego człowieka.

Dla mnie książka niezwykła. Nie jest to lektura do poduszki, wiele scen zostaje w pamięci, ale uważam, że książka bardzo ważna.

Polecam.

Obozy koncentracyjne do dziś pozostają symbolem martyrologii, męczeństwa zarówno tych, którzy zostali tam bestialsko zagazowani w komorach, jak i tych, których śmierć została rozciągnięta w czasie, których skazano na pracę ponad siły przy niewielkich racjach żywnościowych. Choć dziś, z uwagi na znajomość różnych faktów, opisy obozowego życia nie szokują tak, jak jeszcze kilka lat temu, to wciąż wywołują głębokie niezrozumienie tego, jak mogło dojść do tego, że „człowiek człowiekowi zgotował ten los”.

W powojennych czasach długo nie ujawniano wszystkich szczegółów obozowej rzeczywistości, w której ludzie byli skłonni zrobić wszystko, by przetrwać. Nastąpił upadek wszystkich norm, wartości, więźniowie gotowi sprzedać byli drugą osobę za dodatkowa porcję zupy, ale jednocześnie historia zna wiele przykładów osób, którzy w imię drugiego człowieka swoje życie poświęcili. Ostatnie lata przyniosły szereg publikacji poświęconych zagadnieniom związanym z funkcjonowaniem obozów koncentracyjnych. Część z nich powstała dlatego, że ci, którzy obozy przeżyli, zdecydowali się opowiedzieć o nich dopiero przed śmiercią, część została oparta na bazie znalezionych w domach przez dzieci czy wnuki pamiętników, czy fragmentów numerów obozowych oderwanych z pasiaków, stanowiących pamiątkę po życiu, które nigdy nie powinno się potoczyć w ten sposób.

Jedną z publikacji, która pojawiła się na rynku już dawno, doczekawszy się nawet ekranizacji (z doskonałą Meryl Streep w jednej z głównych ról), a teraz została przez Wydawnictwo Replika wznowiona, jest książka uznana za jedną ze stu najważniejszych pozycji XX wieku. Mowa tu o powieści „Wybór Zofii”, autorstwa Williama Styrona. Współcześnie książka nie ma już takiej siły rażenia, jak w chwili jej wydania, ale wciąż kryje w sobie bolesna prawdę o człowieku i wyborach, których dokonuje pod wpływem różnych okoliczności. Powieść adresowana jest nie tylko do osób zainteresowanych tematyką II wojny światowej, ale do wszystkich, którzy chcą doświadczyć (tak – to książka, której się nie czyta, ale właśnie doświadcza) tej historii, którzy chcą zatopić się w piękny język, opisujący nie tylko traumatyczne wydarzenia przeszłości, ale i skomplikowaną teraźniejszość.

Narratorem opowieści jest Stingo, młody mężczyzna pochłonięty ambitnym planem zostania pisarzem. Po zwolnieniu z pracy może nareszcie poświęcić się w pełni temu zajęciu, chociaż z uwagi na brak środków finansowych, jest zmuszony przeprowadzić się na Brooklin. Tam poznaje niezwykłą, ekscentryczną (i toksyczną) parę, których połączyła trauma wojny. Przenosimy się bowiem do 1947 roku, gdzie pamięć o makabrycznych wydarzeniach jest wciąż żywa, gdzie ocaleni wciąż noszą w sobie strach przed koszmarem. Wspomniana para, to Żyd, Natan, genialny biolog pracujący w laboratorium jednej z największych firm farmaceutycznych w kraju, na co dzień paranoik, ziejący nienawiścią do tych, którzy uciemiężyli jego naród oraz Zofia – piękna, młoda kobieta, córka mężczyzny tworzącego elitę Krakowa – uniwersyteckiego profesora, a także wdowa po jednym z wykładowców.

Zofia doświadczyła straty już w pierwszych dniach wojny, kiedy jej mąż i ojciec zostali zabrani do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, gdzie kilka miesięcy później zostali straceni. Tym samym legły w gruzach marzenia młodych małżonków o wspaniałym życiu, jakie wiedli jej rodzice, o wyjeździe do Wiednia, gdzie ona miała studiować muzykę. Zresztą sama Zofia trafia wkrótce do Oświęcimia, choć pobyt tam jest dla niej trudnym tematem, na który unika rozmowy. Nawet przed Stingo, który zaczyna darzyć ją uczuciem, otwiera się powoli, wielokrotnie uciekając się do półprawd czy do kłamstwa. Stopniowo jednak z ich rozmów, wyłania się historia udręczonej przeszłością kobiety, zmuszonej do dokonania wyboru, który po dziś dzieją prześladuje.

Historia toczy się wolno, autor sporo miejsca poświęca nie tylko spotkanej przez Stingo parze czy opowieści samej Zofii, ale również pisarzowi. Czytamy fragmenty listów, poznajemy miotające nim dylematy, wkraczamy w jego życie, zanurzając się jednocześnie w specyficznej atmosferze powojennej rzeczywistości. I choć zapewne nie każdemu czytelnikowi ta rzeczywistość będzie odpowiadała, to jednak po powieść zdecydowanie sięgnąć warto.