Wszystko za Everest

Kilkadziesiąt lat temu wejście na Mount Everest uznawane było za wspinaczkowe mistrzostwo, które zdobyć udawało się tylko nielicznym. Z biegiem czasu następowała komercjalizacja Dachu Świata, przez co znalezienie się na szczycie Everestu możliwe było prawie dla każdego, kto miał sporą dozę samozaparcia, w miarę dobrą kondycję fizyczną i portfel zasobny w kilkadziesiąt tysięcy dolarów. Wyprawy komercyjne stały się powszedniością na stokach Everestu, wywołując w świecie "prawdziwych" himalaistów sprzeciw i sporo kontrowersji.

Latem 1996 roku w jednej z takich wypraw udział wziął dziennikarz Jon Krakauer, który jako wysłannik magazynu "Outside" z bliska miał się przyjrzeć tematowi komercjalizacji Everestu. Dzień 10 maja 1996 roku (dzień ataku szczytowego) zamiast dniem chwały stał się jedną z najczarniejszych kart w historii zdobywania najwyższej góry świata. Na stokach Everestu, w kilkudziesięciostopniowym mrozie, pośród szalejącej burzy, na zawsze spoczęło ośmiu wspinaczy. Jon Krakauer przeżył, a jego książka "Wszystko za Everest" jest relacją z tej tragicznej wyprawy, próbą znalezienia "winnych" oraz rozliczeniem się z przeszłością i własnym sumieniem.

Mimo starań autora, by książka jak najwierniej oddawała wszystkie fakty związane z wyprawą, Krakauer nie ustrzegł się pewnej dozy subiektywności w opisie i ocenie wydarzeń oraz zachowań uczestników wyprawy. Kontrowersji jest tu zbyt dużo, by jednoznacznie stwierdzić, kto i kiedy "zawinił", dlatego też dokumentalną wagę tej książki niech każdy czytelnik oceni sam. Ja zachęcę Was do lektury, zwracając uwagę jedynie na aspekt literacki tego fascynującego reportażu.

Otóż "Wszystko za Everest" to książka dosłownie mrożąca krew w żyłach. Czyta się ją zapominając o całym świecie wokół; kolejne słowa, zdania, akapity i strony pędzą przed oczami jak wicher tuż pod szczytem Everestu. To nagłe i nieodwracalne wchłonięcie przez lekturę to zasługa świetnego pióra Krakauera i autentyczności jego przekazu, które drastycznie kontrastują z mozołem wspinaczki, rozpaczliwym łapaniem oddechu, otępieniem, powolnym zamarzaniem i wiszącą w powietrzu katastrofą.

Do relacji z wyprawy Krakauer dorzuca kilka wtrętów odnośnie taktyki w Himalajach, aklimatyzacji, a także zmian psychofizycznych miażdżących organizm ludzki pod granicą 8000 m n.p.m. Wiele z tych ciekawostek po prostu Was zamuruje. Ponadto opowieść ta obija się nie tylko o lodowo-granitowe ściany Everestu, lecz przede wszystkim o ściany ludzkiej psychiki, motywacji, pychy, fizycznej wytrzymałości. "Wszystko za Everest" wciągnie Was jak czarna dziura; czytając tę książkę nieraz poczujecie na skórze to, co czuli wspinacze uwięzieni bez tlenu, samotni, zamarzający w nocnej ciemności gdzieś na zboczu Czomolungmy. Brrr... Ten dokument przeraża i fascynuje zarazem, rodząc w głowie czytelnika stos pytań o sens zdobywania ośmiotysięczników przez zbieraninę prawie że przypadkowych osób. Książkę przeczytacie i odłożycie. Ale pytania i przeszywający duszę dreszcz pozostaną.

Wiosną 1996 roku najwyższa góra świata pochłonęła dwunastu wspinaczy, którzy odważyli się spróbować swoich sił na jej zboczach. Był to najgorszy sezon od czasu, kiedy pierwsi alpiniści postawili kroki na Mount Evereście. W tym roku Czomolungma była szczególnie niełaskawa dla wspinaczy dwóch wypraw komercyjnych, prowadzonych przez doświadczonych przewodników Roba Halla i Scotta Fishera. Kiedy 10 maja trzy ekipy jednocześnie podejmowały atak szczytowy, nic nie wskazywało na to, aby coś miało pójść nie tak - alpiniści byli niemal pewni swojego sukcesu podczas niezachwianej pogody, pozwalającej na próbę stanięcia na Dachu Świata. Los zwrócił się jednak przeciwko nim i zmusił do morderczej walki o przetrwanie. Jednym z nielicznych, którym udało się ujść z życiem, był Jon Krakauer.

Zacznę od tego, że góry od dłuższego czasu są moją fascynacją. Dzięki mojemu tacie, który od dziecka ciągał mnie po większych i mniejszych wzniesieniach, zdołałam nieco poznać klimat wędrówek w Alpach i innych europejskich pasmach górskich. Jednak najbardziej zawsze interesował mnie szczyt świata - Mount Everest. Od czasu, kiedy obejrzałam znakomity film, wyprodukowany w zeszłym roku, o nazwie Everest, szczególnie zwróciłam uwagę na tragedię, jaka miała miejsce na zboczach Czomolungmy w 1996 roku.

Z wszystkich książek o tematyce górskiej, jakie miałam okazję przeczytać, Wszystko za Everest jest zdecydowanie najlepszą pozycją. To jedna z tych opowieści, która, gdy się dotrze się do ostatniej strony, pozostawia po sobie niedosyt i żal skończonej lektury. Jest to fenomenalna opowieść o katastrofie tamtej wiosny, opowiedziana przez dziennikarza, który brał udział w wyprawie. Jon Krakauer zawodowo operuje narracją, która jest prowadzona w formie dziennika. Wielokrotnie odnosi się do relacji innych obecnych tam wspinaczy, pozwalając czytelnikowi na stworzenie własnej opinii o tym, co naprawdę miało miejsce na zboczach Mount Everestu.

Tym, co wyjątkowo cenię w książce Krakauera, było to, że autor nie oczyszczał siebie ze wszelkich zarzutów - wręcz przeciwnie, wyrażał swój żal z powodu śmierci swoich współtowarzyszy, których być może mógł uratować oraz dzielił się wyrzutami sumienia. Wielokrotnie przedstawiał też krytyczne opinie bliskich ofiar oraz innych alpinistów na swój temat, dając czytelnikowi wolną rękę. Nie próbował kreować jego zdania, podawał tylko argumenty z wielu punktów widzenia.

Książka jest zapisem tego, co działo się dzień po dniu, od przybycia do bazy, aż do powrotu do domu. Krakauer opisuje swoją własną walkę o zdobycie szczytu, a następnie heroiczne próby bezpiecznego powrotu do obozu, a także przeżywa losy wszystkich, którzy tej tragicznej nocy mieli nieszczęście znaleźć się na wysokości ponad 7900 metrów. Znakomity styl autora sprawia, że czytelnik czuje się, jakby sam brał udział w wyprawie: cieszy się ze zdobycia szczytu, niepokoi się pogarszającymi się warunkami pogodowymi, przeżywa tragedie wspinaczy, a na końcu nie może uwierzyć, ile istnień pochłonęła ta wielka góra zaledwie w ciągu jednej nocy.

Aby sięgnąć po tę książkę nie trzeba być obeznanym w świecie wspinaczki wysokogórskiej, nie trzeba nawet interesować się alpinizmem. Jestem pewna, że historia opowiedziana przez Jona Krakauera skradnie serce każdego czytelnika. Jest to opowieść o ludzkiej odwadze, przekraczaniu własnych granic i poświęceniu. O tym, jak bardzo kruche jest życie człowieka w walce przeciwko ogromnej sile natury. O tym, co popycha ludzi do tak niebezpiecznych wypraw, których celem jest stanięcie na Wierzchołku Świata. Gorąco polecam tę książkę WSZYSTKIM. Żałuję, że już skończyłam ją czytać. Chciałabym móc bez przerwy pozostawać w świecie tak doskonale opisanym przez Jona Krakauera.

[Adres usunięty]

Książka, która w cudowny sposób pokazuje z jakimi trudnościami muszą się zmierzać himalaiści. Załamanie pogody, lawiny śnieżne, silny wiatr czy zamiecie, które ograniczają widoczność na 1m często są przyczyną śmierci wielu wspinaczy. Opowieść pokazuje jak silna może być miłość do górskich wędrówek. Polecam książkę osobą szukającym mocnych wrażeń, które pozostaną na długi czas.