Warszawskie dzieci '44. Prawdziwe historie dzieci w powstańczej Warszawie

Dzieci i powstanie warszawskie

Lubię historię, a szczególnie intryguje mnie okres II wojny światowej. O powstaniu warszawskim czytałam jedynie relacje kobiet, które brały w nim udział jako sanitariuszki, łączniczki czy walczące, w publikacji Anny Herbich "Dziewczyny z Powstania". O relacjach dzieci, które były uczestnikami bądź świadkami dramatu rozgrywającego się na ulicach Warszawy nie miałam okazji wcześniej czytać. Dlatego bardzo chciałam przeczytać reportaż pani Cubały.

Zazwyczaj takie reportaże czytam szybko, bo historia wojenna to mój konik, ale z tą publikacją miałam straszny kłopot, ciągnęła mi się ona niemiłosiernie, podczytywałam, odkładałam, wracałam po upływie kilku dni, i przeczytałam do końca. Gdy dobrnęłam do bibliografii z ulgą zamknęłam tę książkę i z radością bo udało mi się ją przeczytać w całości.

Temat poruszany przez autorkę jest bolesny, trudny, a relacje dorosłych już dzieci, które przeżyły okres powstania i wojny czy ich potomków są poruszające i łamiące serca. Do wspomnień i historii bohaterów przywoływanych przez panią Agnieszkę nie mam nic do zarzucenia. Za to mam wiele do zarzucenia formie w jakiej autorka podaje nam te wspomnienia. Mimo podziału na rozdziały, przeskakiwanie w każdym z nich z wątku na wątek, z historii jednego bohatera na losy drugiego wprowadzają takie zamieszanie i chaos, że czasem nie wiedziałam już o czym i o kim czytam. Lektura tej publikacji wymaga uwagi i maksymalnego skupienia. Denerwowała mnie także ilość cytatów, przypisów, źródeł z których autorka korzystała przy napisaniu tej publikacji. Momentami byłam tym przytłoczona i czasem czułam się tak, jakbym czytała pracę dyplomową. Widać ogrom pracy, którą pani Agnieszka włożyła w tę książkę, co widać po bogatej bibliografii, po ilości przypisów, zdjęć wzbogacających historie młodych Polaków walczących za ojczyznę. Ale sposób w jaki autorka podaje czytelnikowi te wspomnienia mnie osobiście rozczarował. Przez to lektura tejże publikacji była dla mnie trudna i męcząca i nie mogłam w pełni skupić się na wzruszających historiach bohaterów tego reportażu. Gdyby każdemu z nich osobno poświęcony był rozdział, inaczej by mi się to czytało, a tak dostałam chaos z którego musiałam uczynić porządek podczas lektury.

Ja zawiodłam się tą publikacją i po inne książki pani Cubały nie sięgnę. Ale jeśli lubisz historię i nie straszne Ci wyzwania to sięgaj i czytaj. Ja niestety nie mogę ci jej polecić.

Za egzemplarz do recenzji dziękuję wydawnictwu Prószyński i S-ka.

Książek o Powstaniu Warszawskim jest wiele. Nie widziałam jednak jeszcze książki o Powstaniu Warszawskim oczami dziecka. Chociaż nie jestem pasjonatką historii, z zainteresowaniem wzięłam do ręki tę książkę. Byłam bardzo ciekawa jak wyglądała codzienność dzieci w tamtych czasach. I dowiedziałam się. Brak mleka dla niemowlaków, pełno szczurów, dzieci które rwały się do pomocy armii mimo sprzeciwu rodziców.

Z książki dowiedziałam się bardzo dużo. Na pewno jest tam wiele cennych informacji. I mówię to ja-osoba, która nie interesuje się historią. Jednak minusem jest dla mnie ogromny zbiór cytatów. Chwilami nie wiedziałam czyją książkę czytam. Miałam nadzieję, że autorka w większości sama wypowie się w temacie Powstania Warszawskiego.

Ogólnie książkę oceniam pozytywnie, chociaż liczba cytatów jest sporym minusem. Polecam tę książkę osobom, które nie lubią czytać książek historycznych. Mnie ta książka nie odepchnęła, a wręcz zaciekawiła. Może z Wami będzie tak samo?

Były małe, niewinne, beztroskie. Wszystko prysło jak bańka mydlana. Ich dzieciństwo się skończyło.

To książka o tym jak dzieci uczyły się żyć w nowej rzeczywistości.

Autorka opisuje powstanie widziane oczami dzieci. Poznajemy prawdziwe historie osób, którym przyszło żyć w tamtym czasie.

Poznajemy również historie znanych osób.

Dzieci przyjęte do armii powstańczej pełniły funkcję łączników, gońców, listonoszy, kolporterek prasy, sanitariuszek czy noszowych. Zajmowały się zdobywaniem żywności czy wody. Uczestniczyły w akcjach ratowniczych takich jak gaszenie pożarów czy odkopywanie zasypanych.

Opiekowali się pogożelcami, samotnymi matkami. To wszystko odbywało się przy współpracy z wojskiej oraz innymi instytucjami związanymi z tego typu działaniami.

Najbardziej znaną dziewczynką biorącą udział w powstaniu była Róża, która miała zaledwie osiem lat. Pomaga w szpitalu polowym. Jej radosna buzia nie zdradza ile tkwiło w niej bólu, strachu. Gdzie jej niewinne dzieciństwo?

Serce pęka na samą myśl.

Książka została napisana przez pasjonatkę historii Powstania Warszawskiego.

Widać ogrom pracy jaki został włożony w jej napisanie. Liczne historie, materiały zebrane, dokumentacja fotograficzna zarówno osób jak i dokumentów, dotarcie do tylu nazwisk, spisanie faktów. Bardzo dopracowana i ogromne kompedium wiedzy.

Jedyne co było dla mnie na minus to liczne cytaty z książek innych autorów. Było ich za dużo, co strona to przypis.

Książka dołącza to innych z tej tematyki, bo takie książki warto mieć i pamiętać.

Agnieszka Cubała "Warszawskie dzieci '44" Prawdziwe historie dzieci w powstańczej Warszawie,

Napisaną i zaaranżowaną tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego, nagraną 1 sierpnia 1944 roku dla radiostacji Błyskawica piosenkę "Warszawskie dzieci" będąca zarazem tytułem niniejszej książki, pierwszy raz mieszkańcy Warszawy usłyszeli 8 sierpnia. Kilkadziesiąt lat później "Warszawskich dzieci", nagranych przy udziale kilkudziesięciu śpiewających osób, w tym wielu dzieci, od kilku dni można można posłuchać na Facebooku Muzeum Powstania Warszawskiego. Kolejny w ten sposób zaaranżowany powstańczy utwór, który łączy śpiewające pokolenia, wzrusza mnie tak samo jak zeszłoroczny "Pałacyk Michla".

Przerażające są obrazy wojny widziane oczami dziecka. Zakodowane w pamięci, trudne do wymazania, w dodatku w późniejszych badaniach klinicznych psychologów i psychiatrów uznane za dziedziczone z pokolenia na pokolenie w formie zbiorowej i indywidualnej cechy zespołu pourazowego. Wojna, powstanie, pobyt w obozach koncentracyjnych, kodując się w ludzkim umyśle, na trwałe zapisały się też w genach, stając się często rodzinnym tabu czy niezabliźnioną raną społeczeństwa, które czasy wojny przeżyło.

Zaskakujące bywa również, jakie obrazy po latach przetrzymują w pamięci najmłodsi. W ich pamięci pierwsza widziana śmierć, przeplata się marzeniem o pysznej zupie z gołębia, a widok gwałtu, ze zgubioną podczas ucieczki ukochaną zabawką. Krzysztof Zanussi wspomina, że kiedy podczas ucieczki potknął się i upadł na zwłoki martwego człowieka, jego matka obawiała się, że w umyśle pięciolatka pozostawi to trwały uraz. A jednak ON sam bardziej pamięta pozostawionego wysoko w płonącej kamienicy wyjącego psa.

"Warszawskie dzieci '44" są oparte w dużej mierze na wspomnieniach z dzieciństwa kilkudziesięciu małych bohaterów. Z pomocą autorce przyszły publikowane do tej pory książki wspomnieniowe oraz Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego zawierające liczne zapisane wspomnienia z czasów powstania. To w nich świadkowie przywołują swoje dzieciństwo, mówią o dziecięcych bohaterach, nieletnich rwących się do walki, z dumą pomagających dorosłym, ginących jak wszyscy inni. Mówią o głodzie i strachu przed gwałtami, o śmierci, która zaczęła powszednieć, zabijanych ciężarnych, umierających z głodu niemowlętach. Warto przeczytać, zatrzymać się przy tej książce na chwilę, tym bardziej że podobny los spotykał i nadal spotyka dzieci w różnych rejonach świata.

Do tematu Powstania Warszawskiego zawsze podchodziłam bardzo emocjonalnie. Niby moja najbliższa rodzina nie ucierpiała, bo dziadkowie mieszkali pod Warszawą, ale mój Dziadek zawsze z ogromnym szacunkiem podchodził do tego wydarzenia. Gdy wybuchło Powstanie miał lat 14 i myślę, że gdyby był wówczas w Warszawie, prababcia nie dałaby rady zatrzymać Go w domu.

Zawsze uważałam, że o Powstańcach i samym Powstaniu należy mówić tylko dobrze i z ogromnym szacunkiem. Nie zmieniłam zdania, choć ogrom nieszczęść i cierpienia jakie zostało nim wywołane jest niewyobrażalny. Ale co my, żyjący niczym pączki w maśle możemy o tym wiedzieć. Czy naprawdę wolelibyśmy żyć w ciągłym strachu i terrorze i poddać się okupantowi?

Książka nie opowiada o samym Powstaniu, ale głównie o jego najmłodszych uczestnikach. Warszawskie dzieci, bo o nich mowa, nie były zmuszane do walki. Oni sami, zarówno chłopcy jak i dziewczęta, często oszukiwali dowódców w sprawie swojego wieku, bo chcieli pomagać. Dla nich to była swego rodzaju przygoda, ale i ogromny honor. Przenoszenie meldunków, roznoszenie wiadomości do rodzin, pomoc przy rannych czy organizowanie wyżywienia dla matek karmiących i niemowląt, to były główne zadania młodych Powstańców. Te dzieciaki wykonywały te zadania z pełnym zaangażowaniem, myśląc że są nieśmiertelne i kule ich się nie imają.

Powiem szczerze, że książka ta bolała mnie jak żadna inna. Musiałam często przerwać czytanie, bo ciężko się czyta przez łzy.